Niskie podatki. Korzystny pakiet zmian w PIT

Wśród najważniejszych zmian warto wymienić również możliwość powrotu na skalę przez przedsiębiorców, którzy wybrali wcześniej podatek liniowy lub ryczałt. Ważnym rozwiązaniem — zarówno z punktu widzenia podatników jak i stabilności oraz przewidywalności systemu podatkowego — jest likwidacja tzw. ulgi dla klasy średniej i mechanizmu „rolowania zaliczek na PIT”, czyli ich zamrożenia na poziomie z 2021 r. Istotną zmianą, która jednak zacznie obowiązywać dopiero z początkiem 2023 r., jest również rozszerzenie kręgu płatników stosujących kwotę wolną w zaliczkach oraz uelastycznienie zasad stosowania kwoty wolnej. Dzięki temu obniży się wysokość zaliczek na PIT u osób na umowach zlecenia oraz u osób mających więcej niż jedno źródło dochodu, w przypadku, gdy w żadnym źródle nie są w stanie wykorzystać kwoty zmniejszającej podatek w całości.

Już od piątku

Ustawa obniżająca podatki, która wchodzi w życie 1 lipca br., upraszcza i stabilizuje system podatkowy. Zmiana przepisów była poprzedzona szerokimi konsultacjami z organizacjami księgowych, doradców podatkowych, ekspertami, przedstawicielami biznesu i z dostawcami oprogramowania kadrowo-płacowego. Dzięki zmianom zmniejszy się klin podatkowy, tzn. obniżona zostanie różnica między kosztem pracodawcy a wynagrodzeniem netto zatrudnionego pracownika. To z kolei powinno zwiększyć podaż pracy i konkurencyjność przedsiębiorstw zatrudniających pracowników oraz zwiększyć możliwości zatrudnienia. Zmiany będą również skutkowały obniżeniem obciążeń podatkowych, co wesprze rodziny i gospodarstwa domowe. Beneficjentami reformy są: pracownicy, zleceniobiorcy, przedsiębiorcy, seniorzy i rodziny.

12 proc. PIT + 30 tys. zł kwoty wolnej

Jedną z najważniejszych zmian dla podatników jest obniżenie stawki PIT z 17 do 12 proc. przy jednoczesnym pozostawieniu wysokiej kwoty wolnej (30 tys. zł) i wyższego progu podatkowego (120 tys. zł), po przekroczeniu którego płaci się wyższy 32–proc. podatek. Z rozwiązań tych korzystać będą wszyscy podatnicy na skali, w tym również przedsiębiorcy. Obniżka stawki PIT do 12 proc. umożliwiła likwidację selektywnej i nieprzewidywalnej tzw. ulgi dla klasy średniej i mechanizmu „rolowania zaliczek” polegającego na ich sztucznym zaniżeniu do wysokości zaliczek na podatek należnych w 2021 r.

Rozwiązanie to było o tyle niekorzystne, że jego skutkiem byłyby wysokie niedopłaty podatku przy rozliczeniu rocznym, które podatnicy musieliby uregulować.

Zysk dla 13 mln podatników

Na obniżeniu stawki PIT z 17 do 12 proc. zyska ok. 13 mln podatników. Korzyści pojedynczych podatników zależeć będą jednak od ich indywidualnej sytuacji, w tym m.in. od wielkości zarobków i stosowanych preferencji podatkowych.

Zmiany wchodzą w życie w trakcie roku podatkowego, a to oznacza, że żaden podatnik nie straci w stosunku do zasad, które zaczęły obowiązywać z początkiem 2022 r., a wielu podatników wręcz zyska, bo za 2022 r. zapłaci znacznie niższy podatek. Zysk widoczny będzie również u większości podatników w porównaniu do podatku płaconego na zasadach obowiązujących przed reformą, czyli względem 2021 r. Oznacza to znaczną obniżkę podatku dla bardzo dużej grupy podatników. Dlatego właśnie nie wycofujemy się z reformy i nie wracamy do zasad, które obowiązywały przed 1 stycznia 2022 r.

