Nowe kompetencje rad mogą być źródłem sporów

opublikowano: 13-11-2022, 20:00
Play icon
Posłuchaj
Speaker icon
Close icon
Zostań subskrybentem
i słuchaj tego oraz wielu innych artykułów w pb.pl

Część uprawnień, które niedawno zostały przyznane organom podmiotów należących do holdingów, budzi kontrowersje i może okazać się przeszkodą w sprawnym zarządzaniu.

Przeczytaj artykuł, a dowiesz się:

  • kto obecnie musi w spółkach sporządzać sprawozdania z działalności,
  • jakich informacji o spółce należy udzielać radzie nadzorczej na jej żądanie,
  • jakie nowe uprawnienia organów dominujących wobec zależnych budzą wątpliwości prawników.

Sprawozdania finansowe przedsiębiorstw za ten rok muszą być przygotowane według nowego trybu obowiązującego od kilku tygodni. Nowelizacja Kodeksu spółek handlowych, która weszła w życie w minionym miesiącu, wymaga uczestnictwa w posiedzeniach rad nadzorczych (RN) poświęconych takim dokumentom biegłych rewidentów lub innych przedstawicieli firm audytorskich.

Bilanse pod lupą…

– Dotyczy to każdej spółki, której sprawozdania finansowe podlegają obowiązkowemu badaniu przez firmę audytorską. Rada nadzorcza będzie musiała zawiadomić z co najmniej tygodniowym wyprzedzeniem kluczowego biegłego rewidenta, który przeprowadzał to badanie, o terminie posiedzenia, w trakcie którego zamierza zająć się sprawami wymienionymi w art. 382 par. 3 kodeksu. Chodzi o dokonanie oceny nie tylko sprawozdania finansowego, ale też sprawozdania zarządu spółki z działalności za dany rok obrotowy i jego wniosku w sprawie pokrycia strat czy podziału zysku, oraz o sporządzenie i przedstawienie zgromadzeniu sprawozdania rady za ubiegły rok obrotowy – wyjaśnia Joanna Chmielińska, radca prawny, szef działu prawa dla biznesu w Kancelarii Kopeć Zaborowski.

Dylematy w holdingach:
Dylematy w holdingach:
Po wejściu w życie nowych przepisów zachodzi ryzyko sporów kompetencyjnych - z powodu przenikania się zakresów działania organów nadzorczych spółki dominującej i zależnej.
GazMax

Zwraca przy tym uwagę, że za przygotowanie wspomnianych dokumentów w spółce jest odpowiedzialny jej zarząd. Ponadto przypomina, że jeśli rok obrotowy danego podmiotu pokrywa się z kalendarzowym, sprawozdania te muszą być przygotowane do końca marca, a zatwierdzające je zgromadzenie właścicielskie powinno odbyć się do końca czerwca. To oznacza, że nowe obowiązki związane z udziałem biegłego rewidenta w posiedzeniu rady nadzorczej obejmują już dokumenty dotyczące zamknięcia roku obrotowego kończącego się 31 grudnia 2022 r.

Zgodnie z nowymi przepisami, w trakcie posiedzenia kluczowy biegły rewident lub inny przedstawiciel firmy audytorskiej ma obowiązek przedstawić RN sprawozdanie z badania, w tym ocenę podstaw do przyjęcia oświadczenia o zdolności spółki do kontynuowania działalności. Oświadczenie to jest składane przez kierownika danej jednostki, czyli spółki.

– Z nowych regulacji można też wynieść wniosek, że członkowie rady nadzorczej mogą zadawać pytania uczestniczącemu w posiedzeniu biegłemu czy przedstawicielowi firmy audytorskiej, a ten ma udzielać odpowiedzi – mówi Joanna Chmielińska.

…i rada również

Sama rada nadzorcza też została najnowszą nowelizacją kodeksu zobowiązana do sporządzana i przedstawiania corocznego sprawozdania z działalności. Będzie ono źródłem informacji o pracy tego organu i jedną z podstaw do jej oceny, w tym w formie udzielenia absolutorium.

