AW101 — wszechstronna maszyna do trudnych zadań

Puls Biznesu, partner publikacji: PZL - ŚWIDNIK
18-04-2018, 22:00

190 śmigłowców już latających, 220 zamówionych, możliwość wykonywania misji łączonych, 388 tys. godzin lotów — taki jest AW101

AW101 koncernu Leonardo Helicopters jest w swojej klasie jednym z najlepszych śmigłowców na świecie. Wszedł do służby w 1998 r., a obecnie ma już 17 użytkowników. Są to głównie siły zbrojne 13 krajów świata. Zamówiono ponad 220 maszyn, dostarczono 190 śmigłowców, które wylatały 388 000 godzin na wszystkich kontynentach.

Maszyna, wyposażona do wersji SAR (ang. search and rescue — misje poszukiwawczo-ratownicze), miała największy nalot łączny, wynoszący 6,3 tys. godzin, zaś wszystkie AW101 wylatały jako śmigłowce wsparcia pola walki łącznie 66 tys. godzin.

Pojemny…

Najnowsza wersja bazowa AW101 o całkowitej masie startowej 15,6 tys. kg jest wyposażona w trzy silniki General Electric CT7-8E o maksymalnej mocy startowej po 1884 kW każdy, co zapewnia duży udźwig oraz wysokie osiągi. Maszyna może być z powodzeniem odpowiednikiem używanych w Wojsku Polskim śmigłowców morskich Mi-14PŁ oraz wielozadaniowych Mi-8/17. Ma bowiem największy przedział ładunkowy wśród zachodnioeuropejskich śmigłowców tej klasy. Wymiary kabiny to 6,5x2,49x1,83 m, a jej objętość wynosi 27,5 m sześc. Jest znacznie większa od kabiny Mi-8/17 (wymiary: 5,34x2,34x1,82 m). Hydraulicznie opuszczana tylna rampa oraz szerokie drzwi zapewniają łatwy dostęp do przedziału ładunkowego. Kabinę można rekonfigurować bardzo szybko, zależnie od potrzeb danej misji. W standardowej wielkości mieści ona ponad 30 rozbitków, do 16 noszy, zestaw SAR oraz załogę. Maksymalnie może przewieźć 54 stojących pasażerów w misjach usuwania skutków katastrof. Maszynę można ustawić w reżimie gotowości operacyjnej. Wtedy czas reakcji wynosi 5 minut od wszczęcia alarmu do wzbicia się w powietrze. Zapewnia to wysoką skuteczność operacyjną nawet w najgorszych warunkach pogodowych i środowiskowych.

Produkt firmy Leonardo Helicopters, którego elementy wytwarzane są w PZL-Świdnik — polskiej spółce produkującej śmigłowe, należącej od 2010 r. do koncernu Leonardo — może przewozić ładunek o masie nawet 6 tys. kg, zaś na podwieszeniach do 4,5 tys. kg. W przypadku misji dalekiego zasięgu, transportowych lub sił specjalnych czy CSAR/SAR na śmigłowcu można zainstalować system uzupełniania paliwa w locie, co w praktyce zapewnia mu nieograniczoną długotrwałość lotu. Ale i bez tankowania w powietrzu AW101 może wykonywać loty do 6,5 godziny. Przekładnia główna ma bardzo wysoką odporność balistyczną i jest certyfikowana na przynajmniej 30 minut pracy bez dopływu oleju, co oznacza, iż w tym czasie zachowuje całkowitą zdolność do pracy. Cała konstrukcja jest przy tym odporna na zderzenia z siłą 20 G, co oznacza bardzo wysoką odporność na upadki wskutek awarii zespołu napędowego lub przekładni głównej.

…bezpieczny…

Jednak podstawowym zabezpieczeniem jest zespół napędowy — w odróżnieniu od innych konstrukcji w swojej klasie śmigłowiec wyposażony jest aż w trzy silniki. Zapewnia to wysoki poziom bezpieczeństwa. W przypadku awarii jednej z jednostek napędowych śmigłowce dwusilnikowe muszą lądować, a AW101 może kontynuować lot, wykorzystując pozostałe dwa silniki, i to bez znaczących ograniczeń parametrów maszyny. Kolejna zaleta to możliwość lotu z prędkością przelotową tylko na dwóch silnikach, co zwiększa zasięg i długotrwałość lotu, wyraźnie zmniejszając przy tym zużycie paliwa. Taki zespół napędowy zapewnia, też bardzo wysokie osiągi w trybie OEI czyli jednego silnika niepracującego, zaś dublowanie agregatów (3 x hydraulika, 3 x elektryka, pomocnicza jednostka zasilająca — APU) zwiększa w razie awarii bezpieczeństwo załogi.