Wkrótce udostępnimy specjalny kalkulator, który pozwoli podatnikom wyliczyć indywidualne korzyści.

Jednocześnie gwarantujemy, że każda osoba, dla której rozliczenie roczne za 2022 rok na styczniowych zasadach (czyli z tzw. ulgą dla klasy średniej) okaże się korzystniejsze, zostanie rozliczona w ten właśnie sposób. Z naszych szacunków wynika, że taka sytuacja może dotyczyć około jednego na tysiąc podatników.

Wyższe zaliczki — niższy podatek

Zysk podatników nie zawsze widoczny będzie już od 1 lipca br. Część osób dostrzeże go dopiero przy rocznym rozliczeniu podatku za 2022 r., czyli w lutym, marcu lub kwietniu przyszłego roku. Nie wykluczamy również sytuacji, że część podatników będzie płacić od lipca wyższe zaliczki na PIT niż np. jeszcze w czerwcu bieżącego roku. Przyczyną wzrostu wysokości zaliczek jest uchylenie przepisu, który zamrażał zaliczki na PIT na poziomie zaliczek z ubiegłego roku. Powodowało to, że były one mniejsze niż być powinny i skutkowałoby wysokimi dopłatami przy rocznym rozliczeniu podatku. Dzięki zmianom tych wysokich dopłat nie będzie, ale kolejne zaliczki na podatek mogą być nieco wyższe niż obecnie.

Reasumując: wzrost zaliczek oznacza niższe wynagrodzenie miesięczne. Jednocześnie jednak nie oznacza to straty w rozliczeniu rocznym. Tu podatnicy zyskują lub co najmniej nie tracą w stosunku do zasad, które weszły w życie w styczniu 2022 r., a często również tych, które obowiązywały jeszcze przed reformą. Co więcej, wzrost zaliczek na podatek ma charakter przejściowy ponieważ podatnicy zyskują w dalszej części roku w wyniku podwyższenia progu podatkowego (z 85 528 zł do 120 000 zł), co w zaliczkach miesięcznych odczują jednak dopiero w ostatnich miesiącach roku. Jednocześnie wyższe zaliczki na podatek oznaczają mniejszą dopłatę w rozliczeniu rocznym (patrz ramka).

PIT-2

Przypominamy również o korzyściach wynikających ze złożenia oświadczenia PIT-2. Oświadczenie to jest podstawą dla pracodawcy do stosowania kwoty wolnej w zaliczkach. Raz złożony PIT-2 zachowuje ważność w kolejnych latach podatkowych (aż do jego odwołania/wycofania przez pracownika). Tym samym osoby, które już go złożyły nie muszą składać go ponownie. Oświadczenia PIT-2 jeszcze w tym roku nie mogą złożyć zleceniobiorcy. Ich sytuacja zmieni się jednak z początkiem 2023 r. Wtedy kwota wolna będzie mogła być już uwzględniana w trakcie roku również przy umowach zlecenia.

Uelastycznienie zasad stosowania kwoty wolnej

Nowe przepisy w ramach Niskich Podatków rozwiążą problem podatników mających kilka różnych źródeł dochodu równocześnie, w sytuacji gdy w żadnym z tych źródeł nie wykorzystują w pełni kwoty wolnej. Chodzi o osoby, które mają np. kilka umów o pracę albo łączą pracę z emeryturą. Po zmianach, od 1 stycznia 2023 r., będą one mogły upoważnić nawet trzech płatników (pracodawców, zleceniodawców, ZUS) do zmniejszania zaliczek na PIT łącznie o kwotę 3,6 tys. zł. W przypadku jednej umowy/świadczenia kwota zmniejszająca podatek wyniesie 300 złmiesięcznie, przy dwóch — po 150 zł, a przy trzech — po 100 zł.

Od 1 stycznia 2023 r. kwota wolna będzie uwzględniana także w rozliczeniu miesięcznym przy umowach zlecenia, co pomoże obniżyć zaliczki na PIT od umów zlecenia oraz przy zbiegu różnych umów.