– Będzie ono zatem pełniło analogiczną funkcję jak sprawozdanie zarządu z działalności spółki. W przypadku spółek akcyjnych określono w kodeksie minimalną treść sprawozdania rady nadzorczej. W pozostałych typach spółek ta kwestia należy do ich decyzji – mówi przedstawicielka Kancelarii Kopeć Zaborowski.

Generalnie jednak – o czym już niejednokrotnie pisaliśmy w „PB” – radom nadzorczym przyznano wiele nowych i szerszych niż wcześniej kompetencji (obok dodatkowych obowiązków), których celem jest poprawa efektywności prac tego organu oraz wykonywania jego funkcji nadzorczych. Ustawodawca liczy na to, że członkowie RN w sposób profesjonalny będą adekwatnym partnerem do dyskusji z zarządem spółki w konkretnych sprawach odnoszących się do jej aktywności. Rada otrzymała np. prawo żądania informacji i wyjaśnień lub dokumentów, zarówno od zarządu, jak i od pracowników, współpracowników oraz prokurentów. Należy wywiązać się z tego nie później niż w ciągu 14 dni, a niewykonanie tego obowiązku jest zagrożone karą.

Działalność RN ma też wpływ na podmioty o niższej hierarchii w holdingu. Jak zauważa Joanna Chmielińska, nowe przepisy mają ułatwić nie tylko sprawne zarządzanie grupami przez ich spółki dominujące - przez przyznanie im swobodnego dostępu do informacji dotyczących spółek zależnych oraz możliwości wydawania im wiążących poleceń. Regulacje te dają też radzie nadzorczej spółki dominującej prawo do sprawowania stałego nadzoru nad podmiotami zależnymi uczestniczącymi w grupie spółek, aczkolwiek tylko w związku z realizacją jej interesów.

Poznaj program “VIII Forum Compliance Officer”, 27-28 lutego 2023 >>

Spory na horyzoncie

Rafał Roszkowski, adwokat, partner w kancelarii GKR Legal, zastanawia się jednak, czy i jak w praktyce zadziałają wszelkie nowe uprawnienia w relacjach ze spółkami zależnymi - szczególnie te dotyczące wiążących poleceń stawianych ich zarządom. Zauważa, że zgodnie z przepisami nie będzie można odmówić ich spełnienia, jeżeli ich wykonanie nie oznacza w skutkach niewypłacalności albo zagrożenia nią, lub nie powstanie uzasadniona obawa, że byłyby one sprzeczne z interesem spółki i wyrządzą szkodę, która nie zostanie naprawiona przez podmiot dominujący przez dwa lata od zdarzenia. Zdaniem adwokata, w wielu przypadkach interpretacja tych warunków może sprawiać trudność.

– Zarząd spółki zależnej będzie miał nie lada problem z podjęciem decyzji, a także z jej należytym uzasadnieniem, co może być podstawą odpowiedzialności korporacyjnej. Zachodzi bowiem potencjalne ryzyko sporów kompetencyjnych z uwagi na przenikające się zakresy działania organów nadzorczych spółki dominującej oraz zależnej. Wynikają one chociażby z tego, że sprawowanie nawet w szerokim zakresie nadzoru przez radę nadzorczą spółki dominującej nie wyklucza ani nie ogranicza kompetencji rady nadzorczej spółki zależnej – wyjaśnia Rafał Roszkowski.

W jego ocenie wątpliwości może budzić także to, że kompetencje do sprawowania nadzoru przez RN spółki dominującej są ograniczone jedynie do zakresu wyznaczonego wspomnianym interesem grupy. Tymczasem ustawodawca nie wprowadził do kodeksu definicji interesu grupy spółek.

– Określił jedynie, że jest to ich wspólny interes, wynikający z przyjętej strategii – zauważa adwokat.

Zwraca też uwagę, że w praktyce gospodarczej nie wszyscy członkowie holdingów są spółkami. Często należą do nich podmioty nieuregulowane w polskim systemie prawnym, jak np. trusty. Zdaniem Rafała Roszkowskiego trudno na razie wyrokować, czy wskazane przez niego regulacje obowiązującej od niedawna nowelizacji kodeksu będą stosowane w praktyce czy pozostaną martwe.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Iwona Jackowska

Polecane