Reorganizacjom firm będzie przyglądać się skarbówka. Obowiązujące od niedawna przepisy wprowadzające wiele nowych zasad łączenia, podziałów i przekształceń spółek na rynkach krajowym i zagranicznych wymagają potwierdzenia zgodności przeprowadzania takiego rodzaju operacji z polskim prawem. O uzyskanie zaświadczenia w tej sprawie trzeba zwrócić się do sądu rejestrowego, jednocześnie składając tam drugi wniosek - o wydanie opinii organu podatkowego. Sąd niezwłocznie prześle ten wniosek Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). Wystąpienie o te dokumenty jest właściwie ostatnim etapem przed ostatecznym rejestracyjnym domknięciem wspomnianych transakcji.
Profilaktyka podatkowa
– Operacje transgraniczne, takie jak połączenia, podziały i przekształcenia spółek, stanowią istotny element funkcjonowania rynku wewnętrznego Unii Europejskiej. Jednak, aby zapobiec potencjalnym nadużyciom i unikaniu opodatkowania, Komisja Europejska wprowadziła dyrektywę 2019/2121, która nakłada na państwa członkowskie obowiązek wprowadzenia kontroli ex ante dla takich operacji, czyli wyprzedzających ewentualne naruszenia – mówi Jarosław Ziobrowski, adwokat, partner w kancelarii Ziobrowski Tax&Law.
Wyjaśnia, że do wydania opinii podatkowej o dopuszczalności dokonania transgranicznej transformacji wyznaczono Szefa KAS, gdyż zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o tym organie do jego zadań należy m.in. przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania, audyt gospodarowania pieniędzmi pochodzącymi z budżetu Unii Europejskiej (UE) oraz prowadzenie analiz.
– We wniosku o wydanie opinii Szefa KAS trzeba będzie wskazać m.in. cele, których realizacji ma służyć dana operacja, a także przedstawić jej ekonomiczne lub gospodarcze uzasadnienie. Co ciekawe, należy też określić przewidywane skutki podatkowe, w tym korzyści będące rezultatem czynności objętych wnioskiem – informuje adwokat.
Organ oceni, czy istnieje uzasadnione przypuszczenie, że konkretna operacja transgraniczna stanowi czynność określoną w przepisach prawa podatkowego, a w związku z tym może stanowić przedmiot decyzji z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści lub prowadzić do nadużycia prawa podatkowego. Analiza biznesowego uzasadnienia reorganizacji zostanie dokonana m.in. z punktu widzenia klauzuli o unikaniu opodatkowania (GAAR) oraz możliwości uznania transakcji za naruszenie ustawy o podatku od towarów i usług (VAT).
– Opinia będzie miała charakter kompleksowy. Zostaną w niej uwzględnione różne aspekty związane z analizowaną operacją, w tym zobowiązania pieniężne spółki wobec fiskusa – podkreśla Jarosław Ziobrowski.
Każda reorganizacja transgraniczna wymaga więc od jej uczestników dokładnego przeanalizowania jej uzasadnienia ekonomicznego oraz korzyści, w tym podatkowych.
– Zakres wymaganych we wniosku informacji wskazuje, że Szef KAS dokładnie oceni reorganizację w celu zapobieżenia unikaniu opodatkowania. Będzie on uprawniony do zasięgnięcia opinii m.in. naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla firmy albo naczelnika urzędu celno-skarbowego. Nie obejdzie się również bez weryfikacji, czy transakcja stanowi schemat podatkowy – zwraca uwagę Mateusz Kowalski, radca prawny z Kancelarii Hewelt Wojnowski i Wspólnicy (HWW).
Wniosek i co dalej
Zdaniem Jarosława Ziobrowskiego procedury wydania opinii przez Szefa KAS wydają się jasne. Wymagana jest opłata w wysokości 50 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu złożenia wniosku. Obecnie wyniosłaby 1800 zł. Sprawa ma być rozpatrzona niezwłocznie, ale nie później niż w ciągu miesiąca. W skomplikowanych przypadkach termin może być przedłużony, maksymalnie o trzy miesiące.
Mateusz Kowalski zauważa, że czas ten może się wydłużyć m.in. z uwagi na ewentualną konieczność uzupełnienia wniosku w razie wystąpienia w nim braków. Jego zdaniem wymóg uzyskania opinii o zgodności z prawem transgranicznych operacji jako dodatkowy obowiązek związany z takimi przedsięwzięciami może więc zająć więcej czasu niż minimalny okres ustawowy. Należy to przewidzieć przy planowaniu reorganizacji.
– Szef KAS może odmówić wydania opinii, jeśli uzna, że istnieje ryzyko nadużycia lub że nie spełniono należności wobec organu podatkowego. Odmowa jest możliwa również wtedy, gdy nie zostaną zaspokojone lub nie zostały zabezpieczone zobowiązania pieniężne i niepodatkowe należności budżetowe – mówi Jarosław Ziobrowski.
Dylematy interpretacyjne
Według Mateusza Kowalskiego nie można wykluczyć, że odmowa wydania opinii przez Szefa KAS może skutkować również brakiem zgody na wystawienie wspomnianego zaświadczenia sądowego.
– Sądy rejestrowe raczej nie będą wchodziły w polemikę z Szefem KAS w tym zakresie – uważa radca z Kancelarii HWW.
Jego zdaniem taki efekt jest prawdopodobny, gdyż do odmowy wydania opinii może dojść na podstawie „istnienia uzasadnionego przypuszczenia” – jak to sformułowano w przepisach. Skutki tak brzmiących regulacji widać przy wydawaniu przedsiębiorcom indywidualnych interpretacji podatkowych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.
– Wielokrotnie niesłusznie odmówiono tych interpretacji z uwagi na istnienie uzasadnionego przypuszczenia, że przedmiot wniosku o tę wykładnię dotyczy czynności mogących służyć unikaniu opodatkowania – tłumaczy Mateusz Kowalski.
Jak twierdzi, z podobnych względów może być trudno o opinię Szefa KAS w sprawie reorganizacji. Natomiast Jarosław Ziobrowski zwraca uwagę, że otrzymanie tej opinii nie będzie przeszkadzało fiskusowi prowadzić wobec spółki czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, postępowania podatkowego lub kontroli celno-skarbowej.
– To może oznaczać, że opinia Szefa KAS nie będzie miała charakteru wiążącego i nie będzie chroniła podatnika w trakcie dalszych postępowań, m.in. przed zarzutem unikania opodatkowania – podkreśla partner w kancelarii Ziobrowski Tax&Law.
Zauważa jednak, że przepisy o kontroli operacji transgranicznych mają chronić interesy podatkowe i zapobiegać nadużyciom, ale przy zapewnieniu spółkom pewności prawnej, co - zgodnie z dyrektywą 2019/2121 - powinno wynikać z możliwości przeglądu decyzji organów państwowych przez sądy.
– W Polsce decyzje organów podatkowych podlegają kontroli sądowo-administracyjnej. To gwarantuje stronom możliwość odwołania się od ich stanowiska – wyjaśnia adwokat.
Oczywiście czas pokaże – dodaje – jak w praktyce nowe regulacje będą interpretowane i stosowane.