Kandydaci na agentów celnych nie muszą już zdawać egzaminu przed komisją powołaną przez ministra finansów (MF). Obowiązek ten zdjęła z nich druga deregulacja zawodowa, autorstwa resortu sprawiedliwości, której rozwiązania obowiązują od minionej niedzieli. Deregulacja zawodu agenta celnego wynika z odpowiedniej nowelizacji prawa celnego wprowadzonego ustawą o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych. Zniesienie egzaminów przed ministerialną komisją nie oznacza jednak, że działalność tę mogą wykonywać ludzie bez żadnego przygotowania. Konieczne są odpowiednie kwalifikacje.
Kto może być agentem celnym
Agent celny, zwany powszechnie celnikiem, pośredniczy pomiędzy urzędem celnym a firmą zajmującą się obrotem towarowym za granicą. Wykonuje czynności potrzebne do odprawy celnej, np. przygotowuje dokumenty, sprawdza listy przewozowe, przewożony towar, określone wyroby zgłasza do kontroli sanitarnej lub weterynaryjnej. Oblicza i przyjmuje cło, VAT, akcyzę. Może prowadzić działalność w dowolnej formie prawnej, może być pracownikiem albo przedstawicielem określonego podmiotu. Agentem celnym może być obecnie osoba, która spełnia następujące warunki: ma pełną zdolność do czynności prawnych, posiada kwalifikacje lub doświadczenie w zakresie obsługi celnej podmiotów gospodarczych, nie została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi lub przestępstwo skarbowe, wystąpiła z wnioskiem o wpis na listę agentów celnych.
Dyplom albo praktyka
W przypadku braku jakiegokolwiek doświadczenia w sprawach celnych kandydat musi posiadać dyplom ukończenia studiów wyższych, na kierunku z nauk ekonomicznych, prawnych lub technicznych, który obejmuje wiedzę i umiejętności z zakresu prawa administracyjnego i finansowego, szczególnie prawa celnego, albo świadectwo ukończenia analogicznych studiów podyplomowych. Osoby bez takiego wykształcenia mogą wykonywać zawód agenta celnego, jeżeli mają co najmniej trzyletnie doświadczenie w sprawach celnych. Za potwierdzenie takiego doświadczenia uznaje się okres zawodowego wykonywania przed organem celnym czynności określonych prawem celnym albo okres kształcenia specjalistycznego w szkołach policealnych, przygotowującego do takich czynności, jeżeli ukończono je nie wcześniej niż 5 lat przed ubieganiem się o wpis na listę agentów celnych. Honorowana jest także decyzja o uznaniu kwalifikacji do wykonywania zawodu agenta celnego nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej.
Ewidencja agentów
Agenci muszą być zarejestrowani. Sposób prowadzenia ich listy, tryb ich wpisywania oraz dokumenty dołączane do wniosku o wpis będą określone w rozporządzeniu MF. Resort przewiduje, że lista agentów celnych będzie prowadzona w formie elektronicznej przez wyznaczonego dyrektora izby celnej, a wpis na listę będzie zawierał jego numer i datę, imię i nazwisko, adres zamieszkania, numer ewidencyjny PESEL, jeżeli został nadany oraz, w określonych przypadkach, numer i datę decyzji o uznaniu kwalifikacji do wykonywania zawodu. Do czasu wejścia w życie tych przepisów aktualne jest obecne rozporządzenie w sprawie egzaminu kwalifikacyjnego na agenta celnego oraz wpisu na listę agentów celnych, z tym że egzaminów już nie będzie.
9221 Tylu agentów celnych działa obecnie w kraju.
151 Tylu wpisano na listę w tym roku.