Dla zgłoszenia spółki do rejestru konieczne jest dokonanie wiele czynności wymaganych przez ustawę, w szczególności zawarcie umowy spółki lub przyjęcie statutu, objęcie udziałów lub akcji, a także czynności o charakterze organizacyjnym (jak np. wynajęcie biura, otwarcie rachunku bankowego, uzyskanie nr. REGON i NIP, zatrudnienie pracowników), których celem jest stworzenie podstaw funkcjonalnych i ekonomicznych pod działanie przyszłej spółki.
Dlatego też ustawodawca w celu uregulowania statusu spółki od daty zawarcia umowy spółki lub przyjęcia statutu do chwili wpisu do rejestru przyjął konstrukcję spółki kapitałowej w organizacji. Spółka kapitałowa w organizacji powstaje z chwilą zawarcia umowy spółki z o.o. lub z chwilą zawiązania spółki akcyjnej (tj. z chwilą objęcia wszystkich akcji). Spółka kapitałowa w organizacji może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana — tj. może co do zasady rozpocząć i prowadzić każdą działalność, którą ma prowadzić spółka po zarejestrowaniu.
Ustawodawca zakłada przy tym, że spółka kapitałowa w organizacji jest bytem przejściowym — spółka kapitałowa powinna zostać zgłoszona do sądu rejestrowego w terminie sześciu miesięcy od daty zawarcia umowy spółki (sp. z o.o.) lub sporządzenia statutu (S.A.). W razie niezgłoszenia spółki do sądu rejestrowego w tym terminie lub w razie prawomocnej odmowy rejestracji spółki przez sąd umowa spółki ulega rozwiązaniu. W celu ochrony kontrahentów takiej spółki ma ona obowiązek dodawać do nazwy dodatkowe oznaczenie „w organizacji”.
Spółka kapitałowa w organizacji jest reprezentowana przez zarząd albo pełnomocnika powołanego jednomyślną uchwałą wspólników/założycieli. Istotne ograniczenie ustawa wprowadza wobec jednoosobowej spółki z o.o. w organizacji — w jej przypadku jedyny wspólnik nie ma prawa reprezentowania spółki, za wyjątkiem zgłoszenia jej do sądu rejestrowego. W takim wypadku spółkę z o.o. w organizacji reprezentuje na zasadach ogólnych zarząd lub pełnomocnik. Jeżeli jedyny wspólnik jest członkiem zarządu — nie może on reprezentować spółki do czasu jej wpisu do rejestru. Podstawowym obowiązkiem zarządu spółki w organizacji jest zgłoszenie jej do sądu rejestrowego. Wniosek o wpis spółki do rejestru wymaga podpisu wszystkich członków zarządu.
Za zobowiązania spółki kapitałowej w organizacji odpowiadają solidarnie spółka i osoby, które działały w jej imieniu. W przeciwieństwie do spółki kapitałowej po rejestracji, odpowiedzialność za zobowiązania spółki mogą ponosić również wspólnicy lub akcjonariusze spółki kapitałowej w organizacji — do wartości niewniesionego jeszcze wkładu na pokrycie objętych udziałów lub akcji. Odpowiedzialność tych osób ustaje wobec spółki z chwilą zatwierdzenia ich czynności przez zgromadzenie wspólników.
Z chwilą wpisu spółki kapitałowej do rejestru staje się ona podmiotem wszystkich praw i obowiązków spółki w organizacji, w tym zobowiązań wobec osób trzecich. Obowiązuje tu zasada kontynuacji.
JAROSŁAW CHOLEWA
Kancelaria Kaczor Klimczyk Pucher Wypiór