Zasadniczo o miejscu opodatkowania decyduje kraj rozpoczęcia transportu, ale niekoniecznie.
Z dniem akcesji zaczęło obowiązywać wiele istotnych zmian w zakresie podatku VAT, mających istotne znaczenie dla branży transportowej oraz jej klientów. Oto podstawowe zasady opodatkowania usług transportu wewnątrzwspólnotowego świadczonych przez polskich podatników.
Miejsce
Usługi wewnątrzwspólnotowego transportu towarów opodatkowane są w miejscu, gdzie transport się rozpoczyna. Gdy polski przedsiębiorca działający w sektorze transportowym wysyła swój samochód z naszego kraju, aby odebrał ładunek z Niemiec i zawiózł go do Francji, usługa taka opodatkowana będzie w Niemczech. To właśnie bowiem w tym kraju rozpoczął się faktyczny transport towaru. Należy jednak zwrócić uwagę na bardzo istotne ograniczenie. Jeżeli nabywca usługi wewnątrzwspólnotowego transportu towarów podał dla tej czynności świadczącemu ją numer VAT innego kraju, niż państwa członkowskiego rozpoczęcia transportu, miejscem świadczenia usługi jest ten kraj UE, który wydał numer.
W praktyce zatem, zasada ogólna znajduje zastosowanie w przypadku wykonywania usług wewnątrzwspólnotowego transportu towarów na rzecz konsumentów (nie będących podatnikami) oraz podmiotów spoza Unii Europejskiej.
W pozostałych przypadkach, czyli w sytuacjach, gdy transport wykonywany jest na rzecz podatników z państw członkowskich, w zdecydowanej większości przypadków zastosowanie ma zasada szczególna. Wówczas polska firma transportowa nie będzie musiała rejestrować się dla celów VAT w tym państwie członkowskim.
Należy podkreślić, że usługa opodatkowana jest w całości w jednym kraju, ustalanym zgodnie z jedną z wskazanych reguł. Nie jest zatem w żaden sposób dopuszczalne dzielenie usług transportowych na wykonane faktycznie w Polsce i na terenie pozostałych krajów Unii Europejskiej.
Jaką wystawiać fakturę
Jednym z ważniejszym problemów praktycznych dla firm transportowych jest odpowiedź na pytanie, czy wystawiać fakturę z polskim VAT. Należy wyróżnić zasadniczo dwie sytuacje.
Jeżeli nabywcą usługi transportowej jest polska firma, która poda nam swój numer NIP PL, wówczas usługa opodatkowana będzie w Polsce. Oznacza to, że na firmie transportowej będzie ciążył obowiązek wystawienia zwykłej faktury VAT (z NIP PL usługodawcy i usługobiorcy), z wykazanym 22-proc. podatkiem.
W sytuacji gdy nabywcą usług transportu wewnątrzwspólnotowego jest firma z innego kraju Unii Europejskiej, która poda nam swój numer identyfikacyjny nadany przez inne państwo niż Polska, usługa nie będzie opodatkowana w Polsce. Firma transportowa powinna w takiej sytuacji wystawić fakturę bez VAT. Będzie ona zawierać jedynie cenę netto za usługę. Powinna również znaleźć się na niej uwaga, że podatek z tytułu transakcji rozliczy nabywca.
Jerzy Martini, Przemysław Skorupa, doradcy podatkowi PricewaterhouseCoopers