Barierami dla rozwoju przedsiębiorczości w Polsce są korupcja, zła praca sądów i administracji oraz presja polityki na biznes. Firmy mogą jednak liczyć na wsparcie.
Dla wszystkich prowadzących działalność gospodarczą ogromne znaczenie mają uwarunkowania składające się na ich otoczenie prawno-instytucjonalne. To ono kształtuje warunki i atmosferę sprzyjającą, lub nie, aktywności gospodarczej. O jego jakości decydują przede wszystkim sprawność i obyczaje urzędników. A te, jak wynika z badań, jeszcze różnią się od standardów funkcjonujących w Unii. Pozytywnym wyjątkiem, na skalę europejską, jest Krajowy System Usług (KSU).
Z definicji
Całość uwarunkowań prawnych i instytucjonalnych, w jakich prowadzi się działalność gospodarczą, zwykło nazywać się otoczeniem biznesu.
— Instytucje otoczenia biznesu to między innymi firmy konsultingowe, agencje rozwoju regionalnego, izby gospodarcze, instytucje pozabankowego wsparcia finansowego, inkubatory przedsiębiorczości, wydziały promocji przedsiębiorczości i innowacji w organach samorządu terytorialnego i administracji centralnej — wylicza Tomasz Błeszyński, prezes Europejskiego Instytutu Gospodarczego.
Zespołem czynników wpływających na otoczenie biznesu jest także sposób traktowania przedsiębiorców i podmiotów gospodarczych przez przedstawicieli administracji rządowej i samorządowej, jej sprawność i skuteczność w załatwianiu spraw biznesu, sposób prowadzenia wszelkich kontroli, kompetencja w ocenie zdarzeń gospodarczych.
— Ciągle żywa jest w Polsce tradycja traktowania przedsiębiorców jak podejrzanych o łamanie prawa, co przynosi skutek np. w postaci tendencyjnych kontroli —komentuje Tomasz Błeszyński.
Bolączki
Polski przedsiębiorca o bariery potyka się już na starcie. Ministerstwo Gospodarki i Pracy w raporcie „Przedsiębiorczość w Polsce” podało, że aby założyć u nas firmę trzeba przebrnąć przez dziesięć procedur administracyjnych. Średnia dla krajów OECD i UE wynosi siedem, a u wielu naszych bliższych i dalszych sąsiadów nawet mniej, np.: w Szwecji — trzy, w Irlandii — cztery, a na Węgrzech —sześć. Często podnoszonym przez przedsiębiorców problemem jest także system podatkowy.
— Nie chodzi tylko o wysokość podatków, niższych zresztą niż w zachodniej Europie. Przedsiębiorcy skarżą się na skomplikowane, często zmieniające się przepisy podatkowe oraz liczne opłaty parapodatkowe. Do tego dołączyć należy wysokie koszty pracy i trudności w dostępie do kredytu — wymienia Tomasz Błeszyński.
Kluczowa dla jakości obrotu gospodarczego jest pewność, że zawarte umowy zostaną wykonane. To zaś mogą zapewnić tylko sprawnie działające sądy.
— Jakość polskiego sądownictwa gospodarczego na tle krajów rozwiniętych wypada bardzo kiepsko — mówi Tomasz Błeszyński.
Bank Światowy szacuje, że między złożeniem pozwu a wykonaniem prawomocnego wyroku sądowego w sprawach gospodarczych upływa w Polsce średnio tysiąc dni, czyli czterokrotnie więcej niż przeciętnie w krajach OECD. Prezes Błeszyński wymienia też bardzo ważną przeszkodę tworzącą podłoże dla rozwoju patologii korupcyjnych — naciski polityków na biznes.
Najbardziej przejrzystymi warunkami dla działania biznesu, według oceny Europejskiego Instytutu Gospodarczego (EIG), wśród krajów europejskich może pochwalić się Finlandia, na drugim miejscu plasuje się Wielka Brytania.
Oczekiwania
Działania wspierające instytucje otoczenia biznesu stanowią jeden z priorytetów Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw.
— Jest zatem nadzieja na wzmocnienie tej sfery usług oraz poprawę ich jakości i dostępności. Do chwili obecnej brakowało zintegrowanego systemu ich finansowania — mówi Małgorzata Popis, dyrektor Centrum Wspierania Biznesu w Gdyni.
Budżet przewidziany na cele okołobiznesowe w ramach fun- duszy strukturalnych w latach 2004-06 to blisko 40 mln EUR. Pieniądze popłyną do ośrodków świadczących usługi doradcze, szkoleniowe i informacyjne, do funduszy pożyczkowych, poręczeniowych oraz do inkubatorów i parków technologicznych. Część środków sfinansuje też rozwój systemu dostępu przedsiębiorców do informacji i usług publicznych on-line wykonywanych wyłącznie przez wykonawców akredytowanych przy Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.
Mocny punkt
Instrumentem, który zdecydowanie tworzy przyjazne przedsiębiorcom środowisko okołobiznesowe jest, działający od 1996 r., Krajowy System Usług (KSU). Celem jego działania jest podniesienie konkurencyjności polskich małych i średnich przedsiębiorstw poprzez dostarczenie im kompleksowej oferty usług związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ośrodki sieci służą doradztwem o charakterze ogólnym i proinnowacyjnym, oferują szkolenia, usługi informacyjne oraz finansowe.
— Ułatwiają na przykład pozyskanie środków pomocowych na projekty, w których partnerami mogą być podmioty z otoczenia okołobiznesowego nie tylko krajowe, ale i z obszaru całej Unii Europejskiej. Wspomnę przy tej okazji o terminowym projekcie Biura Współpracy Krajów Bałtyku Wschodniego (Polska-Finlandia-Łotwa) realizowanym na przełomie 2003/2004 roku, a finansowanym przez Stowarzyszenie Grupa Euroregion Bałtyk w Elblągu — mówi Małgorzata Popis.
Jedyne w swoim rodzaju KSU zostało zauważone i wskazane przez Komisję Europejską jako dobra praktyka.