Na razie tacy podatnicy liczyć muszą się ze wzrostem zaliczek na PIT — zarówno przy umowach zlecenia, jak i przy zbiegu umów, z tym, że w tym ostatnim przypadku wyższa zaliczka pojawi się wyłącznie w drugim źródle przychodu (tym, bez złożonego PIT-2).

Również dla przedsiębiorców

Nowe zasady będą mogły być stosowane w przypadku podatników, którzy osiągają również przychody z działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej i są zobowiązani do samodzielnego obliczania zaliczek na podatek. Przedsiębiorca, od pierwszego miesiąca będzie korzystać z odliczenia pełnej kwoty zmniejszającej podatek, czyli 3 600 zł. Gdy wystąpi u niego zbieg tytułów do stosowania kwoty wolnej w trakcie roku, np. uzyska dodatkowo przychód z emerytury czy pracy na etacie, to od 2023 r. będzie mógł złożyć płatnikowi (pracodawcy czy ZUS) oświadczenia o stosowaniu kwoty zmniejszającej podatek we wskazanej części (1/12, 1/24 lub 1/36).

12 proc. PIT lub odliczenie składki

Przedsiębiorcy na skali korzystać będą z 12 proc. PIT, 30 tys. zł kwoty wolnej i podwyższonego do 120 tys. zł progu podatkowego, dzięki czemu zapłacą 32 proc. PIT dopiero od nadwyżki ponad 120 tys. zł rocznie.

Dla tych przedsiębiorców, którzy nie mogą z tych rozwiązań korzystać, wprowadzona zostaje możliwość limitowanego odliczania składki zdrowotnej. Możliwość ta będzie dotyczyć przedsiębiorców na podatku liniowym, ryczałcie i karcie podatkowej. Dzięki temu obciążenie podatkowo-składkowe takich przedsiębiorców istotnie się zmniejszy względem zasad, które zaczęły obowiązywać w styczniu 2022 r.

Przedsiębiorcy na podatku liniowym, ryczałcie i karcie podatkowej będą mogli rozliczyć w podatku dochodowym zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne do określonego limitu.

W przypadku liniowców limit wyniesie 8,7 tys. zł (pomniejszenie dochodu). Odliczeniu podlegają składki na ubezpieczenie zdrowotne zapłacone w roku podatkowym z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem liniowym oraz za osoby współpracujące z podatnikiem opodatkowanym podatnikiem liniowym. Z możliwości rozliczenia składki zdrowotnej w trakcie roku skorzystają również podatnicy opłacający zaliczki w sposób uproszczony.

Podatnicy korzystający z opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych będą mogli pomniejszyć kwotę przychodów o 50% składek na ubezpieczenie zdrowotne zapłaconych za siebie, bądź za osoby współpracujące z podatnikiem opodatkowanym ryczałtem. Składki zdrowotne mogą być uwzględniane przy obliczaniu ryczałtu wpłacanego w trakcie roku podatkowego, tj. ryczałtu miesięcznego albo ryczałtu kwartalnego.

Wprowadzono również możliwość uwzględnienia kwoty zapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne w przypadku opodatkowania w formie karty podatkowej. PIT wynikający z decyzji naczelnika urzędu skarbowego, będzie mógł zostać obniżony o kwotę stanowiącą 19% składki na ubezpieczenie zdrowotne zapłaconej w roku podatkowym.

W każdej z powyższych form opodatkowania odliczeniu podlegają składki zapłacone na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Możliwość odliczania składki na ubezpieczenie zdrowotne będzie także uwzględniana przy ustalaniu podstawy obliczania daniny solidarnościowej.

Zmiana formy opodatkowania

Przedsiębiorcy stosujący przed 1 lipca 2022 r. opodatkowanie podatkiem liniowym lub w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych będą mieli możliwość wyboru opodatkowania dochodów osiągniętych w 2022 r. z pozarolniczej działalności gospodarczej i skorzystania z rozliczenia na skali. Podobnie podatnicy osiągający przychody z tytułu najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy oraz innych umów o podobnym charakterze, którzy w 2022 r. stosowali ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, będą mogli opodatkować te przychody na zasadach ogólnych.