Kiedy można złożyć do sądu wniosek o ogłoszenie upadłości?
- Prawo upadłościowe i naprawcze za zasadniczą podstawę ogłoszenia upadłości przyjmuje niewypłacalność dłużnika (art. 10). Definiuje się ją jako niewykonanie wymagalnych zobowiązań (niespłacanie długów).
Dłużnika będącego osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, ale której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku — nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
Drugą postać niewypłacalności reguluje art. 11 ust. 2 wspomnianej ustawy. Chodzi o osoby prawne i jednostki organizacyjne, nieposiadające osobowości prawnej, ale którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną (spółki: jawna, komandytowa, komandytowo-akcyjna, partnerska). Są one niewypłacalne także wtedy, gdy ich zobowiązania przekroczą wartość ich aktywów i to nawet wtedy, gdy na bieżąco wykonują swoje zobowiązania.
Jak mogę zabezpieczyć majątek dłużnika w postępowaniu upadłościowym?
- W postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości zasadą jest przeprowadzenie obligatoryjnego postępowania zabezpieczającego. Ustanowiono też generalne odesłanie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości sąd niezwłocznie zabezpiecza majątek dłużnika, ustanawiając tymczasowego nadzorcę sądowego.
Funkcją postępowania zabezpieczającego jest udzielanie tzw. tymczasowej ochrony prawnej. Według kodeksu postępowania cywilnego cele tego postępowania obejmują:
— zapewnienie wykonalności przyszłego orzeczenia sądowego w drodze egzekucji (zapewnienie zaspokojenia wierzyciela);
— zapewnienie skuteczności orzeczenia w przypadkach, w których dopuszczają to przepisy, także tymczasowe zaspokojenie wierzyciela.
Ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego skutkuje ograniczeniem dłużnika w prawie zarządu jego majątkiem w ten sposób, że czynności przekraczające zwykły zarząd wymagają zgody nadzorcy.
Sąd może w ramach zabezpieczenia zawiesić prowadzone przeciw dłużnikowi egzekucje, zmienić lub uchylić zarządzenia tymczasowe wydane w celu zabezpieczenia roszczeń pieniężnych, w szczególności przez uchylenie dokonanych zajęć. Nie ma to zastosowania do egzekucji świadczeń alimentacyjnych, rent za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci oraz należności za pracę.
Ewa Bednarek-Wojtal, radca prawny Kancelaria Prawna Chałas i Wspólnicy