Absolutorium dla zarządu czy rady nadzorczej jest instrumentem sprawowania nadzoru i kontroli nad działalnością organów spółki.
Corocznie wspólnicy około 190 tys. spółek z o.o. i akcjonariusze prawie 9 tys. akcyjnych powinni udzielić absolutorium organom zarządzającym i kontrolnym. Jak ważna to decyzja — dowodzą ostatnie wydarzenia w PZU. Od kilku tygodni media donoszą o ewentualnym cofnięciu przez walne zgromadzenie absolutorium dla byłego prezesa spółki Cezarego Stypułkowskiego. Skarb państwa, większościowy akcjonariusz, zarzuca mu m.in. działanie na szkodę spółki. Prasa informowała nawet, że jeśli dawny szef ubezpieczyciela absolutorium nie otrzyma, będzie musiał oddać 45 tys. zł rocznej premii.
Udzielenie absolutorium organom spółki nie stanowi kłopotu. Postępowanie w tym zakresie reguluje kodeks spółek handlowych.
Kto zatwierdza
Na czym polega udzielenie absolutorium?
— Na zatwierdzeniu przez zgromadzenie wspólników w spółce z o.o. lub walne zgromadzenie akcjonariuszy w akcyjnej — jako zgodnych z przepisami prawa, postanowieniami umowy spółki, dobrymi obyczajami oraz interesami spółki i jej wspólników — sposobu sprawowania funkcji i działań członków organów spółki, czyli zarządu, rady nadzorczej albo komisji rewizyjnej w poprzednim roku obrotowym — definiuje Jarosław Chałas, partner z kancelarii Chałas i Wspólnicy.
W spółce z o.o. (najpopularniejszej w Polsce) udzielanie absolutorium to wyłączne uprawnienie i zarazem obowiązek zwyczajnego zgromadzenia wspólników. Wspólnicy nie mogą zapisem w umowie ani uchwałą zgromadzenia przenieść tej kompetencji na inny organ.
— Nieważne są postanowienia umowy spółki lub uchwały zwyczajnego zgromadzenia przenoszące, na przykład na radę nadzorczą, obowiązek podjęcia uchwały o udzieleniu absolutorium członkom zarządu. Rada nadzorcza może tylko zalecać udzielenie absolutorium — wyjaśnia Jarosław Chałas.
Określona forma
Absolutorium udziela się w formie uchwały zwyczajnego zgromadzenia wspólników albo walnego zgromadzenia akcjonariuszy. Powinny się one odbyć w sześć miesięcy po każdym roku obrotowym.
— Uchwałę podejmuje się w zasadzie bezwzględną większością głosów, ale umowa spółki może stanowić inaczej. Wspólnik nie może osobiście ani przez pełnomocnika, ani jako pełnomocnik innej osoby głosować przy powzięciu uchwały o udzieleniu mu absolutorium. Głosowanie jest tajne — tłumaczy Jarosław Chałas.
Zwyczajne zgromadzenie wspólników lub walne zgromadzenie akcjonariuszy zwołuje zarząd, a w razie jego opieszałości — rada nadzorcza lub komisja rewizyjna (w spółce z o.o.). Umowa spółki z o.o. może przyznać to uprawnienie także innym osobom.
Jakie konkretnie elementy powinna zawierać uchwała o udzieleniu absolutorium?
— Absolutorium udziela się poszczególnym członkom organów. Zasadniczo należy podjąć tyle osobnych uchwał, ilu jest członków organów, choć za zgodą wszystkich wspólników obecnych na zgromadzeniu można w ramach jednej uchwały udzielić absolutorium wszystkim imiennie wskazanym w jej treści członkom zarządu albo rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej — mówi Jarosław Chałas.
Udzielenie absolutorium dotyczy wszystkich osób, które pełniły (choć jeden dzień) funkcje w organach spółki w minionym roku obrotowym. W jednoosobowych spółkach z o.o., w których jedyny wspólnik jest zarazem członkiem organu spółki, nie podejmuje się uchwały o udzieleniu absolutorium.
Skutki nieudzielenia
Odmowa udzielenia członkowi zarządu absolutorium oznacza negatywną ocenę sposobu sprawowania przez niego powierzonych mu obowiązków.
— Nie wywołuje to jednak negatywnych skutków prawnych. To tylko swego rodzaju żółta kartka dla członków zarządu lub rady nadzorczej, sygnalizująca niezadowolenie z ich działań — dodaje Mirosław Szymaszek, partner w kancelarii bnt Neupert Zamorska & Partnerzy.
Chociaż nieudzielenie absolutorium nie jest tożsame z odwołaniem członka organu spółki, może być przyczyną podjęcia takiej decyzji (różne skutki w ramce), jeżeli z umowy lub statutu spółki wynika, że odwołanie następuje jedynie z ważnych powodów.
— Nieudzielenie absolutorium można również rozumieć jako zapowiedź wytoczenia powództwa o naprawienie szkody wyrządzonej spółce. Członkom organów spółki nie przysługuje roszczenie o udzielenie absolutorium i tym samym nie mogą wystąpić z takim powództwem. Osoba, która nie otrzymała absolutorium, ma prawo wytoczyć powództwo o ustalenie, że spółce nie przysługują względem niej roszczenia odszkodowawcze — wyjaśnia Mirosław Szymaszek.