Certyfikaty Odwrotne Zamienne wprowadzane w piątek na rynek przez Raiffeisen Polbank są pierwszymi instrumentami strukturyzowanymi, które będą premiowane z góry określonym kuponem w przypadku wzrostu lub zostaną zamienione na akcje spółek. W pierwszym rzucie można postawić na papiery powiązane z akcjami PKO BP i KGHM. Jeżeli spółki podrożeją, na certyfikatach będzie można zarobić odpowiednio 12,5 oraz 16,5 proc. w ciągu półtora roku, czyli 8,3 i 10,9 proc. rocznie. Jeżeli ich cena nie wzrośnie, otrzyma się akcje spółek. Ich liczba będzie równa współczynnikowi konwersji, który jest liczony jako iloraz wartości nominalnej do ceny na zamknięciu sesji pierwszego dnia wyceny. Różnica wynikająca z zaokrąglenia wypłacona będzie w gotówce i zostanie przelana na rachunek posiadacza certyfikatu. Wybór spółek Raiffeisen Centrobank tłumaczy wysokimi obrotami i wysokim udziałem w portfelu WIG20 — PKO BP ma największy, a KGHM — czwarty. Nie bez znaczenia są też perspektywy obu firm.
Bezpieczniej…
Na giełdzie do wyboru jest coraz więcej rodzajów certyfikatów strukturyzowanych pod względem ich konstrukcji, choć wszystkie uzależnione są od wartości pojedynczych indeksów giełdowych, akcji, surowców, produktów rolnych lub ich koszyków. Handel nimi odbywa się na takich samych zasadach jak akcjami. Wystarczy więc ogólna orientacja w sytuacji na rynkach globalnych, aby nie popełniać błędów. Zwłaszcza że konstrukcja papierów nie jest skomplikowana, podobnie jak wyliczanie ewentualnych zysków. Niektóre posiadają nawet ochronę kapitału, którą klienci banków tak sobie cenią w przypadku bankowych produktów strukturyzowanych. Z inwestycji można też wyjść w dowolnym momencie. Jeżeli nie będzie zleceń kupna, odkupi je animator.
Proste zasady mają papiery dyskontowe. Kupuje się je po niższej cenie, niż wynikałoby to z notowań instrumentów bazowych, co daje pewne zabezpieczenie. Mało skomplikowanymi instrumentami są również certyfikaty indeksowe, tzw. trackery, które naśladują efektywność instrumentu bazowego w stosunku 1:1. Nie mają jednak ochrony kapitału i w przypadku papierów opartych na surowcach obarczone są ryzykiem walutowym (rynek towarowy rozliczany jest w dolarach, a certyfikaty notowane są w złotych). Rozbieżności w kursach mogą też wynikać ze sposobu wycen papierów notowanych na GPW. Zmiany cen certyfikatów pokazywane są w stosunku do kursu ostatniej transakcji. Oznacza to, że w przypadku braku transakcji w dłuższym czasie może dojść do sytuacji, w której kurs certyfikatu nie odzwierciedla dokładnej ceny kontraktu czy surowca (patrz wykres poniżej).
…i ryzykowniej
Rodzajów certyfikatów jest jednak dużo i nie wszystkie są tak mało ryzykowne jak te z ochroną kapitału. Niektóre mają wbudowaną dźwignię finansową. W przypadku pomyślnej koniunktury na danym papierze, można dużo więcej zyskać, ale w odwrotnym przypadku dużo więcej stracić. Są to więc papiery dla inwestorów, którzy pewnie poruszają się po rynku. W przypadku certyfikatów knock-out, czyli turbo, efekt dźwigni finansowej wynika z możliwości kupna papierów taniej, niż wynika to z notowań instrumentu bazowego. W przypadku certyfikatów factor wysokość lewara można wybrać. Każdy papier ma ich dwa lub trzy.
Dzięki temu zmiana ceny instrumentu bazowego o 1 proc. może zmienić cenę certyfikatu faktor o 2, 3, a nawet 4 proc. w zależności od wybranej wielkości dźwigni finansowej. Każdemu instrumentowi bazowemu przypisana jest też strategia long i short. Można więc obstawiać albo wzrost, albo spadek instrumentu bazowego.
479 Tyle certyfikatów notowanych jest na GPW, nie licząc obligacji strukturyzowanych.
Cap — maksymalny poziom, do którego może wzrosnąć cena certyfikatu.
Certyfikat bonusowy — certyfikat emitowany na określony termin; pozwala zarabiać, kiedy cena instrumentu bazowego jest ponad ustaloną barierą.
Certyfikat dyskontowy — certyfikat emitowany na określony termin; w trakcie subskrypcji kupowany taniej, niż wynikałoby to z notowań instrumentu bazowego.
Certyfikat ekspresowy — certyfikat emitowany maksymalnie na 3-6 lat z określonym poziomem (strike).
Certyfikat faktor — certyfikat ze stałą dźwignią w odniesieniu do jednego dnia bez poziomu knock-out oraz bez daty wygaśnięcia.
Certyfikat faktor typu long — certyfikat umożliwiający zarabianie na rosnących rynkach.
Certyfikat faktor typu short — certyfikat umożliwiający zarabianie na spadających rynkach.
Certyfikat indeksowy — certyfikat umożliwiający kupno indeksu giełdowego lub towaru, tzw. tracker.
Certyfikat knock-out — certyfikat z dźwignią finansową oraz z wbudowanym poziomem bariery (knock-out).
Certyfikat odwrotny zamienny — certyfikat bez ochrony kapitału, ale premiowany z góry określonym kuponem lub wymienny na akcje.
Certyfikat strukturyzowany — instrument finansowy, którego cena jest uzależniona od wartości określonego wskaźnika rynkowego (np. kursu akcji lub koszyków akcji, wartości indeksów giełdowych, kursów walut i surowców).
Certyfikat turbo — certyfikat z dźwignią finansową, wygasający po osiągnięciu bariery nazywanej knock-out.
Certyfikat z ochroną kapitału — certyfikat zapewniający 100-procentowy zwrot kapitału w dniu zapadalności.
Strike — cena wykonania, czyli określony poziom, po osiągnięciu którego nastąpi wykup certyfikatu.
Tracker — certyfikat bez ochrony kapitału, naśladujący notowania instrumentu bazowego w stosunku 1:1. Dostępne są w wersji short (zarabianie na spadkach) i long (zarabianie na zwyżkach).
Warrant — certyfikat z dźwignią finansową dający możliwość zarabiania na zwyżkach i spadkach instrumentów bazowych.
Warrant kupna (call) — instrument dający prawo do kupna instrumentu bazowego po z góry ustalonej cenie.
Warrant sprzedaży (put) — instrument dający prawo do sprzedaży instrumentu bazowego po z góry ustalonej cenie.