W tym roku PKP Polskie Linie Kolejowe planowały ogłosić przetargi za 17 mld zł. Problemy, m.in. z uruchomieniem unijnego finansowania na nową perspektywę, do 2027 r., powodują, że w praktyce na rynku mogą pojawić się w tym roku postępowania warte jedynie 3-3,5 mld zł. Firmy budowlane realizują jeszcze kontrakty z perspektywy 2014-20, które mają być rozliczone do końca 2023 r. W trudniejszej sytuacji są natomiast dostawcy materiałów, którzy rozbudowali potencjał i dostarczyli już wiele wyrobów do realizacji kontraktów z minionej perspektywy. Nowa startuje powoli, a producenci pilnie potrzebują zamówień. Szukają szczęścia na innych rynkach.
Grupa Track Tec, produkująca wyroby do budowy i modernizacji infrastruktury kolejowej, stara się zdobywać kontrakty eksportowe. W Polsce apeluje o lepsze planowanie inwestycji i rozłożenie ich w czasie, by unikać kumulacji w jednym roku i gwałtownego spadku w kolejnym.
- Praktyka ostatnich lat nauczyła nas, że do rynku krajowego musimy podchodzić elastycznie. Wykonanie Krajowego Programu Kolejowego (KPK) w każdym roku powoduje znaczne trudności u producentów wyrobów dla infrastruktury kolejowej. Skalę wahań wydatków na inwestycje obrazuje porównanie KPK z wersją z 2015 r., w której na trzy ostatnie lata perspektywy, czyli 2021-23, zakładano łączne wydatki na poziomie 12 mld zł. Ostatnia wersja KPK, z 2021 r., przewiduje na te lata wydatki na poziomie prawie 41 mld zł. Skumulowały się wiec niewykonane inwestycje z lat poprzednich – mówi Krzysztof Niemiec, wiceprezes Track Tecu.
Dlatego wykonawcy budowlani mają jeszcze co robić, a dostawcy już nie.
Nadzieja w eksporcie i nowych produktach
- W takich realiach radzimy sobie, wprowadzając nowy asortyment do produkcji oraz rozwijając eksport. Produkujemy już nowe wyroby, takie jak płyty przejazdowe oraz bloczki dla metra i tuneli. Pracujemy też nad kolejnymi projektami, czego efekty wkrótce będą widoczne. Lukę w krajowych zamówieniach pokrywamy produkcją dla partnerów zagranicznych, również spoza Europy. Staramy się zdobyć nowe rynki dla wyrobów betonowych. Chcemy wykorzystać szansę, jaką daje lokalizacja naszego zakładu w Suwałkach - produkowane tam podkłady strunobetonowe można dostarczać do krajów bałtyckich. Obecnie eksportujemy podkłady na rynek niemiecki, gdzie mamy kontrakt wieloletni, a także do kilku innych krajów europejskich – informuje Krzysztof Niemiec.
Nadciąga nowy rekord inwestycji
Podkreśla, że przewidywalne, stabilne zamówienia z rynku krajowego dałyby firmom z branży kolejowej „komfort produkcyjny”.
- Musimy jednak być przygotowani na kumulację zamówień, która z pewnością nastąpi. Na wydatki PKP PLK z kończącej się perspektywy unijnej nałożą się nowe z perspektywy 2021-27, Krajowego Planu Odbudowy, programu Kolej+ oraz budowy CPK – twierdzi wiceszef Track Tecu.
Menedżer przypomina, że dotychczas rekordowy na rynku kolejowym był rok 2019, w którym wydatki na inwestycje w sieć kolejową sięgnęły 9,1 mld zł. Zakłada, że jeśli planowane programy zostaną uruchomione, roczne wydatki na inwestycje będą nawet dwa razy wyższe niż wówczas.
- Już powinniśmy się do nich przygotowywać, ale musimy znać realne plany i mieć pewność, że przetargi będą ogłaszane zgodnie z nimi. Jeśli rozpoczęcie programów będzie się odwlekało, to po pewnym czasie znowu nastąpi kumulacja, a później gwałtowny spadek zamówień – mówi Krzysztof Niemiec.
W krótkim i średnim terminie perspektywy dla segmentu kolejowego nie są dobre. Obecna luka inwestycyjna na kolei może być nawet głębsza od tej z lat 2014-16. Od kilku kwartałów brakuje nowych przetargów, co po części można tłumaczyć brakiem napływu funduszy unijnych z nowego budżetu na lata 2021-27 i KPO. Wyniki finansowe firm kolejowych mogą w najbliższym czasie ulec pogorszeniu, ponieważ coraz wyższe koszty prowadzenia działalności nie znajdą pokrycia w zbyt małym strumieniu nowych przychodów. Napływ wyczekiwanych funduszy UE, niezbędnych do realizacji nowego KPK, będzie oznaczał spiętrzenie przetargów w celu nadgonienia straconego czasu i ogromną rywalizację firm, chcących pozyskać zlecenia za wszelką cenę. Na to wszystko mogą nałożyć się inwestycje w ramach projektu CPK. Spiętrzenie prac na kolei może tradycyjnie doprowadzić do niekontrolowanego wzrostu cen materiałów i usług, będzie brakowało rąk do pracy, tym bardziej, że jednocześnie w fazę realizacji wejdzie wiele inwestycji drogowych i energetycznych. Żeby uniknąć bardzo niebezpiecznej dla rynku, ale łatwej do przewidzenia, kumulacji robót budowlanych w stosunkowo krótkim czasie, należy zrewidować plany inwestycji kolejowych. Musimy śpieszyć się powoli, żeby uniknąć najgorszego.
Wiceprezes Track Tecu podkreśla, że ważne jest także określenie standardów inwestycji, by firmy wiedziały jak przygotować się do ich realizacji. Podaje przykład CPK, który obecnie prowadzi konsultacje branżowe dotyczące standardów technicznych budowy kolei dużych prędkości, mających m.in. usprawnić dojazd do lotniska. Niektóre rozwiązania i parametry urządzeń oraz infrastruktury, zapisane w 31-tomowym materiale, wskazują, że dostarczyć je będą mogły tylko firmy zagraniczne. Krzysztof Niemiec ma nadzieję, że dzięki konsultacjom niektóre wymogi uda się zmienić, by większy udział w inwestycjach miał biznes krajowy. Podkreśla też, że dzięki określeniu standardów polskie firmy mogą zainwestować w przystosowanie produkcji do nowych wymagań. Muszą jednak mieć na to czas, dlatego ważne jest, by harmonogram budowy linii CPK był precyzyjnie i realistycznie określony.