W miniony poniedziałek weszły w życie trzy ustawy zastępujące dotychczasową ustawę Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi.
Nowe prawo stanowią:
- Ustawa o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych („ustawa o ofercie i spółkach”);
- Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi („ustawa o obrocie”);
- Ustawa o nadzorze nad rynkiem kapitałowym („ustawa o nadzorze”)
Jednolity i europejski
Powyższe ustawy stanowić będą nową konstytucję rynku kapitałowego dostosowaną do potrzeb budowy jednolitego, przejrzystego rynku finansowego w krajach Unii Europejskiej. Założenia dotyczące funkcjonowania tego rynku zawarte zostały w dyrektywach Parlamentu Europejskiego, a zwłaszcza w tzw. Dyrektywie MIFID (Directive on Markets in Financial Instruments).
Celem zmian wprowadzanych przez regulacje europejskie, a zatem również przez regulacje krajowe, jest stworzenie nowych możliwości dla uczestników rynku, zwłaszcza inwestorów i emitentów. Wprowadzanie tych nowych możliwości ma prowadzić do stałego podnoszenia efektywności rynku, przy zachowaniu jego przejrzystości i bezpieczeństwa.
Zasadniczym kierunkiem zmian wyznaczonym przez dyrektywy europejskie jest odejście od zasady koncentracji obrotu instrumentami finansowymi. Zapewnienie efektywności takiego rynku wymaga wprowadzenia szeregu rozwiązań gwarantujących, że interes poszczególnych uczestników tego rynku będzie należycie chroniony. Dotyczy to zwłaszcza inwestorów indywidualnych, dysponujących najczęściej mniejszymi możliwościami niż inwestorzy instytucjonalni.
Rynek o charakterze publicznym wymaga, by funkcjonowały na nim mechanizmy gwarantujące jego przejrzystość. Stąd ogromny nacisk, jaki kładzie Unia Europejska, na maksymalną transparentność informacji, dotyczących zarówno samych instrumentów (emitentów), jak również obrotu wtórnego tymi instrumentami. Zmianom tym mają zatem towarzyszyć zwiększone obowiązki informacyjne innych niż giełdy platform obrotu, w celu zapewnienia jak najlepszej ochrony interesów inwestorów.
Podobnie jak dyrektywom europejskim, również polskim nowym ustawom towarzyszy szereg aktów wykonawczych. Trwające jeszcze prace nad ostatecznym kształtem ustawodawstwa na poziomie europejskim stanowią zresztą przeszkodę dla opracowania ostatecznej treści rozporządzeń do polskich ustaw. Pośpiech w tej kwestii i próby „wyprzedzenia” prawodawstwa europejskiego mogą skutkować negatywnie poprzez rozminięcie się z ostatecznym kształtem regulacji europejskich, na których powinien wzorować się polski rynek.
Konsekwencje dla rynku
Zasadniczą konsekwencją nowego prawa będzie odejście od zasady koncentracji rynku i większa konkurencyjność w obszarze świadczenia usług kupna/sprzedaży papierów wartościowych i innych instrumentów finansowych.
Dekoncentracja obrotu i działanie wielu podmiotów w warunkach konkurencji niesie oczywiste korzyści dla klienta: niższe koszty, lepszą jakość usług, ciągłą presję na poprawę standardów działania. Jest jednak bardzo ważne, żeby zmiany nie odbyły się kosztem tego, co jest największą zdobyczą polskiego rynku kapitałowego – standardów i przejrzystości, a w związku z tym zaufania inwestorów, na które instytucje polskiego rynku kapitałowego pracowały przez ostatnie 15 lat.
Transparentność rynku i łatwość dostępu do informacji jest wartością nie do przecenienia szczególnie dla inwestorów indywidualnych, którzy mają skromniejsze możliwości monitorowania i analizowania zdarzeń rynkowych niż profesjonalni, instytucjonalni inwestorzy.
Warunek przejrzystości
Dotychczasowe regulacje obowiązujące na rynku kapitałowym, niejako wymuszały przejrzystość i równy dostęp do informacji, co przekładało się na zaufanie inwestorów. Dla utrzymania standardów w tym zakresie konieczne jest by nowe, wprowadzane regulacje zapewniały przejrzystość wszystkich dokonywanych transakcji. Wzrost liczby miejsc, gdzie dokonywany będzie obrót instrumentami finansowymi nie może tworzyć barier w dostępie inwestorów do pełnego obrazu rynku. Zasada równej dostępności informacji jest jedną z podstaw funkcjonowania rynku i warunkiem tego, że inwestorzy indywidualni mają poczucie równych praw i możliwości.