Już tylko dni dzielą nas od złożenia pierwszej miesięcznej deklaracji VAT-7 w nowym podatku od towarów i usług.
„Kwartalnicy” mają lepiej — deklarację VAT-7 złożą dopiero w lipcu za II kwartał, który trwa wyjątkowo tylko dwa miesiące. Dziś najważniejsze jest, aby możliwie najlepiej wypełnić formularz deklaracji. A że jest to trudne — nie muszę nikogo przekonywać.
Dziś postaramy się sformułować podstawowe zasady, które tu rządzą.
Podstawa opodatkowania
Zacznijmy od podstawy opodatkowania i podatku należnego:
1. musisz ewidencjonować wszystkie, z wyjątkiem importu towarów, czynności podlegające opodatkowaniu w formalnie dziesięciu rejestrach, a faktycznie w sześciu,
2 pierwszy rejestr dotyczy „sprzedaży krajowej”, czyli dostawy towarów i świadczenia usług na terytorium kraju. Rejestr ten prowadzi się z podziałem na obroty zwolnione oraz objęte kolejno stawkami 0, 3, 7 i 22 proc.,
3. o tym, czy należy zaewidencjonować czynności w tym rejestrze, decyduje tzw. miejsce dostawy lub świadczenia: jeżeli wypada ono w kraju, jest to czynność podlegająca opodatkowaniu. Jeżeli nie — nie podlega opodatkowaniu i nie ewidencjonujesz jej w tym rejestrze, z reguły wystawiając fakturę handlową,
4. sprawdzenie miejsca świadczenia dokonuje się w następujący sposób:
- najpierw sprawdź, czy czynność jest wymieniona w art. 83, jeśli tak, to masz sprzedaż krajową ze stawką 0 proc.,
- potem sprawdź odpowiednio art. 22 do 28: określają one miejsce świadczenia (pamiętaj, że eksport i dostawę wewnątrzwspólnotową towarów ewidencjonujesz odrębnie),
5. drugi rejestr dotyczy wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów: tu występują wyłącznie obroty ze stawką 0 proc., jeśli spełniasz przed dniem złożenia deklaracji łącznie następujące warunki:
- towar został przemieszczony w maju z Polski do innego państwa wspólnoty,
- odbiorca oraz podatnik mają rejestrację UE,
- odbiorca rozliczy podatek z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego towarów,
- posiadasz dokumenty określone w art. 42 ustawy; jeżeli wystawiłeś z tytułu tej dostawy faktury VAT w dniu powstania obowiązku podatkowego, czyli 15 dnia miesiąca po miesiącu dostawy, to czynność tę rozliczysz dopiero w deklaracji za czerwiec 2004 r.,
6. jeżeli nie masz dokumentów wymienionych w art. 42 ustawy lub nie wynika z nich, że miała miejsce dostawa wewnątrz- wspólntowa towarów, musisz tę czynność zadeklarować w pierwszym rejestrze przy zastosowaniu stawki krajowej,
7. trzeci rejestr dotyczy eksportu towarów: tu też występują obroty ze stawką 0 proc., jeżeli spełniasz przed dniem złożenia deklaracji łącznie następujące warunki:
- dokonałeś w maju wywozu towarów poza wspólnotę, czynności podlegającej opodatkowaniu,
- masz kopię faktury VAT oraz przed złożeniem deklaracji dowód wywozu towarów poza terytorium wspólnoty wystawiony przez urząd celny wyjścia; jeśli nie masz tego dokumentu, możesz tę transakcję pominąć i nie wykazywać w deklaracji — rozliczysz ją za miesiąc,
8. czwarty, piąty i szósty rejestr dotyczy zakupów, które podlegają opodatkowaniu. Są to: nabycie wewnątrzwspólnotowe towarów, import usług oraz na terytorium kraju towarów od nierezydenta nie będącego podatnikiem VAT. Rejestry te prowadzone są wyłącznie na podstawie faktur wewnętrznych. W deklaracji wykazujesz podstawę opodatkowania oraz podatek należny z tytułu tych faktur prawidłowo wystawionych w maju,
9. każdy z rejestrów wymienionych w pkt 8) prowadzisz z podziałem podstawy opodatkowania na część zwolnioną i kwoty objęte pozostałymi stawkami oraz poszczególne kwoty podatku naliczonego. W deklaracji podajesz jednak łączne kwoty podstaw opodatkowania i podatku należnego,
10. odrębnie obliczasz podatek należny z tytułu wewnątrz- wspólnotowego nabycia środków transportu i podajesz go po raz drugi (po raz pierwszy jest podany razem z całym podatkiem należnym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego towarów); dotyczy to jednak tylko tych środków transportu, które zamierzasz zarejestrować lub używać (jeśli nie podlegają rejestracji). Kwota ta zmniejszy łączną sumę podatku należnego wynikającą z działu C deklaracji.
