Powstał "Pakt dla Nauki"

  • Marek Mejssner
30-04-2015, 08:00

"Pakt dla Nauki" opracowany przez naukowców i organizacje pozarządowe postuluje m.in. podniesienie nakładów na naukę do 1 proc. PKB do 2020 roku, zatrzymanie pauperyzacji środowisk naukowych, podniesienie jakości badań naukowych, przestrzeganie standardów etycznych, upowszechnienie wiedzy i popularyzację wyników badań naukowych. Resort nauki i szkolnictwa wyższego uważa dokument za " podstawę do dyskusji o konkretnych rozwiązaniach" w polskiej nauce.

Zobacz więcej

Tak według Obywateli Nauki wyglądało przygotowanie "Paktu dla Nauki" Obywatele Nauki

"Pakt dla Nauki" jest dziełem 60 osób z kadry naukowej polskich jednostek badawczych i szkół wyższych oraz organizacji pozarządowych m.in. serwisu Obywatele Nauki, Akademia Młodych Uczonych, Stowarzyszenie Top 500 Innovators, Klub Stypendystów FNP, Stowarzyszenie Otwarte oraz Fundacji im.Stefana Batorego.

"Pakt" jest "zestawem propozycji mających na celu poprawę sytuacji nauki i polepszenie kondycji uczelni w Polsce". W założeniu ma on służyć jako diagnoza "bolączek systemu" , zarówno stałych, jak będących następstwem kolejnych zmian organizacyjnych, nie powiązanych ze sobą oraz ma być przedstawieniem działań, które należy podjąć w celu rozwiązania najważniejszych problemów nauki polskiej

W dokumencie zawarto 10 podstawowych postulatów. Są to:

- podniesienie jakości badań naukowych i kształcenia akademickiego;

- wzmocnienie roli uczelni, w tym uczelni lokalnych, jako ośrodków budowania kapitału społecznego, ekonomicznego i cywilizacyjnego Polski;

-zatrzymanie i odwrócenie procesu pauperyzacji i prekaryzacji środowiska naukowego;

-uelastycznienie i zróżnicowanie modelu rozwoju kariery naukowej oraz uzależnienie dróg awansu wyłącznie od kryteriów merytorycznych;

-wzmocnienie związku między wszystkimi etapami kształcenia od przedszkola do szkoły wyższej - realizacja w praktyce idei ciągłości edukacji. Poprawa jakości kształcenia nauczycieli i zaangażowanie środowisk naukowych w proces doskonalenia edukacji niższych szczebli;

- stworzenie warunków do upowszechnienia wiedzy i popularyzacji wyników badań, w tym zwłaszcza finansowanych ze środków publicznych;

-zapewnienie przestrzegania standardów etycznych w środowiskach naukowych. Przestrzeganie "Europejskiej Karty Naukowca" oraz "Kodeksu Postępowania przy rekrutacji pracowników naukowych";

-podniesienie nakładów budżetowych na naukę do conajmniej 1 proc. PKB (bez wliczania środków unijnych) do 2020 roku i do conajmniej 2,5 proc. PKB do 2030 roku; zapewnienie finansowania publicznych uczelni wyższych w wysokości odpowiadającej kosztom ich funkcjonowania

- stworzenie skutecznych mechanizmów i procedur służących wzmacnianiu współpracy między naukowcami i gospodarką, uproszczenie drogi od wynalazku do jego wdrożenia;

- nowa, spójna organizacja uczelni publicznych, oparta na jasnych i zobiektywizowanych kryteriach jakości prowadzonych badań naukowych i jakości kształcenia.

"Pakt dla Nauki" stwierdza iż system grantowy nie zmienił sytuacji stałego, trwającego od dekad, niedofinansowania polskiej nauki, a Polska "niezmiennie zajmuje ostatnie miejsce pod względem nakładów na naukę i szkolnictwo wyższe nie tylko wśród krajów UE ale także wśród krajów rozwiniętych w ogóle". Podejście władz do finansowania nauki jest tymczasem krótkowzroczne, bowiem po 2020 roku, czyli zakończeniu obecnej perspektywy finansowej, "możliwości uzyskania znacznych środków na dofinansowanie polskiej nauki i szkolnictwa wyższego (w ramach polityki spójności i innych) zmniejszą się radykalnie". Spowoduje to stagnację rozwojową i dalsze powiększenie dystansu cywilizacyjnego pomiędzy Polską a krajami rozwiniętymi.

Wśród bariery wymienia się także uprzywilejowanie badań wdrożeniowych kosztem podstawowych, znikome zainteresowanie biznesu badaniami naukowymi, patologie obecnego konkursowego systemu finansowania badań naukowych i brak systemu kontroli wyników i efektywności badań finansowanych poprzez granty.

W dokumencie zauważono, że celem reformy nauki powinna być sytuacja, w której środki publiczne stanowią połowę nakładów na naukę, zaś druga połowa pochodzi z sektora przedsiębiorstw. Badania naukowe prowadzone byłyby przez instytucje publiczne i prywatne. Docelowo system grantowy nie zastępuje wtedy finansowania z dotacji budżetowej podstawowych zadań publicznych realizowanych przez jednostki naukowe, sprawozdawczość jest jasna i transparentna. Zachowana zostaje także niezależność i rozdzielność Narodowego Centrum Nauki i Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, finansujących badania podstawowe i stosowane. Postulowany stosunek nakładów na badania podstawowe i stosowane przy tym miałby wynosić 1:1

"Pakt dla Nauki" został przekazany marszałkowi Sejmu, Radosławowi Sikorskiemu oraz przedstawiony minister nauki i szkolnictwa wyższego Lenie Kolarskiej-Bobińskiej jako głos środowiska i propozycje konkretnych zmian w nauce. "Nauka, by się rozwijać,  potrzebuje zmian. Konieczne jest tu zaangażowanie samego środowiska zajmującego się nauką. Cieszę się, że pozytywnie odpowiadacie na jej potrzeby. Państwa dokument zawiera konkretne rozwiązania i  jest dobrą podstawą do dyskusji" - powiedziała  minister przedstawicielom serwisu Obywatele Nauki, który firmuje "Pakt".  Minister MNiSzW chciałaby aby Obywatele Nauki włączyli się w przygotowanie jednolitego dokumentu o stanie nauki zawierającego propozycje reform, który miałby powstać pod egidą resortu. Jednocześnie bowiem powstał dokument o stanie nauki sygnowany przez Komitet Polityki Naukowej przy MNiSzW  oraz dokument dotyczący stanu szkolnictwa wyższego opracowany przez Radę Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego wraz z Konferencją Rektorów Akademickich Szkół Polskich.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Marek Mejssner

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Innowacji / Powstał "Pakt dla Nauki"