Europejski rynek energii wiatrowej szacuje się na ponad 40 tys. MW, zaś liderami są takie państwa, jak Niemcy i Hiszpania. Łączna zainstalowana moc krajowych farm wiatrowych przekracza 100 MW.
W 2005 r. europejska energetyka wiatrowa odnotowała wzrost o 18 proc. łącznej zainstalowanej mocy. Polska postrzegana jest jako najbardziej obiecujący kraj z nowych państw członkowskich pod względem rozwoju energetyki wiatrowej. W raporcie Windforce 12, którego współautorem jest Greenpeace, Polska wskazana jest jako jeden z 13 potencjalnych przyszłych liderów w światowej energetyce wiatrowej.
Wsparcie inwestycji
Inwestycje wiatrowe wymagają dla swej realizacji wsparcia publicznego. Warto zauważyć, że wsparcie takie jest o tyle trudne, że dokonuje się w kontekście ogólnej tendencji do liberalizacji rynków energii. Istnienie specyficznych instrumentów prawnych w zakresie odnawialnych źródeł energii jest jednak konieczne z uwagi na to, że pochodząca z nich energia jest relatywnie droga w porównaniu z energią wytworzoną w źródłach konwencjonalnych.
Do najczęściej stosowanych systemów wsparcia inwestycji wiatrowych w Unii Europejskiej należy system gwarantowanych taryf feed-in, który stosowany jest m.in. przez Niemcy, Hiszpanię czy Danię. Niemiecki system taryf feed-in gwarantuje producentom energii wiatrowej możliwość jej zbywania w długim okresie czasu po określonej cenie, co wpływa na zmniejszenie ryzyka inwestycyjnego. Z kolei duński system oparty na tzw. premiach środowiskowych gwarantuje producentowi energii wiatrowej dodatkową, poza ceną sprzedaży energii, kwotę za cechę ekologiczną. Taki bonus środowiskowy jest uzależniony od rodzaju zastosowanej technologii. System taryf feed-in został niedawno wprowadzony także w Republice Czeskiej w sposób dający 15-letnią gwarancję finansowania projektów wiatrowych.
W polskim systemie wsparcia dla inwestycji wiatrowych istnieje obowiązek uzyskania i przedstawienia do umorzenia tzw. świadectw pochodzenia energii wytworzonej ze źródła odnawialnego. Świadectwa pochodzenia są zbywalne, notowane na Towarowej Giełdzie Energii i stanowią źródło dodatkowego przychodu dla farm wiatrowych. Ponadto Prawo energetyczne przewiduje obowiązek zakupu energii ze źródeł odnawialnych przez sprzedawcę z urzędu.
Elementy inwestycji
Do innych (poza długoterminową umową na dostawę energii) podstawowych elementów inwestycji wiatrowej należą zagadnienia związane z lokalizacją siłowni, jej finansowaniem oraz dostawą urządzeń i surowców. Wymagane jest także uzyskanie koncesji, lecz nie powinno to stanowić zasadniczego problemu przy realizacji inwestycji wiatrowej. Kwestią kluczową jest natomiast wybór lokalizacji. Należy tu pamiętać, że pomiary wietrzności powinny być prowadzone co najmniej przez dwanaście miesięcy. Ponadto powstanie farmy wiatrowej wymaga dokonania odpowiednich zmian w planie zagospodarowania przestrzennego, co wymaga podjęcia działań natury administracyjno-prawnej.
Nieruchomości, na których realizowana jest inwestycja, są nabywane przez inwestorów na własność lub przez nich dzierżawione. Warto zaznaczyć, że w tym drugim przypadku połączone z gruntem urządzenia stają się, zgodnie z zasadą superficies solo cedit, własnością osoby wydzierżawiającej nieruchomość, co może niekorzystnie wpłynąć na realizację projektu. Warto zauważyć, że z technologicznego punktu widzenia instalacja urządzeń i posadowienie wieży zaliczane jest do trudniejszych przedsięwzięć konstrukcyjnych. Natomiast same urządzenia są produktami seryjnymi i z reguły posiadają gwarancję producenta.
Istotną kwestią jest też uzyskanie przyłącza do sieci elektroenergetycznej. Prawo energetyczne nakłada na operatora sieci obowiązek zawarcia umowy o przyłączenie w ramach zasady dostępu stron trzecich do sieci. Obowiązek ten jest uzależniony od spełnienia technicznych i ekonomicznych warunków przyłączenia.
Kredyt i fundusz
Zazwyczaj finansowanie inwestycji wiatrowych polega na niewielkim, często 10-20 procentowym udziale własnym, zaś 80-90 proc. środków pochodzi z kredytu bankowego. Okres spłaty takiego kredytu sięga często kilkunastu lat. Dodatkowe wsparcie finansowe można uzyskać z Ekofunduszu lub Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska, a także w ramach europejskiego programu Intelligent Energy for Europe i wielu innych programów wsparcia inwestycji wiatrowych.
Polska energetyka wiatrowa ma duże szanse na szybki wzrost. Rozwój technologiczny siłowni wiatrowych oraz rozbudowane regulacje prawne w zakresie wspierania odnawialnych źródeł energii pozwalają traktować projekty wiatrowe jako coraz bardziej zyskowne inwestycje.
Andrzej Balicki
aplikant radcowski w kancelarii Squire Sanders Wiater — członek grupy energetycznej,
doktorant na Uniwersytecie Warszawskim