Przepis ten przewiduje, że kapitał zakładowy spółki może zostać podwyższony na mocy dotychczasowych przepisów umowy spółki, tj. bez konieczności zmiany umowy, jeżeli dotychczasowa umowa przewiduje maksymalną wysokość podwyższenia kapitału zakładowego i jego termin.
Wprowadzenie tej procedury do umowy spółki ma wiele zalet. Podwyższenie kapitału zakładowego przy użyciu tej procedury nie wymaga przeprowadzenia zgromadzenia wspólników z udziałem notariusza (elementu niezbędnego w przypadku podwyższenia kapitału zakładowego, wymagającego zmiany umowy spółki), co pozwala na obniżenie kosztów związanych z podwyższeniem. Niewątpliwie procedura ta oszczędza również czas wspólników, ponieważ nie wymaga organizacji zgromadzenia wspólników z udziałem notariusza, które zwykle nie odbywa się od ręki. Może ona więc stać się swoistym kołem ratunkowym w przypadku konieczności szybkiego dokapitalizowania spółki.
W związku ze stosowaniem tego nieformalnego trybu podwyższenia kapitału zakładowego w praktyce obrotu pojawiło się jednak wiele wątpliwości. Piśmiennictwo i doktryna nie były dotychczas zgodne, czy przy stosowaniu tej procedury jest możliwe wyłączenie prawa pierwszeństwa dotychczasowych wspólników do objęcia nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym spółki. Według jednego z prezentowanych w orzecznictwie stanowisk zgromadzenie wspólników mogło uchwałą wyłączyć prawo pierwszeństwa wspólników także przy podwyższaniu kapitału zakładowego bez zmiany umowy spółki (zgodnie z art. 258 § 1 k.s.h.).
17 stycznia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów podjął uchwałę (sygn. akt III CZP 57/12), która przełamuje dotychczasową linię orzeczniczą i rozwiewa wątpliwości dotyczące możliwości wyłączenia prawa pierwszeństwa dotychczasowych wspólników w objęciu nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym. Sąd Najwyższy stwierdził w niej, że nowe udziały w kapitale zakładowym podwyższonym bez zmiany umowy spółki mogą być objęte jedynie przez dotychczasowych wspólników w stosunku do ich dotychczasowych udziałów i nie jest możliwa modyfikacja tej zasady uchwałą wspólników. Podjęta przez Sąd Najwyższy uchwała z jednej strony porządkuje zasady regulujące uproszczone podwyższenie kapitału zakładowego w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, z drugiej strony jednak jej podjęcie oznacza, że wprowadzenie do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nowego inwestora będzie zawsze wymagało zmiany umowy spółki. W praktyce obrotu może to doprowadzić do zmniejszenia częstotliwości stosowania tej, mającej wiele zalet, uproszczonej procedury.
Wprawdzie uchwała Sądu Najwyższego nie stanowi prawa powszechnie obowiązującego i wiąże jedynie w konkretnej sprawie, to biorąc pod uwagę, że została podjęta w rozszerzonym siedmioosobowym składzie sędziowskim oraz zważywszy na konieczność ujednolicenia orzecznictwa sądowego, należy spodziewać się jej respektowania przez sądy powszechne.
MONIKA MACURA-GRUSZCZYŃSKA
radca prawny, kancelaria Chabasiewicz, Kowalska i Partnerzy