Jestem księgowym w dużej spółce. W wyniku kontroli określono zaległość w VAT. Na podstawie tej decyzji zarzucono mi popełnienie przestępstwa przez podanie nieprawdy w deklaracji VAT-7 (art. 56 kodeksu karnego skarbowego). Czy rzeczywiście błędne zaksięgowanie kilku faktur, które spowodowało zaległość, oznacza popełnienie przestępstwa? Przecież to była zwyczajna pomyłka.
- Przestępstwo oszustwa podatkowego polegające na podaniu nieprawdy w deklaracji VAT-7, o którym mówi art. 56 kodeksu (DzU 1999 r., nr 83, poz. 930 z późń. zm.), może być popełnione jedynie umyślnie. A więc sprawca miał zamiar jego popełnienia, tj. chciał je popełnić albo też, przewidując możliwość jego popełnienia, godził się na to. Jeżeli sprawca nie ma takiego zamiaru, nie można mu przypisać winy i popełnienia przestępstwa.
Sama nierzetelność deklaracji podatkowej nie wystarcza do stwierdzenia popełnienia przestępstwa oszustwa podatkowego. Organ prowadzący dochodzenie musi wykazać sprawcy umyślność działania lub zaniechania. Kodeks karny skarbowy nie przewiduje oderwanej od winy odpowiedzialności karnej za nierzetelność deklaracji. Samo stwierdzenie nierzetelności deklaracji nie rodzi też domniemania winy. Musi być ona udowodniona. Jeżeli więc błędne dane nie zostały podane świadomie, nie można zarzucić panu popełnienia przestępstwa.
W czasie kontroli inspektor zażądał ode mnie, jako księgowej, natychmiastowego odszukania i okazania dokumentów oraz przygotowywania analiz i zestawień. Nie byłam w stanie wykonać tego w tak krótkim czasie i poprosiłam o określenie żądań kontrolującego na piśmie. Inspektor zagroził, że ukarze mnie za utrudnianie kontroli.
- Art. 83 kodeksu karnego skarbowego przewiduje odpowiedzialność karną za przestępstwo polegające na udaremnianiu lub utrudnianiu postępowania kontrolnego. Działanie sprawcy może polegać na odmowie okazania ksiąg lub dokumentów źródłowych albo na ukrywaniu lub niszczeniu dokumentów w celu uniemożliwienia zapoznania się z ich treścią przez kontrolującego. Żądanie przez podatnika określenia na piśmie dokumentów, których okazania oczekuje kontrolujący, oraz terminu wykonania tej czynności nie może być uznane za udaremnianie lub utrudnianie kontroli.
Należy dodać, że podatnik ma obowiązek okazać księgi i dokumenty oraz udzielać wyjaśnień, ale nie ma obowiązku sporządzania analiz i zestawień. Niestety, w praktyce kontrolujący często starają się wymusić na kontrolowanych spełnianie ich nieuzasadnionych oczekiwań i powołują się przy tym na art. 83 kodeksu karnego skarbowego. Praktyka taka jest niezgodna z prawem.
Maciej Łaszczuk, z kancelarii Łaszczuk Polimirski Korcz i Wspólnicy