Polisy inwestycyjne to spory kawałek rynku produktów finansowych. Z danych Analiz Online wynika, że ma je prawie 5 mln Polaków, a wartość ich aktywów sięga 50 mld zł. Trudno przesądzić, w jakim stopniu do takiej popularności przyczynili się przekonujący sprzedawcy, ale pewne jest natomiast, że UFK nie są pozbawione zalet. Przed zakupem klient musi jednak dokładnie zapoznać się z umową, zwracając szczególną uwagę na strategie inwestycyjne poszczególnych funduszy, warunki wypłaty i naliczania świadczenia ubezpieczeniowego, a także wysokości opłat i limitów. Należy pamiętać, że nie ma zysków bez ryzyka, a wartość portfela UFK uzależniona jest od koniunktury na rynku. — Dla klienta, który świadomie zdecydował się założyć wieloletni program oszczędnościowy, wysokość opłat likwidacyjnych nie powinna być istotnym czynnikiem, o ile nie są pobierane przez kilkadziesiąt lat — uważa Łukasz Hajduk, analityk Analiz Online.
Aby nie być zmuszonym do dźwigania opłat likwidacyjnych, nie wolno też zapominać o podstawowych zasadach finansów behawioralnych — w programy długoterminowe inwestować należy wyłącznie nadwyżki finansowe, które nie powinny mieć wpływu na bieżący poziom życia. Jeśli jednak klient wpadnie w tarapaty finansowe (np. straci pracę), to przedwczesne zerwanie umowy z UFK (a więc częściowa utrata zgromadzonego kapitału) nie jest jedynym rozwiązaniem. Można zawiesić na kilka miesięcy opłacanie składek, obniżyć ich wysokość lub rozważyć sprzedaż polisy innemu klientowi w ramach cesji.
Szkoła cierpliwości
Opakowanie funduszu w polisę ubezpieczeniową pozwala na odroczenie zapłaty podatku od zysków kapitałowych (19 proc.) do momentu zakończenia inwestycji. A to oznacza, że na nasz ostateczny zarobek pracuje więcej kapitału. Dodatkowo ubezpieczyciel oferuje dostęp do nawet kilkudziesięciu funduszy z oferty różnych TFI — nie tylko polskich, ale także zagranicznych. Z tarczy podatkowej skorzysta jednak tylko aktywny i długoterminowy inwestor. — Różnice w stopach zwrotu poczujemy, inwestując co najmniej na 5-8 lat. Przy krótszej bądź pasywnej inwestycji nie ma to sensu — tłumaczy Tomasz Gomółka, ekspert Banku BGŻOptima.
Atutem UFK jest też to, że świadczenie ubezpieczeniowe nie wchodzi do masy spadkowej. W przypadku śmierci ubezpieczonego osoby uprawnione do świadczenia uzyskują je, nie płacąc podatku od spadku i darowizn. Ponadto pieniądze są chronione przed egzekucją komorniczą (maksymalnie do 75 proc. wysokości świadczenia). Nie dotyczy to jednak zadłużeń wobec skarbu państwa czy z tytułu alimentów. To może mieć szczególne znaczenie dla przedsiębiorców, którzy za zobowiązania firmy odpowiadają prywatnym majątkiem.
Rachunek kosztów
W UFK warto przestudiować tabelę opłat. Oprócz opłat likwidacyjnych, które podobny finał. Chodzi o ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe (UFK), czyli fundusze inwestycyjne opakowane w ubezpieczenie na życie i dożycie. Klient, który zdecyduje się oszczędzać w ten sposób, musi uzbroić się w cierpliwość, bo jeśli w pierwszych latach będzie chciał zrezygnować z produktu, to może stracić nawet 90 proc. kapitału — i m.in. przez wysokie opłaty likwidacyjne UFK są dziś przedmiotem masowej krytyki, pozwów zbiorowych i rozpraw sądowych.
Pod ostrzałem
Przed tygodniem Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) nałożył na cztery instytucje finansowe łącznie ponad 50 mln zł kar za sprzedaż polis inwestycyjnych. Dodatkowo urząd prowadzi 23 postępowania wyjaśniające i jedno postępowanie o naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Jak ujawnia Dorota Karczewska, wiceprezes UOKiK, wszystkie te sprawy prawdopodobnie będą mieć w pierwszych latach trwania polisy mogą sięgać 90 proc. wpłaconych pieniędzy, oszczędzający musi zapłacić wynagrodzenie za zarządzanie: UFK (1,5-3 proc. rocznie) oraz funduszem inwestycyjnym (1-4 proc. rocznie). Do tego dochodzą koszty manipulacyjne (do 4 proc. składki), administracyjne (średnio około 8 zł miesięcznie) i ubezpieczeniowe. Analizując opłacalność danej inwestycji, należy zatem wziąć pod uwagę wszystkie te koszty. Ubezpieczyciele podejmują ponadto za nas decyzje o wyborze funduszy, w które inwestowane są nasze pieniądze. Weryfikacja oferty odbywa się okresowo, co teoretycznie powinno ograniczyć ryzyko inwestycyjne.