Ustawa jakościowa wymaga nowelizacji

Łukasz Gromkowski
opublikowano: 2002-07-02 00:00

Stale zwiększający się obrót towarowy między krajami europejskimi powoduje pewne bariery handlowe. Są one rezultatem stosowania przez przedsiębiorców przepisów technicznych i norm różnych w poszczególnych krajach. Metodą rozwiązywania tych problemów jest stosowanie porozumień o wzajemnym uznaniu MRAs (Mutual Recognition Agreements). Szczególnym ich rodzajem są porozumienia zawierane z państwami kandydującymi do Unii Europejskiej. Są to tzw. protokoły do Układu Europejskiego o ocenie zgodności oraz akceptacji towarów przemysłowych (PECA). Protokół taki jest istotnym instrumentem przedakcesyjnym, służącym tworzeniu jednolitego rynku i administracji w swobodnej wymianie handlowej w Europie.

Kraj kandydujący do UE po podpisaniu tego porozumienia staje się integralną częścią rynku unijnego. Dlatego też PECA zobowiązuje wszystkie strony obrotu do stosowania jednolitych zasad. Są to m.in. zasada wzajemnego uznawania oraz zasada domniemanej zgodności. Wiąże się z tym także stosowanie narzędzi tzw. nowego podejścia, jak akredytacja, jednostki notyfikowane, system nadzoru rynku oraz deklaracja zgodności producenta i oznakowania CE.

Powyższe elementy znalazły się w rozpatrywanym obecnie w Sejmie projekcie ustawy o systemie oceny zgodności. Przewiduje on wejście w życie odpowiednich przepisów do momentu przystąpienia do UE, chyba że Polska przystąpi wcześniej do porozumienia PECA.

Dotychczas spośród krajów kandydujących z udogodnień wynikających z porozumienia korzystają Czechy i Węgry. Powodem opóźnienia przystąpienia Polski do PECA jest m.in. opieszałość w dostosowywaniu polskich norm do europejskich oraz zbyt powolne przyjmowanie dyrektyw nowego podejścia.

Nawet będąc już członkiem Unii Europejskiej, ale nie mając wdrożonych odpowiednich przepisów, polscy producenci staną przed problemem dopuszczenia towarów do obrotu.

— To, że nie wszystkie jednostki uczestniczące w obrocie są przygotowywane do notyfikacji dyrektyw nowego podejścia, nie jest najistotniejszym problemem przy podpisywaniu PECA. Większość z nich jest gotowa. Natomiast barierę może stanowić brak przygotowania, a raczej niedoinformowanie rynku, na którym działa wiele podmiotów, nie zawsze sprawnie poruszających się w systemie oceny zgodności — mówi Karol Hauptmann, dyrektor Polskiego Centrum Akredytacji.

— Dyrektywy nowego podejścia oparte są na zupełnie innej filozofii niż dotychczasowe polskie przepisy dotyczące certyfikacji produktów przemysłowych. Ponieważ temat ten dotyczy bardzo wielu małych i średnich firm, ważne jest, aby wprowadzanie dyrektyw odbywało się w sposób konsekwentny i przemyślany — mówi Anna Hutyra z Centrum Euro Info w Gdańsku.

Z wprowadzeniem wymaganych przepisów wiąże się wcześniejsze dostosowanie warunków oraz procedur potrzebnych do rozpoczęcia i przebiegu negocjacji w sprawie PECA. Proces zawarcia porozumienia zaczyna się od przygotowania i przeprowadzenia misji studyjnej Komisji Europejskiej w Polsce. Koncentruje się ona m.in. na przepisach technicznych wskazanych przez Polskę, systemie akredytacji (także działanie organu akredytacyjnego) oraz procedurach notyfikacyjnych. Następnie rozpoczyna się etap negocjacji kwestii ogólnych (nadzór rynku, przepływ informacji) oraz sektorowych (dyrektywy obowiązkowe, tzn. maszynowa, niskonapięciowa i kompatybilności elektromagnetycznej).

Kolejnym obszarem negocjacji jest normalizacja. Dlatego też do dnia wejścia w życie PECA niezbędne jest uzyskanie przez Polski Komitet Normalizacji (PKN) statusu instytucji niezależnej od rządu oraz uzyskanie członkostwa w europejskiej organizacji CEN/CENELEC, zrzeszającej tego typu jednostki. W zakresie akredytacji konieczne jest uzyskanie przez Polskie Centrum Akredytacji (PCA) pełnego uczestnictwa w European co-operation for Acreditation (EA) — dokonano tego 21.11. 2001r. — oraz podpisanie porozumień akredytacyjnych w pięciu obszarach. Wejście w życie PECA z dniem 1 stycznia 2003 roku jest możliwe, jednak wymaga niezwłocznego podjęcia odpowiednich działań przez wszystkie włączone w proces instytucje, tzn. Urząd Komitetu Integracji Europejskiej (ogólna koordynacja negocjacji), PCA, PKN, Ministerstwo Gospodarki i Ministerstwo Infrastruktury.