Organizacje zbierają setki milionów złotych dla twórców. I zaliczają finansowe wpadki.
Na początku lutego ujawniliśmy, że stowarzyszenie autorów ZAIKS spekuluje na rynku walutowym. Dzięki nam o sprawie dowiedziało się ministerstwo kultury, które sprawuje pieczę nad tego typu stowarzyszeniami. Minister Bogdan Zdrojewski obiecał nam wtedy, że osobiście przypilnuje kontroli w organizacjach artystów. Wygląda na to, że słowa dotrzyma (zobacz rozmowa poniżej).
W 2006 r. ZAIKS zamienił blisko 200 mln zł na 60 mln USD. Chciał także wystawić opcję call na dolara, która podbiłaby stawkę spekulacji (ostatecznie departament ryzyka Pekao nie pozwolił na to). Kurs dolara zaczął spadać, a ZAIKS przejściowo (lipiec 2008 r.) miał nawet 75 mln zł straty bilansowej. Od dłuższego czasu odsetki z lokat dolarowych są też zdecydowanie mniejsze niż ze złotowych — można szacować, że przychody odsetkowe ZAIKS są niższe o około 2 mln zł kwartalnie.
Obecny wysoki kurs dolara stał się dobrą okazją do pozbycia się balastu. Ustaliliśmy, że ZAIKS do tej pory nie zrobił nic. Zamieniając dolary na złote przy kursie 3,5 zł zrealizowałby 14 mln zł zysku i zacząłby więcej zarabiać na lokatach.
Okazję do korzystnego przewalutowania ZAIKS miał również w lutym 2009 r., gdy kurs wzrósł do 3,8 zł. Stowarzyszenie nie skorzystało z niej jednak. Tymczasem, zdaniem analityków, w perspektywie kilku lat złoty powinien zdecydowanie zyskać na wartości.
Dolarowe spekulacje ZAIKS przypomniały o nietrafionej inwestycji innego stowarzyszenia — Związku Artystów Scen Polskich (ZASP). W 2002 r. organizacja o rocznym budżecie 7 mln zł, której prezesem był Kazimierz Kaczor, kupiła obligacje upadającej Stoczni Szczecińskiej Porta Holding. Prokuratura mówiła o 9 mln zł strat. Stowarzyszenie odzyskało pieniądze dzięki ugodzie z ING.
JuŻ pisaliśmy
"Puls Biznesu"
z 9 lutego 2010 r.
Ujawniliśmy, że ZAIKS spekulował 60 mln USD, przez co obciążał swój bilans i zmniejszał przychody z odsetek. Minister kultury obiecał przeprowadzenie w tym roku audytów we wszystkich tego typu stowarzyszeniach.