Wstępne sondażowe wyniki wyborów do parlamentu wskazują, że wygranymi są PiS i PO. Najpewniej właśnie te dwa ugrupowania stworzą nową koalicję i przyszły rząd. Zanim powstanie, upłynie kilka tygodni.
Prezydent Aleksander Kwaśniewski zapowiedział już, że od wtorku wieczorem lub w środę rano rozpocznie rozmowy z ugrupowaniami parlamentarnymi, żeby - jak powiedział - przybliżyć się do pytania, kto powinien otrzymać nominację na premiera i misję tworzenia rządu.
Według konstytucji, to prezydent zwołuje pierwsze posiedzenie nowo wybranego Sejmu, na którym ustępujący premier składa dymisję rządu. Prezydent przyjmując dymisję, powierza rządowi dalsze sprawowanie obowiązków, aż do czasu powołania nowej Rady Ministrów.
Zdaniem prezydenta, pierwsze posiedzenie nowego Sejmu mogłoby się odbyć między 17 a 24 października. Ale, jak mówił, ostateczną datę ustali po konsultacjach z partiami.
Jak zaznaczył Kwaśniewski, premier Marek Belka może złożyć dymisję wcześniej niż na pierwszym posiedzeniu nowego Sejmu, ale i tak rząd będzie pełnił obowiązki do czasu powołania nowej Rady Ministrów.
Z wypowiedzi przyszłych koalicjantów wynikało, że jeśli wybory wygra PO wówczas misję tworzenia rządu dostanie Jan Rokita, a jeśli PiS - Jarosław Kaczyński. Ten ostatni zapowiedział już w niedzielę, że jeśli jego brat zostanie prezydentem, to on nie obejmie stanowiska premiera, a szefem rządu zostanie inny polityk PiS
Zgodnie z konstytucją, prezydent desygnuje nowego premiera, który proponuje skład rządu. W ciągu dwóch tygodni od pierwszego posiedzenia Sejmu prezydent powołuje premiera i rząd.
Od dnia powołania, premier ma dwa tygodnie na przedstawienie Sejmowi programu działania Rady Ministrów wraz z wnioskiem o udzielenie rządowi wotum zaufania.
Wotum zaufania Sejm uchwala bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.
Gdyby jednak w konstytucyjnym terminie nie udało się powołać rządu lub jeśli rząd nie uzyskałby wotum zaufania, inicjatywę tworzenia gabinetu przejmuje Sejm.
W ciągu 14 dni od upłynięcia terminów: powołania rządu lub uzyskania przez rząd wotum zaufania, Sejm wybiera premiera oraz proponowanych przez niego ministrów bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Prezydent powołuje tak wybrany rząd.
Gdyby jednak i Sejmowi nie udało się wybrać rządu wówczas prezydent w ciągu 14 dni powołuje premiera i na jego wniosek pozostałych członków rządu.
Sejm w ciągu dwóch tygodni od dnia powołania Rady Ministrów przez prezydenta udziela jej wotum zaufania większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.
Jeśli rządowi nie uda się uzyskać wotum zaufania prezydent skraca kadencję Sejmu i zarządza nowe wybory.