W podatkach jak w kalejdoskopie

W jaki sposób zmiany z 2013 r. w VAT, PIT, CIT i cenach transferowych wpłynęły na podatników i co nas czeka w kolejnych miesiącach — to niektóre zagadnienia omówione podczas IV Kongresu Podatków i Rachunkowości KPMG, który odbył się 14 stycznia 2014 r. w Warszawie.

Pakiet modyfikacji

Najwięcej zmian zaszło w VAT. 1 października 2013 r. rozszerzono grupę towarów podlegających odwrotnemu obciążeniu, czyli takich, gdzie podatek rozlicza nabywca. Do Ustawy o VAT dodano natomiast załącznik, w którym wyszczególniono tzw. towary wrażliwe (np. wyroby stalowe, paliwa, złoto). — Zgodnie z wprowadzonymi zasadami podatnicy, którzy dokonują ich dostawy, nie mogą składać deklaracji kwartalnych. Natomiast nabywcy ponoszą razem z dostawcą solidarną odpowiedzialność za jego zaległości podatkowe, w części przypadającej na dostawę na rzecz danego nabywcy — zaznaczył Tomasz Grunwald, szef zespołu ds. VAT w KPMG w Polsce.

1 października 2013 r. rozszerzono także grupę darczyńców żywności, którzy mogą korzystać ze zwolnienia z VAT. Dotychczas byli to wyłącznie producenci, a obecnie także inne podmioty, które mają dokumentację potwierdzającą dokonanie dostawy na rzecz organizacji pożytku publicznego z przeznaczeniem na działalność charytatywną. Kolejne zmiany w VAT weszły w życie 1 stycznia 2014 r. Zgodnie z nimi obowiązek podatkowy powstaje w momencie wydania towaru lub wykonania usługi, a nie jak dotychczas — w chwili wystawienia faktury. Inny kształt przybrała także definicja „podstawy opodatkowania”.

— Jest nią wszystko, co stanowi zapłatę, którą dostawca lub usługodawca otrzymał albo ma otrzymać od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej z tytułu sprzedaży, włącznie z dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów lub usług. Podstawa opodatkowania obejmuje także podatki, cła oraz koszty dodatkowe: prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia pobierane przez dostawcę lub usługodawcę — mówił Tomasz Grunwald. Według poprzednich zapisów, podstawą opodatkowania był obrót, czyli kwota należna z tytułu sprzedaży pomniejszona o należny podatek.

Nowe reguły

W 2014 r. zmieniły się także zasady opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych (CIT), o czym opowiedział Rafał Ciołek, dyrektor w zespole międzynarodowego prawa podatkowego KPMG w Polsce.

— Ustawa z 8 listopada 2013 r. rozszerza definicję podatnika CIT o spółki komandytowo-akcyjne (SKA). Wysokość opodatkowania to 19 proc. CIT na zasadach ogólnych. Stosowanie nowych przepisów od 1 stycznia 2014 r. dotyczy SKA, których rok obrotowy skończył się 31 grudnia 2013 r. lub takich, które powstały albo zmieniły rok obrotowy między 12 grudnia 2013 r. a 1 stycznia 2014 r. — mówił Rafał Ciołek. Ekspert przypomniał również o zmianach legislacyjnych zaplanowanych na 2015 r.

— Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, nad którym pracuje rząd, przewiduje opodatkowanie na poziomie 19 proc. dochodów zagranicznych spółek kontrolowanych przez polskich podatników, mających siedziby w krajach, które stosują szkodliwą konkurencję podatkową albo uzyskują tzw. dochody pasywne, np. odsetki od pożyczek, należności licencyjne, wynagrodzenia z tytułu poręczeń i gwarancji — tłumaczył Rafał Ciołek. Podkreślił, że ustawodawca planuje też wprowadzenie nowych zasad zaliczania odsetek do kosztów uzyskania przychodów oraz ogólnej klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania do Ordynacji Podatkowej.

Ważne kwestie poruszono także w drugiej części spotkania. Andrzej Marczak, partner i szef zespołu ds. PIT w KPMG, opowiedział o skutkach zmian wprowadzonych w 2013 r. w PIT, np. ograniczeniu stosowania ryczałtowych 50 proc. kosztów uzyskania przychodów z tytułu przeniesienia praw autorskich do kwoty 42 764 zł kosztów rocznie czy uzależnieniu wysokości ulgi na dziecko od liczby dzieci wychowywanych przez podatnika, a w niektórychprzypadkach także od jego zarobków. Zwrócił ponadto uwagę na niezgodność z konstytucją przepisów podatkowych dotyczących nieodpłatnych świadczeń dla pracowników.

