Punktualny jak polski zegarek

MARCIN DOBROWOLSKI
opublikowano: 19-03-2015, 09:21

Złoty krzyż Virtuti Militari nie robił we Francji na nikim wrażenia, wszak polskich emigrantów po upadku powstania listopadowego było tysiące. Dopiero w Szwajcarii znalazł schronienie i założył swoją pierwszą firmę zegarmistrzowską podporucznik polskiej jazdy, Antoni Patek.

>>PRZECZYTAJ O AUKCJI LUKSUSOWYCH ZEGARKÓW W DUBAJU

Zobacz więcej

Antoni Patek

Wikipedia

Antoni Patek urodził się w szlacheckiej rodzinie na Lubelszczyźnie w 1812 roku, jednak już w wieku 10 lat wraz z rodzicami przeprowadził się do Warszawy. Kiedy w 1827 roku zmarł mu ojciec, sam musiał rozpocząć pracę aby zarobić na utrzymanie rodziny. 

Jednym ze sposobów zrobienia kariery przez młodych, nieustosunkowanych szlacheckich synów, była służba w armii. Dlatego też po ukończeniu 17 roku życia wstąpił do 1 Pułku Strzelców Konnych i wziął udział w powstaniu listopadowym, które wybuchło w 1830 r. Następnego roku został przydzielony do pospolicie sformowanego 1 Pułku Jazdy Augustowskiej, gdzie dosłużył się stopnia podporucznika, a 3 października 1831 r., już po upadku insurekcji, został odznaczony Krzyżem Złotym Virtuti Militari.

Antoni Patek, podobnie jak tysiące jego towarzyszy broni z pobitej armii, udał się na emigrację. Początkowo przebywał w Prusach, gdzie z polecenia gen. Józefa Bema zorganizował punkt etapowy dla emigrujących do Francji polskich powstańców. Później przeniósł się do Francji dołączając do grona Wielkiej Emigracji, w Paryżu pracował w drukarni jako zecer. Po jakimś czasie udał się do Szwajcarii i osiadł na stałe w Genewie, wówczas znaczącym ośrodku rzemiosła artystycznego. Tu początkowo Patek uczył się malarstwa, by potem skupić się na sztuce zegarmistrzowskiej. Zaczął od kupowania mechanizmów zegarków u sławnych genewskich mistrzów, które następnie zlecał oprawianie w ozdobne koperty – arcydzieła szwajcarskich jubilerów, grawerów, emalierów i miniaturzystów. 

Mieszkając w Genewie Patek zaprzyjaźnił się z innym polskim emigrantem (ale czeskiego urodzenia), Franciszkiem Czapkiem. Mieszkał on od 1832 r. w Szwajcarii i prowadził firmę zegarmistrzowską Czapek & Moreau. W 1839 r. przyjaciele powołali własne przedsiębiorstwo Patek, Czapek & Cie. W tym samym roku, 10 lipca, w Versoix, Patek poślubił Marie Adelaide Elisabeth Thomasine Dénizart, córkę francuskiego kupca Louisa Dénizart z Turynu i jego żony Marie Jeanne, z domu Devimes. Małżonkowie mieli troje dzieci. Pierwszy syn Bolesław Józef Aleksander Tomasz, urodził się w dniu 16 czerwca 1841 i zmarł 18 września tego samego roku. Kolejne dzieci przyszły na świat po długiej przerwie: syn, Leon Mieczysław Wincenty urodzony 19 lipca 1857 roku oraz córka, Maria Jadwiga urodzona 23 października 1859 roku.

W 1844 roku, Patek spotkał się w Paryżu z francuskim zegarmistrzem, Adrienem Philippem, gdzie ten ostatni przedstawił pionierski mechanizm naciągowy z koronką, dzięki któremu nie potrzeba już było używać kluczyka do nakręcania zegarka. Gdy w 1845 wygasła umowa spółki Patek rozstał się z Czapkiem i założył własną firmę. Na stanowisku dyrektora technicznego zatrudnił w niej właśnie Philippe'a, ale strukturę własności i nazwę zmieniono dopiero w 1851 r. W tym właśnie roku powstała marka Patek Philippe & Cie.

Co ciekawe, Franciszek Czapek kontynuował karierę zegarmistrzowską, z dużo mniejszym jednak powodzeniem. W 1854 roku Czapek miał firmę w Warszawie, a 1860 roku założył spółkę zależną na ulicy Vendome w Paryżu. Był twórcą pierwszej książki opisującej historię zegarmistrzostwa opublikowanej w języku polskim, praca została opublikowana w 1850 roku w Lipsku. Pozbawiony jednak zdolności biznesowych, zmarł w skrajnej biedzie w 1895 r. 

Tymczasem Patek Philippe % Co. rozwijała się coraz szybciej. W 1851 roku na wystawie światowej w Londynie firma otrzymała złoty medal. Dwór brytyjski nabył zegarek dla królowej Wiktorii, a ta nosiła go na złotym łańcuszku w formie broszki stając się żywą reklamą produktów firmy. Patka nabył również książę Albert i zamówiła królowa duńska Luiza na prezent dla męża Christiana IX z okazji 25. rocznicy ślubu. Do grona klientów firmy dołączali możni tego świata: papież Pius IX (1867), książę egipski Hussein Kamal (1884), król Włoch Wiktor Emanuel III (1897) i wielu innych władców. Patek stał się zegarkiem królów.

Zasady, których Patek przestrzegał w swojej firmie, były bardzo proste: jakość produkowanych zegarków musi być utrzymywana na najwyższym możliwym do osiągnięcia poziomie; trzeba umieć wprowadzać nowe wynalazki i rozwiązania konstrukcyjne, które pozwolą uzyskać przewagę techniczną nad konkurencją. Zegarek na rękę to właśnie innowacja stworzona przez Patek Philippe. Zaprojektował on i wykonał go dla węgierskiej księżniczki Kocewicz w 1868 roku. 

Antoni Patek, choć pozostał na emigracji i przyjął obywatelstwo szwajcarskie, wspierał Polaków walczących o niepodległość. W czasie Wiosny Ludów 1848 r. finansował działania ruchów niepodległościowych, w Szwajcarii opiekował się uchodźcami, do końca życia pozostał też aktywnym działaczem katolickim otrzymując nawet od Piusa IX tytuł hrabiowski. 

Śmierć Antoniego Patka 1 marca 1877 roku spowodowała konieczność reorganizacji firmy. Do grona wspólników weszli dodatkowo Antoine Benassy — zięć A. Philippe’a i syn założyciela domu, Leon Pateck. Wkrótce Philippe wciągnął do niej także swojego syna Emila. Od tego czasu firma kilkakrotnie zmieniała właścicieli. Od 1929 r. należy do rodziny Sternów. W 2009 r. prezesem firmy został Thierry Stern (czwarte pokolenie rodziny), zaś jego ojciec Philippe Stern prezesem honorowym.

W 2001 roku otwarto muzeum firmy Patek Philippe, które niewątpliwie jest jednym z najciekawszych obiektów muzealnych w Europie. Budynek, w którym prezentowana jest kolekcja ponad dwóch tysięcy niezwykłych czasomierzy, automatów, miniaturowych, emaliowanych portretów oraz innych rzadkich eksponatów pochodzi z 1920 r. Tam też przechowywany jest akt naturalizacyjny stwierdzający, że Polak Antoni Patek herbu Prawdzic nie tylko otrzymuje obywatelstwo, ale wręcz zostaje Szwajcarem.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: MARCIN DOBROWOLSKI

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Tematy