Najstarszy istniejący do dziś bank świata został założony jako instytucja dobroczynna przez władze Republiki Sieny w 1472 r.
Idea banków pobożnych, czyli montes pietatis, zrodziła się w XV wieku w Państwie Kościelnym i była wspierana przez instytucje Kościoła jako sposób walki z lichwą uprawianą głównie przez Żydów. Banki udzielały nieoprocentowanych pożyczek ubogim chrześcijanom z kapitału otrzymanego na drodze dobrowolnej jałmużny bądź spadków.
Dla sieneńskiego banku ważną datą jest rok 1624, kiedy to Wielkie Księstwo Toskanii wchłonęło Republikę. Sprawujące władzę w imieniu Wielkiego Księcia (wówczas 14 letniego) jego matka i babka, chcąc rozwinąć akcję kredytową, przekazały bankowi jako zabezpieczenie aktywów całe dochody z państwowych pastwisk w regionie Maremma (stąd człon "dei Paschi" oznaczający pastwisko).
W XVII i XVIII wieku bank przeżywał stopniowy rozwój, który znacząco przyspieszył w drugiej połowie XIX wieku, wraz ze zjednoczeniem Włoch. Bank Monte dei Paschi jako pierwszy zaczął oferować nowożytne produkty finansowe, takie jak kredyty hipoteczne.
W 1995 r. na skutek rozporządzenia włoskiego ministra skarbu, tzw. Legge Amato, rozdzielono instytucję na bank oraz fundację, która przejęła na siebie wciąż zapisaną w statucie działalność dobroczynną.
Obecna tragiczna sytuacja banku wynika z ogólnego problemu gospodarczego utrzymującego się we Włoszech. Władze banku przyznają, że ponad 20% udzielonych kredytów nie jest spłacanych.