Przy ustalaniu dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania przedsiębiorca nie będzie mógł uwzględnić strat, jeżeli przejmie inny podmiot lub nabędzie firmę albo jej zorganizowaną część — w tym jako wkład niepieniężny. Podobnie będzie, jeśli otrzyma wkład pieniężny, za który kupi jakieś przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część.
Takie rozwiązania zapowiada nowelizacja ustaw o podatkach dochodowych, nad którą obecnie pracuje Senat. Ograniczenia te nie obejmą każdej tego typu transakcji. Zakaz pomniejszenia dochodu o straty ma dotyczyć sytuacji, w których po takim przejęciu lub nabyciu przedmiot faktycznie prowadzonej przez podatnika podstawowej działalności gospodarczej okaże się inny — w całości lub w części — niż przed przeprowadzeniem wspomnianych działań.
Firma nie rozliczy strat także wtedy, gdy po tego rodzaju operacjach restrukturyzacyjnych co najmniej 25 proc. praw do udziału w zysku podatnika uzyska podmiot lub podmioty, które wcześniej praw takich nie miały. Według wyjaśnień ustawodawcy ma to przeciwdziałać przypadkom, gdy głównym celem opisanych działań jest nieuzasadnione skorzystanie z możliwości pomniejszenia podstawy opodatkowania (czyli powiększenia straty) innej firmy lub jej zorganizowanej części.
W uzasadnieniu do nowelizacji wskazano, że właśnie w tym celu, przez różnego rodzaju operacje restrukturyzacyjne, bywa nadużywane obecne prawo podatnika do rozliczania strat, które sam poniósł. W szczególności polega to na tym, że podmiot, którego działalność nie rokuje możliwości uzyskiwania w kolejnych latach dochodów i rozliczenia wykazanych strat z tymi dochodami, może dokonać przejęcia albo zakupu innego przedsiębiorstwa (lub jego zorganizowanej części) — po to tylko, aby o wartość poniesionych w przeszłości strat obniżać podatkowe dochody tego innego przedsiębiorstwa.
„Brak jest uzasadnienia dla wprowadzania takich ograniczeń, w szczególności w obecnym czasie COVID-19, kiedy właśnie działania restrukturyzacyjne mają wspierać miejsca pracy i utrzymanie bądź rozwój działalności gospodarczej poprzez generowanie synergii kosztowych i przychodowych, optymalizację struktur kapitałowych oraz optymalizację procesów” — czytamy w stanowisku firmy doradczej KPMG, które otrzymała nasza redakcja.
KPMG podkreśla, że już obecnie istnieją regulacje mające na celu ograniczenie uzyskiwania korzyści podatkowych na skutek działań restrukturyzacyjnych. Są nimi klauzule o unikaniu opodatkowania. Ponadto zwraca uwagę, że przyszłe przepisy zawierają nieokreślone pojęcie zmiany przedmiotu prowadzonej przez podatnika podstawowej działalności gospodarczej po okonanym przejęciu lub nabyciu przedsiębiorstwa.
„Brak kryterium ekonomicznego uzasadnienia zostawia miejsce do arbitralnych rozstrzygnięć, że nawet podyktowane biznesowo czynności mogą okazać się niezgodne z treścią tego przepisu z uwagi na fakt, że dojdzie do częściowej zmiany przedmiotu działalności. Bardzo często działania restrukturyzacyjne są podyktowane celem osiągnięcia efektów synergii lub eliminacji zbędnych funkcji, czego naturalną konsekwencją jest częściowa zmiana przedmiotu działalności po takiej restrukturyzacji” — czytamy w stanowisku KPMG.