— Brakuje jednolitego podejścia w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA), który na przykład w marcu 2013 r. uznał, że „przychodem pracownika jest sama już możliwość wzięcia udziału w firmowej imprezie integracyjnej”, zaś w październiku 2013 r. postawił Trybunałowi Konstytucyjnego pytanie prawne dotyczące konstytucyjności przepisów związanych z opodatkowaniem nieodpłatnych świadczeń, mając wątpliwość co do ich definicji — mówił Andrzej Marczak. Kolejnym ważnym zagadnieniem omówionym przez prelegentów były zmiany w cenach transferowych.

— Za granicą dzieje się bardzo wiele w tym temacie w związku ze zmianą wytycznych OECD z 2010 r. Choć formalnie od 18 lipca 2013 r. nowe rozporządzenia dotyczące cen transferowych obowiązują także w Polsce, o rewolucji będziemy mówili, gdy zmiany będą wprowadzane na szerszą skalę — stwierdził Jacek Bajger, szef zespołu ds. cen transferowych KPMG w Polsce. Ekspert poruszył także temat restrukturyzacji działalności, zaznaczając, że organy mogą badać zgodność warunków ustalonych między podmiotami powiązanymi z warunkami, jakie ustaliłyby między sobą podmioty niezależne.

— Kontrole podatkowe w zakresie restrukturyzacji były dość rzadkie, jednak prowadzono je na wysokim poziomie merytorycznym, a nawet we współpracy z organami podatkowymi innych państw. Nowe regulacje spowodują wzrost zainteresowania organów podatkowych restrukturyzacjami w grupach kapitałowych. Dotyczy to zarówno planowanych przekształceń, jak i tych, które miały miejsce w przeszłości — dodał Jacek Bajger.

Porządki w finansach

Tematem przewodnim ostatniej części kongresu były Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (MSSF). Jak wyjaśnił Mirosław Matusik, partner w dziale audytu KPMG w Polsce, od 2014 r. jednostki sporządzające sprawozdania finansowe według międzynarodowych standardów rachunkowości są zobowiązane do stosowania zestawów nowych standardów konsolidacyjnych. Część grup kapitałowych w Polsce i Europie zdecydowało się na ich wcześniejsze zastosowanie. W wielu projektach wdrożeniowych firma KPMG brała udział jako doradca.

— Wspólnie z naszymi klientami zastanawialiśmy się, czy w związku z wdrożeniem konsolidować dane finansowe kredytobiorcy, który zaprzestał spłacania długu, czy podmiot, dla którego jesteśmy jedynym i wyłącznym odbiorcą, powinien być przez nas konsolidowany, czy kontrola występuje również wtedy, gdy uchwały wspólników zawsze były podejmowane zgodnie z naszymi intencjami lub czy posiadając jednostki uczestnictwa w funduszu, kontrolujemy go — wymieniła Monika Warmbier, dyrektor w dziale doradztwa rachunkowego KPMG w Polsce. Prelegenci poruszyli również kwestię wartości godziwej w świetle nowego MSSF 13.

— Żyjemy w czasach, w których kwoty prezentowane w sprawozdaniach finansowych coraz rzadziej opierają się na koncepcji kosztu historycznego, a coraz częściej muszą być powiązane z wartością godziwą, której oszacowanie stanowi bardzo duże wyzwanie dla dyrektorów finansowych i innych osób odpowiedzialnych za rachunkowość — podkreślił Tomasz Wiśniewski, szef zespołu wycen i modelowania finansowego KPMG w Polsce. Zaznaczył, że nowy MSSF 13 ujednolica zasady oszacowania wartości godziwej i daje wskazówki, jak wyceniać, nie odpowiada jednak na kluczowe pytania, a jego interpretacja stwarza trudności.

— Prawidłowe oszacowanie wartości godziwej wymaga nie tylko znajomości zasad rachunkowości, ale przede wszystkim wiedzy i doświadczenia w dziedzinie wycen przedsiębiorstw i transakcji przejęć — przekonywał Tomasz Wiśniewski.