KOMENTARZ PRAWNIKA
Do podwyższenia kapitału zakładowego dochodzi często w wyniku konwersji wierzytelności na akcje lub udziały. Polega ona na przekształceniu jednej pozycji pasywnej (zobowiązania) w inną (kapitał zakładowy) w celu spłaty zadłużenia spółki. Wierzyciel obejmuje udziały lub akcje utworzone w wyniku podwyższenia kapitału, skutkiem czego jest umorzenie przysługującej mu względem niej wierzytelności. Taka operacja ma charakter jedynie nominalny, gdyż spółka nie nabywa wolnych aktywów, a w związku z podstawową regułą pełnego i realnego pokrycia kapitału zakładowego rodzi się pytanie o granice dopuszczalności takich fikcyjnych przekształceń.
Celem podwyższenia kapitału zakładowego jest z reguły zwiększenie środków finansowych spółki, aby umożliwić restrukturyzację zadłużenia lub nowe inwestycje. Istnieje jednak ryzyko, że taka operacja może w skrajnym przypadku doprowadzić do stanu, gdy nominalna wartość kapitału zakładowego będzie większa niż cały majątek spółki. W związku z tym należałoby przyjąć, że taka forma spłaty zadłużenia byłaby możliwa jedynie pod warunkiem, że spółka jest wypłacalna w chwili dokonania konwersji wierzytelności. Zmiana wierzytelności na akcje lub udziały w przypadku spółek niewypłacalnych, tj. takich, które popadłyby w stratę bilansową przekraczającą wartość kapitału zakładowego (stan nadmiernego zadłużenia), prowadziłaby do złamania reguły realnego pokrycia kapitału zakładowego oraz do zafałszowania rzeczywistej wartości udziałów, gdyż konwertowana wierzytelność nie miałaby pokrycia w czystym majątku.
Konwersja wierzytelności na kapitał zakładowy może się również okazać atrakcyjną dla wierzyciela formą umorzenia przysługującej mu wierzytelności. Zapewni mu ona większy wpływ na zarządzanie spółką, niebędącą w stanie spłacać swoich zobowiązań. Ponadto redukcja zobowiązań spółki potęguje jej szanse gospodarczej ekspansji i rozwoju oraz wzmacnia jej pozycję finansową, co może się zakończyć gospodarczą sanacją zadłużonej spółki.
Podwyższenie kapitału zakładowego może jednak spowodować mylne, choć usprawiedliwione przekonanie wierzycieli spółki o jej dokapitalizowaniu, podczas gdy żadne nowe środki majątkowe, z których mogłaby być prowadzona egzekucja, nie wpłynęły. Jedyną realną zmianą będącą rezultatem przekształcenia jest nominalne podwyższenie kapitału zakładowego kosztem zobowiązań, natomiast wartość straty bilansowej będzie miała przed konwersją i po niej taką sama wartość. W konsekwencji podwyższenie kapitału zakładowego może przywrócić spółce płynność finansową oraz wzmocnić jej wiarygodność kredytową, jednakże przy braku ku temu faktycznych podstaw efektem będzie zafałszowana realna wartość udziałów oraz iluzoryczne polepszenie sytuacji finansowej spółki.
Zatem zamiana nieściągalnych najczęściej wierzytelności na kapitał zakładowy to operacja wzmacniająca gospodarczą sytuację spółki. Jednak w związku z licznymi zagrożeniami dla wierzycieli i pewności obrotu prawnego, wynikającymi z fikcyjnego podwyższenia wartości kapitału zakładowego, a tym samym zapewniającymi często spółce pozorną płynność finansową i wiarygodność kredytową, operacja ta powinna być stosowana z dużą ostrożnością.