Wynagrodzenia, odprawy i premie bankierów limitowane?

Jeśli zaakceptowane w referendum założenia zmian zostaną przyjęte w drodze regulacji prawnych –  Szwajcaria stanie się symbolem wdrożenia postulatów „cięć” wynagrodzeń, premii i bonusów zarządzających spółkami z sektora finansowego.

Kto wie czy zapoczątkowane przez Szwajcarów konkretne i stanowcze zmiany w zakresie polityki wynagrodzeń nie będą przysłowiowym kamieniem, który poruszy lawinę…

Postulaty ograniczeń wysokości wynagrodzeń głównie bankierów stały się szczególnie popularne w okresie kryzysu finansowego w latach 2008 i 2009 (por. A.R. Sorkin, Zbyt wielcy by upaść. Kronika walki, jaką Wall Street i Waszyngton stoczyły wspólnie, by uchronić przed upadkiem system finansowy. I siebie, Warszawa 2012), a nawet uważane za jedna z przyczyn kryzysu. Jak podaje NY Times  całkowita wysokość wynagrodzeń pracowników sektora finansowego w 2011 r. przekroczyła 60 miliardów dolarów amerykańskich, co stanowi najwyższą całkowitę kwotę rocznę od 2008 r. W 2012 r. głośne były jednak sytuacje, w których zgromadzenia akcjonariuszy kilku znanych spółek (m.in. Citigroup czy Hewitt-Packard) głosowały przeciwko planom wynagrodzeń dla zarządzających tymi spółkami. Chociaż głosowania nie były wiążące dla spółek (regulacje prawne wynikające z tzw. ustawy Dodd-Frank w USA wskazują na konieczność wyrażenia opinii przez akcjonariuszy w zakresie wynagrodzeń – zasada „wypowiedz się co do wynagrodzenia”, ang. „say on pay”), (podobna regulacja obowiązuje w Niemczech) to rady dyrektorów tychże spółek wzięły je pod uwagę.

Również w Polsce krajowy organ nadzoru finansowego (Komisja Nadzoru Finansowego) w drodze uchwały (por. uchwała nr 258/2011 zastępująca uchwałę KNF nr 383/2008 w sprawie szczegółowych zasad funkcjonowania systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej oraz szczegółowych warunków szacowania przez banki kapitału wewnętrznego i dokonywania przeglądów procesu szacowania i utrzymywania kapitału wewnętrznego oraz zasad ustalania polityki zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w banku) postanowił, że należy uporządkować i zmienić zasady wypłacania premii i bonusów dla osób zarządzających bankami. Na powściągliwość w zakresie wprowadzenia takiej regulacji wskazywała m.in. M. Zalewska (zob. M. Zalewska, Brak wolności w bankowości, artykuł dostępny na www.rp.pl). Postanowienia uchwały KNF zaczęły obowiązywać 31 grudnia 2011 r. (premie za 2011 r. były wypłacane wedlug starych zasad). Zgodnie z uchwałą KNF, banki zobowiązane są m.in. do przekazywania KNF do końca stycznia każdego roku informacji na temat osób, dla których łączne roczne wynagrodzenie przekracza równowartość 1 mln euro. W celu realizacji obowiązków wynikających z uchwały KNF zarządy banków zobowiązane są raportować i publikować, co oznacza konieczność publicznego informowania o zasadach ustalania polityki zmiennych składników wynagrodzeń, składu i zadań komitetu ds. wynagrodzeń, kryteriów pomiaru wyników i ich głównych parametrów. (por. szczegółowo wspomniana uchwała KNF oraz Stanowisko KNF z dnia 23 grudnia 2011 r. dostępne na stronie internetowej www.knf.gov.pl)



Szwajcarskie propozycje regulacji prawnych w zakresie wynagrodzeń wszystkich spółek giełdowych notowanych w Szwajcarii dotyczą szeregu zasadniczych kwestii. Po pierwsze, spółki giełdowe nie będą mogły płacić zarządzającym premii za to, że ściągną ich do pracy (tzw. ekstrapremie w zamian za przejście do spółki) lub za odejście (tzw. złote parasole), jak również w wyniku przejęcia danej spółki. Za naruszenie zakazu ma grozić sankcja karna (grzywna do wysokości sześciokrotności rocznego wynagrodzenia oraz  do 3 lat pozbawienia wolności).

Po drugie, akcjonariusze uzyskają prawo do decydowania o wysokości pensji zarządzających, i bonusach w ramach corocznych głosowań na walnych zgromadzeniach spółek.

Wskazuje się, że nowe prawo, po wejściu w życie, dotknie co najmniej zarządzających sześciu spółek – UBS, Credit Suisse, ABB, Novartis, Roche i Nestle.

Także Komisja Europejska zapowiedziała, że w najbliższym czasie zaproponuje nowe przepisy, zwiększające odpowiedzialność akcjonariuszy spółek notowanych na giełdzie za wynagrodzenia zarządzających (warto zauważyć, że unijni ministrowie finansów państw członkowskich osiągnęli wstępne porozumienie w sprawie dyrektywy CRD IV o wzmocnionych wymogach kapitałowych dla banków - przewiduje ona, że ograniczeniu ulegną bonusy bankowców (do wysokości pensji), a za zgodą akcjonariuszy – do dwukrotności pensji ). W tym kontekście już pojawiły się głosy, że próba regulacji wynagrodzeń zarządzających bankami w drodze prawodawstwa unijnej jest sprzeczna z art. 153 (5) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który według znanej opinii prawnej znanej międzynarodowej kancelarii prawnej wyraźnie zabrania UE regulowania wynagrodzenia w państwach członkowskich niezależnie od sektora.


Z pewnością najbliższe tygodnie przyniosą interesujące wiadomości dotyczące nie tylko propozycji ograniczenia wynagrodzeń i premii zarządzających bankami, ale również pokażą czy jest wola polityczna na wprowadzenie ścisłej kontroli akcjonariuszy spółek publicznych nad wynagrodzeniami tychże spółek (niezależnie od sektora).