418 osób zostało ukaranych grzywną za naruszenia przepisów o czasie pracy, stwierdzone podczas ubiegłorocznych kontroli. Skontrolowano 1596 pracodawców, zatrudniających łącznie ponad 167 tys. pracowników. Nałożone mandaty karne sięgnęły w sumie prawie 513 tys. zł — wynika z tegorocznego majowego raportu Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Do sądu skierowano wnioski o ukaranie 35 osób.
Niejasne systemy
W sumie dopatrzono się 1353 wykroczeń. Nieprawidłowości te były podobne do ujawnianych w latach ubiegłych. Najczęściej, bo w 49,8 proc. skontrolowanych firm, stwierdzono brak lub niewłaściwe określenie w układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy lub obwieszczeniu systemów czasu pracy, rozkładów czasu pracy i okresów rozliczeniowych.
Na drugim miejscu najczęstszych naruszeń (44,8 proc.) było nieprowadzenie ewidencji czasu pracy lub ich nierzetelność. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami skierowano do 1317 pracodawców wystąpienia zawierające 4544 wnioski o usunięcie tych naruszeń.
Czynniki obiektywne
Pracodawcy tłumaczyli wykroczenia przepisami utrudniającymi lub uniemożliwiającymi im przestrzeganie prawa, co jednocześnie, jak oceniali, zwalnia z odpowiedzialności za naruszenia. Wskazywali też na złą kondycję finansową, spowodowaną głównie niewywiązywaniem się kontrahentów z umów handlowych i wydłużonymi terminami płatności, a także na wysokie koszty zatrudniania czy nieracjonalność regulacji prawa pracy, które nakładają na pracodawców zbyt dużo obowiązków i zwiększają biurokrację oraz na nieprawidłową pracę firm zewnętrznych prowadzących sprawy kadrowo-płacowe.
Obniżanie kosztów
Inspekcja pracy ocenia, że pracodawcy w pierwszej kolejności starają się obniżać koszty zatrudnienia, głównie poprzez redukcję etatów. Potrzeba zapewnienia normalnego funkcjonowania zakładu przy zmniejszonej obsadzie powoduje, że pracownikom nie zapewnia się odpoczynku dobowego i tygodniowego, pracują oni w godzinach nadliczbowych ponad ustawowy limit.
W małych zakładach brakuje odpowiedniej znajomości przepisów. W firmach zewnętrznych natomiast, których głównym zadaniem jest prowadzenie spraw księgowo-rachunkowych przedsiębiorców, sprawy kadrowo-płacowe stanowią często tylko dodatkowe zadanie, prawo pracy jest traktowane marginalnie.
W dużych oraz średnich firmach z wydzielonymi komórkami kadrowymi zaś nieprawidłowości bywają skutkiem niewłaściwego przygotowania niższej kadry kierowniczej, nieposiadającej należytej wiedzy o organizowaniu czasu pracy i pracowników wyższego szczebla zobowiązanych do bieżącego i stałego nadzoru nad prawidłowością sporządzanych dokumentacji.