Sądy uchylają decyzje o 75-procentowym PIT

Zasady nakładania podatku od nieujawnionych dochodów powinny być uregulowane kompleksowo, w osobnym rozdziale ustawowym, a może nawet w odrębnym akcie prawnym. Tę sugestię Trybunał Konstytucyjny (TK) wyraził w opublikowanym już obszernym uzasadnieniu wyroku z 18 lipca 2013 r., kiedy uznał za niezgodną z ustawą zasadniczą część przepisów dotyczących tego podatku ze stawką 75 proc. Jednocześnie TK otworzył drogę podatnikom do ubiegania się o jego odzyskanie. Mają oni czas do 27 września br. na wystąpienie o wznowienie postępowań podatkowych, które zakończyły się nałożeniem na nich tego ryczałtu.

Według trybunału, ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT), która przewiduje tak wysoki podatek, nie precyzuje jasno pojęć związanych z przychodem niemającym pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzącym ze źródeł nieujawnionych. W konsekwencji niejednokrotnie organy podatkowe rozstrzygały na niekorzyść podatników, mimo problemów interpretacyjnych. Wątpliwości TK wzbudziło to, kto musi dowieść, skąd podatnik miał pieniądze na wydatki, które zrodziły podejrzenia fiskusa, np. na zakup domu. Żądał on dowodów od podatników, sam stawiając zarzut o braku źródeł finansowania określonej inwestycji. TK uznał za niekonstytucyjny przepis, z którego to wynikało. Chodzi o artykuł w brzmieniu obowiązującym do końca 2006 r.

Uzasadniając wyrok, TK stwierdził, że przyszłe regulacje muszą respektować zasadę poprawnej legislacji, aby wykluczyć rozstrzygnięcia arbitralne, nieoparte wprost na ustawie. Proponuje ponadto, aby rozważyć zróżnicowanie stawki podatku, zależnie od wysokości zatajonego dochodu. Bo im mniejsza jest jego kwota, tym mniejsza szkodliwość społeczna zachowania podatnika, większa możliwość nieświadomego naruszenia prawa i większe ryzyko omyłki organów podatkowych. Jak pisaliśmy w PB, niekonstytucyjna jest też regulacja ordynacji podatkowej, dotycząca terminu na wydanie decyzji o zapłacie 75-procentowego PIT.

Według niej, domiaru nie można nałożyć po okresie przedawnienia, czyli po 5 latach. Jednak biegnie on od chwili, gdy fiskus odkryje nieujawnione dochody — czyli gdy stwierdzi, że podatnik żyje ponad stan, co może nastąpić po wielu latach. TK zdecydował, że ten przepis ma obowiązywać jeszcze przez półtora roku. Publikacja obszernego uzasadnienia posłuży jako wskazówka dla sądów rozstrzygających takie sprawy. Niektóre odroczyły wyroki.

— Wydaje się, że czekały one na uzasadnienie wyroku — mówi Grażyna Zaremba, partner zarządzający w Russell Bedford Poland. Jej zdaniem, w niektórych sprawach już zapadły korzystne rozstrzygnięcia. — W tym miesiącu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił w całości decyzję dotyczącą dochodów za 2004 r., chociaż postępowanie podatkowe wszczęto w 2010 r. — informuje Grażyna Zaremba.