Tunel aerodynamiczny T-3 Łukasiewicz – Instytutu Lotnictwa w nowej odsłonie dysponuje unikalną w skali świata aparaturą pomiarową – m.in. systemem, który z użyciem kamer i laserów umożliwia śledzenie strumienia tysięcy baniek mydlanych w celu określenia prędkości powietrza w każdym punkcie badanej przestrzeni. Pierwszą kampanią badawczą, która będzie miała miejsce w zmodernizowanym tunelu, będą testy aeroelastycznego skrzydła w ramach unijnego projektu EXAELIA (Eksperymentalny Statek Powietrzny dla Europejskiego Przywództwa w Lotnictwie). W testach wykorzystane zostaną m.in. optyczny system pomiaru odkształceń oraz obrazowa metoda wyznaczania prędkości przepływu 3D PIV/PTV, w które wyposażony jest tunel T-3.
Partnerzy w kolejce
Zachętą do nawiązania biznesowej współpracy z Łukasiewicz – ILOT jest otwartość Instytutu na udostępnianie tunelu T-3 polskim spółkom klasycznego sektora lotniczego (Leonardo PZL-Świdnik S.A.), ale też dynamicznie rozwijającym się podmiotom z obszaru platform bezzałogowych (WB Electronics S.A.) czy rodzącego się w Polsce rynku szybkich pojazdów szynowych (PESA Bydgoszcz S.A.).
Dr Hubert Cichocki, prezes Centrum Łukasiewicz, podkreśla wielką przydatność nowej infrastruktury dla biznesu, a także dla realizacji szerszych projektów państwa w zakresie lotnictwa i badań kosmicznych, obronności, rozwoju infrastruktury i energetyki, a nawet sportu.
3
– Liczymy, że inwestycja ułatwi komercjalizację projektów Sieci Badawczej Łukasiewicz Instytutu Lotnictwa, a także realizację usług badawczo-rozwojowych dla przedsiębiorstw z sektorów lotniczego i kosmicznego. Zapotrzebowanie na takie usługi i ich wartość rośnie z roku na rok. Technologie w tych obszarach są szczególnie istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa, dlatego zamierzamy udostępniać tunel także naszym partnerom strategicznym w przemyśle zbrojeniowym. W ten sposób ponad 700 mln zł, które Łukasiewicz pozyskał z KPO, będzie pracować na dobrobyt i bezpieczeństwo Polaków – mówi dr Hubert Cichocki.
Dr hab. inż. Cezary Szczepański, dyrektor Łukasiewicz – Instytutu Lotnictwa, wskazuje, że dzięki tunelowi T-3 Łukasiewicz – ILOT staje się strategicznym partnerem nie tylko z perspektywy przedsiębiorstw zlokalizowanych w Polsce, ale również dla podmiotów zagranicznych.
– Dziś nie tylko utrzymujemy pozycję placówki dysponującej największym tunelem aerodynamicznym w Europie Środkowo-Wschodniej, ale również zapewniamy unikalne parametry badawcze. Tym samym inżynierowie z Polski mogą aktywnie uczestniczyć w tworzeniu i testowaniu przełomowych technologii – od niskoemisyjnego lotnictwa po rozwiązania dla energetyki i systemów bezzałogowych – podkreśla dr hab. inż. Cezary Szczepański, prof. ILOT, dyrektor Łukasiewicz – Instytutu Lotnictwa.
O jakich parametrach mowa?
Już na etapie testów odbiorowych odnotowano przełomowe osiągnięcie. W Łukasiewicz – Instytucie Lotnictwa, podczas badań z wykorzystaniem objętościowego systemu anemometrii obrazowej (3D PIV/PTV), pobito rekord aplikacyjny w skali świata – wykonano pomiar przepływu w objętości 0,5 m sześc. przy prędkości powietrza wynoszącej 98 m/s.
– Wiele europejskich tuneli aerodynamicznych jest wyspecjalizowanych w konkretnych obszarach badawczych. Tunel T-3 wyróżnia się dużą elastycznością – oferuje otwartą, konfigurowalną przestrzeń badawczą, wynoszoną platformę montażową oraz system trawersów umożliwiający precyzyjne pozycjonowanie aparatury pomiarowej, w tym wspomnianego systemu PIV, multiplikujący jego i tak już potężne możliwości – podkreśla dr inż. Przemysław Drężek, zastępca dyrektora Centrum Technologii Lotniczych Łukasiewicz – ILOT.
Kluczowym atutem infrastruktury jest także jej unikalne zaplecze techniczne. Bezpośrednie sąsiedztwo tunelu naddźwiękowego, który dostarcza sprężone powietrze, znacząco poszerza zakres możliwych badań. Między innymi dzięki temu w Łukasiewicz – ILOT mogą być realizowane projekty od lotnictwa, w tym bezzałogowego, przez energetykę, po budownictwo, inżynierię lądową i motoryzację.
Czemu służą badania w tunelu?
Tunel symuluje ruch obiektu względem powietrza i służy m.in. do wyznaczania współczynników aerodynamicznych statków powietrznych i pojazdów naziemnych czy badań przepływów wewnętrznych i zewnętrznych elementów silników lotniczych. Kolejne zastosowania to badania aerodynamiczne turbin wiatrowych, wentylatorów i systemów wentylacji oraz testowanie odporności środowiskowej na oddziaływanie wiatru takich konstrukcji, jak całe budynki, dachy, mosty, maszty i wieże, słupy energetyczne, kominy, sygnalizatory świetlne itp. Tunel może rozpędzić powietrze do prędkości 360 km/h (100 m/s) – huragany dostają klasyfikację piątą, ekstremalną od 250 km/h, wiatr w tunelu mógłby więc zrywać dachy.
Warto wiedzieć, że tunel aerodynamiczny T-3 przez dekady służył prowadzonym badaniom, m.in. dla rozwoju polskich konstrukcji samolotów Iskra, Iryda, Wilga, Kruk i Dromader oraz śmigłowca W-3 Sokół. Z tunelu korzystała treningowo m.in. polska kadra skoczków narciarskich, która przy prędkościach powietrza rzędu 100 km na godzinę doskonaliła pozycję zawodników w locie.
– Dynamiczny rozwój technologii oraz rosnące wymagania wobec precyzji pomiarów, a także potrzeby biznesu lotniczego i sektora obronnego skutkowały potrzebą gruntownego unowocześnienia obiektu. W trakcie modernizacji przeprojektowano elementy kształtujące strumień powietrza w celu dostosowania jego jakości do najwyższych światowych standardów, w tym równomiernego przepływu powietrza oraz niskiego poziomu turbulencji w przestrzeni badawczej tunelu. Zainstalowano nowy ekran bezpieczeństwa, chroniący napęd tunelu przed uderzeniem ciała o masie 5 kg, poruszającego się z prędkością 350 km/h. Fundamentalnie przebudowana została przestrzeń badawcza, tak by jeszcze bardziej zwiększyć jej zdolność adaptacji dla różnych sektorów przemysłu, a tunel wyposażony został w najnowocześniejszą aparaturę pomiarową – wymienia dr inż. Przemysław Drężek.
Wprowadzono również m.in. system Wirtualnej Obecności Klienta (WOK). Umożliwia on partnerom Łukasiewicz – ILOT uczestnictwo w badaniach w tunelu bez potrzeby fizycznej obecności, co znacząco usprawnia wymianę informacji i ogranicza koszty kampanii badawczej.
Więcej informacji o projekcie: https://www.youtube.com/watch?v=KWZJQ-4JEJU
