Czy prawo wekslowe w szczególny sposób reguluje przerwanie biegu przedawnienia zobowiązań wekslowych?
Przerwanie i zawieszenie biegu przedawnienia zobowiązań wekslowych reguluje kodeks cywilny (k.c.). Stanowi o tym przepis art. 71 ust. 1 w związku z art. 103 prawa wekslowego. Stosownie zaś do treści art. 123 § 1 k.c. przerwanie biegu przedawnienia powoduje: podjęcie każdej czynności przed sądem czy innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju czy też przed sądem polubownym, przedsięwziętej w celu dochodzenia, ustalenia, albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, bądź uznanie roszczenia przez osobę, której owo roszczenie dotyczy.
Ale uwaga! Nie przerwie biegu przedawnienia np. wniesienie powództwa, opartego na wekslu, gdy powód nie uiści wpisu od pozwu bądź nie usunie innych braków formalnych (m.in. nie dołączy pełnomocnictwa procesowego). Wówczas (art. 130 § 1 kodeksu postępowania cywilnego — k.p.c.) sąd zwraca pismo. To znaczy: złożenie w sądzie pozwu w takim procesie bez opłacenia wpisu nie przerwie biegu przedawnienia zobowiązania wekslowego. A to dlatego, że wytoczenia powództwa o zapłatę i nieusunięcia w terminie braków formalnych pozwu nie można zakwalifikować jako „każdą czynność przed sądem (…) przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia”. Wyłącznie wniesienie pozwu i uzupełnienie braków formalnych owego pisma w określonym terminie prawo uznaje za czynność przed sądem, o której mowa w art. 123 § 1 pkt a) k.c.
Co do uznania roszczenia: oświadczenie w tej mierze musi złożyć podmiot zobowiązany wekslowo. O ile uznanie roszczenia przez osobę fizyczną w zasadzie nie budzi wątpliwości (składa stosowne oświadczenie), o tyle problemy mogą pojawić się w przypadku uznania roszczenia przez inne podmioty — w szczególności spółki prawa handlowego lub cywilne. W przypadku spółek prawa handlowego takiego uznania może dokonać osoba uprawniona do reprezentacji spółki (sposób reprezentacji i upoważnieni do reprezentacji ujawnione są w rejestrze handlowym) albo ktoś legitymujący się pełnomocnictwem, z którego treści wyraźnie wynika upoważnienie do składania podobnych oświadczeń. W przypadku spółek cywilnych sposób reprezentacji określa umowa spółki. Reasumując: by roszczenie mogło być uznane przez spółkę cywilną (ściślej: przez jej wspólników) oświadczenie, o którym mowa, winni złożyć wszyscy wspólnicy uprawnieni do jej reprezentowania.
Na marginesie: często zdarzają się „uznania” roszczeń w postaci potwierdzenia sald, podpisane przez księgowych. Tyle że najczęściej osoby takie nie mają stosownego pełnomocnictwa — i dlatego oświadczenia takie nie spowodują przerwania biegu przedawnienia.
Przerwanie biegu przedawnienia (art. 71 ust. 2 prawa wekslowego) odnosi skutek wyłącznie wobec tego dłużnika wekslowego, którego dotyczy przedawnienie. Jeżeli jest zatem kilku zobowiązanych wekslowo, a tylko jeden uzna dług, no to bieg terminu przedawnienia ulegnie przerwaniu wyłącznie w stosunku do tego podmiotu. W przypadku pozostałych zobowiązanych o przerwaniu przedawnienia nie ma mowy.
Andrzej Charkiewicz radca prawny