Znaczenie compliance w przeciwdziałaniu nadużyciom

TOMASZ WILIŃSKI, adwokat, wspólnik zarządzający Wiliński Legal — Kancelaria Adwokacka Tomasz Wiliński
opublikowano: 2020-01-20 22:00

Compliance, czyli zapewnienie zgodności działalności operacyjnej prowadzonej przez przedsiębiorstwo z wymogami prawa, regulacjami, standardami wewnętrznymi i zasadami etyki, opiera się na zarządzaniu ryzykiem i przeciwdziałaniu niepożądanym zjawiskom, takim jak korupcja czy nadużycia finansowe.

Compliance jest istotnym elementem prewencji antykorupcyjnej na świecie, w tym w ramach procesów globalizacyjnych w sferze normatywnej, a także w celu zapewnienia zgodności funkcjonowania podmiotów gospodarczych z obowiązującym prawem karnym (criminal compliance).

Programy compliance dotyczą różnych sfer. Powinny być powiązane również z wewnętrzną procedurą sygnalizowania nieprawidłowości. Z jednej strony wpływają na zachowania pracowników, nakładając na nich obowiązek realizacji przyjętych przez podmiot standardów, kultury korporacyjnej oraz powszechnie obowiązujących przepisów prawnych, systemu normatywnego oraz reguł. Z drugiej strony — działają prewencyjnie poprzez wyeliminowanie odpowiedzialności za naruszenie prawa na rzecz odpowiedzialności indywidualnej osoby fizycznej za zachowania wynikające wyłącznie z jej wewnętrznych pobudek. Efektywny system compliance wymaga ustalenia trybu sygnalizowania, zasad rozpatrywania zgłoszonych wątpliwości i wyznaczenia compliance oficera odpowiedzialnegoza zbieranie informacji o nieprawidłowościach.

To wyznaczona osoba decyduje, czy zgłoszenie lub informacja ma charakter sygnalizacji w rozumieniu ustawy, co zwiększa wydajność i skuteczność systemu. Jednocześnie system — dla jego skuteczności — powinien opierać się również na wdrażaniu narzędzi antykorupcyjnych po stronie popytowej i podażowej, takich jak lepsze wynagrodzenia, lepsza edukacja, częsta rotacja personelu, transparentność procesów, skuteczne egzekwowanie regulacji, wysoka jakość ewaluacji wyników, zmiany w kulturze organizacyjnej i szeroko rozbudowany system zachęt opierający się na wynikach długookresowych zamiast krótkookresowych.

Compliance jest bardzo ważnym narzędziem pozwalającym na eliminowanie nadużyć i korupcji, ale przede wszystkim — gdy następuje synergia systemu compliance, systemu sygnalizowania nieprawidłowości i tzw. zachęt pracowniczych. Znaczący dla firmy jest efekt, jaki daje dobrze wdrożony system — chodzi o zgodność z przepisami, uniknięcie zagrożeń, jak też poprawa reputacji i zwiększenie efektywności zewnętrznej. Wprowadzony i funkcjonujący system compliance w firmach powinien dać przedsiębiorcy zachętę w postaci możliwości obniżenia nałożonej na niego kary w rezultacie potwierdzenia zgłoszonych nieprawidłowości. Compliance jest instrumentem kształtowania struktury organizacyjnej i pracowniczej pozwalającym na uniknięcie skutków czynów karalnych.