Zakupy a podatek
Teraz o zakupach i podatku naliczonym. To będzie jeszcze trudniejsze. Tu należy kierować się następującymi zasadami:
1. nie utraciłeś nadwyżki podatku naliczonego nad należnym oraz nieodliczonego podatku naliczonego, które wynikały z ostatniej deklaracji wystawionej pod rządami „starej ustawy”,
2. musisz odrębnie obliczyć zakupy oraz podatek naliczony z tytułu:
- zakupów inwestycyjnych, w tym zakupu gruntów,
- pozostałych zakupów będących kosztem uzyskania przychodów,
3. musisz już znać proporcję bazową za 2003 r., stosowaną przy zakupach służących działalności dającej i nie dającej prawa do odliczenia lub zwrotu podatku: zastosujesz ją odrębnie dla podatku naliczonego z tytułu:
- zakupów inwestycyjnych, niebędących zakupem nieruchomości,
- zakupu nieruchomości,
- pozostałych zakupów,
4. pamiętaj, że odliczeniu podlegają nie tylko zakupy związane z czynnościami opodatkowanymi, lecz też niepodlegającymi opodatkowaniu z tego tytułu, że zostały wykonane poza terytorium kraju, a w kraju dawałyby prawo do odliczenia. Gdy te ostatnie dominują, musisz w ewidencji wydzielić podatek naliczony z tytułu tych czynności i wystąpić o zwrot podatku,
5. dla potrzeb obliczenia zakupów i podatku naliczonego musisz prowadzić nawet pięć odrębnych rejestrów. Pamiętaj, że aż trzy grupy odliczeń należy korygować po upływie roku, pięciu albo dziesięciu lat przy zastosowaniu proporcji okresów obliczeniowych,
6. gdy obliczyłeś kwotę podatku naliczonego, to zanim określisz różnicę (dodatnią lub ujemną) musisz sprawdzić, czy korzystasz z ulg z tytułu zakupu kas rejestrujących: jeśli tak, możesz tę kwotę zmniejszyć nadwyżką podatku należnego nad naliczonym,
7. jeżeli podatek należny jest wyższy od podatku naliczonego, a kwota ulgi z tytułu zakupu kasy nie występuje lub jest mniejsza od tej różnicy, nadwyżka pomniejszona o tę ulgę jest podatkiem, który musisz wpłacić do urzędu skarbowego 25 czerwca,
8. jeżeli podatek naliczony jest wyższy od należnego, a masz ulgi z tytułu zakupu kas rejestrujących, kwotę nadwyżki podwyższa się o tę ulgę,
9. nadwyżka określana zgodnie z pkt 9 podlega:
- zwrotowi na rachunek bankowy w terminie 60 dni albo,
- zwrotowi na rachunek bankowy w terminie 180 dni, albo
- przeniesieniu na następne okresy.
prof. Witold Modzelewski prezes Instytutu Studiów Podatkowych