Przepisy dają możliwość organom podatkowym ściągać należności mimo braku ostatecznych decyzji.
Kilka dni temu Rzecznik Praw Obywatelskich znowu stanął w obronie podatników poszkodowanych przez fiskusa.
— Wpływają do mojego biura coraz liczniejsze skargi wskazujące na skutki, jakie dla egzystencji podatników wywołuje zasada natychmiastowej wykonalności nieostatecznych decyzji wydanych w sprawach podatkowych. Niejednokrotnie wyegzekwowanie należności podatkowej, zanim w sprawie zostanie zakończone postępowanie odwoławcze, prowadzi do faktycznej likwidacji działalności gospodarczej prowadzonej przez podatnika — twierdzi Andrzej Zoll, rzecznik praw obywatelskich.
Warto się zastanowić
W związku z tą sytuacją rzecznik wysłał pismo do Ministra Finansów z prośbą o pilne zajęcie się tym problemem. Na razie stanowisko resortu nie jest znane.
Zgodnie z art. 224 par. 1 ordynacji podatkowej, wniesienie odwołania od decyzji organu podatkowego nie wstrzymuje jej wykonania.
— Zasadą jest tutaj, że nieostateczna decyzja organu podatkowego pierwszej instancji podlega wykonaniu, zaś wynikający z niej obowiązek jest wymagalny. Przecież dopiero ostateczna decyzja kończy spór dotyczący należności podatkowych — wskazuje Andrzej Zoll.
Wprawdzie paragraf 2 tego przepisu wskazuje, iż ze względu na szczególny interes strony organ podatkowy może na jej wniosek lub z urzędu, w drodze postanowienia, wstrzymać wykonanie decyzji w całości lub w części, należy jednak zwrócić uwagę, że na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania decyzji nie przysługuje środek zaskarżenia.
Sądy pomogą
Co więcej, natychmiastowa wykonalność nieostatecznych decyzji podatkowych niesie ze sobą zwiększone ryzyko odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za niezgodne z prawem działania organów władzy publicznej, za co zapłacą wszyscy podatnicy. Coraz częściej bowiem sądy wydają niekorzystne dla fiskusa werdykty. Przykładowo w lutym 2002 r. Sąd Najwyższy orzekł, że gdy na skutek wykonania decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, która następnie została uchylona i stwierdzono nadpłatę należności podatkowej, strona poniosła szkodę, której nie pokrywa zwrot nadpłaty, to może ona dochodzić jej naprawienia w procesie cywilnym.