Producent wyposażył maszynę w nowy typ awioniki, oparty na układzie pięciu dużych 10-calowych wyświetlaczy. Ten glass cockpit, w założeniu, ma zapewnić załodze jak najlepszą świadomość sytuacyjną. Sam zaś system awioniki charakteryzujący się otwartą i modułową architekturą w połączeniu z w pełni zintegrowanym systemem misji zapewnia załodze pełną zdolność operacyjną. Kluczowe w misjach transportu taktycznego oraz SAR informacje zwiększające świadomość sytuacyjną, które przekazywane są m.in. poprzez system obrazowania, zmniejszają jednocześnie obciążenie pilotów pracą.

…i niezawodny

W czasie ponad 18 tys. godzin spędzonych w warunkach bojowych maszyna ta zyskała reputację wytrzymałej, niezawodnej i bardzo wszechstronnej. AW101 stosowany był w trakcie misji wojskowych w Bośni, Iraku, Afganistanie oraz na Półwyspie Somalijskim, gdzie niejednokrotnie znajdował się pod ostrzałem. Nie stracono jednak ani jednego egzemplarza.

I tak w czasie czteroletniej służby w Afganistanie śmigłowce Merlin Mk3 brytyjskiego Ministerstwa Obrony Narodowej przeniosły 7,9 tys. ton sprzętu i zapasów oraz przetransportowały ponad 130 tys. osób, włączywszy w to operacje Zespołu Błyskawicznego Reagowania Medycznego.

AW101 Lotnictwa Portugalii wykonały najdłuższą misję SAR w historii. Miała ona miejsce na Atlantyku (ponad 720 mil morskich i ponad siedem godzin lotu bez uzupełniania paliwa). Z kolei śmigłowce Włoskiej Marynarki odegrały główną rolę w uratowaniu wielu spośród 420 osób ocalonych ze statku Norman Atlantic, który stanął w płomieniach na Morzu Śródziemnym pod koniec 2014 r.

Japońskie Morskie Siły Samoobrony ( JMSDF) wykorzystały AW101 do prowadzenia transportu powietrznego oraz wsparcia ekspedycji na Antarktydę, dzięki czemu przetransportowano 456 ton ładunków oraz 1821 osób w czasie 206 godzin lotu. Ponadto JMSDF mają zamiar wykorzystywać śmigłowiec AW101 do lotniczego zwalczania min.

Śmigłowiec koncernu Leonardo Helicopters jest wszechstronny, może być więc wykorzystywany do różnych zadań, jak choćby usuwanie skutków katastrof czy misje poszukiwawczo-ratownicze oraz ratownictwa w warunkach bojowych (SAR/ CSAR). Kraje, które wybrały dostosowane do swoich potrzeb warianty SAR/CSAR, to m.in. Dania, Norwegia, Kanada, Portugalia i Włochy.

Konstrukcja AW101 umożliwia łączenie misji, zaś standardowy zasięg wynoszący 750 mil morskich (ponad 1300 km), duża objętość kabiny, rezerwa mocy i zwrotność sprawiają, że AW101 jest specjalnie predestynowany do realizacji zadań typu SAR/CSAR. Może zostać wyposażony w taki sprzęt do misji SAR jak podwójny dźwig ratowniczy, sprzęt medyczny, reflektor, przesuwane i obrotowe pochłaniające energię fotele obserwatorów oraz specjalne wypukłe okna. W misjach CSAR dochodzi np. opcjonalne opancerzenie ochronne, karabiny umieszczone w oknach lub drzwiach, system ochrony aktywnej oraz dedykowana awionika misji. Do tego system pobierania paliwa w powietrzu oraz dodatkowe zbiorniki, które rozszerzają znacznie zasięg lotu, co pozwala zwłaszcza realizować misje nad otwartym morzem czy oceanem.

Śmigłowce tego typu często bazują na okrętach, bowiem wykonują zadania w ramach Marynarki Wojennej poszczególnych krajów. Są to nie tylko misje SAR, ale także bojowe: zwalczanie okrętów podwodnych (ZOP), zwalczanie okrętów nawodnych (ZON), lotnicze wczesne ostrzeganie (HEW), celowanie pozahoryzontalne, zwalczanie min, dostarczanie zapasów na okręty oraz wsparcie operacji morskich.

Śmigłowiec użytkowany przez te formacje ma możliwość automatycznego składaniałopat wirnika nośnego i belki ogonowej w celu zmniejszenia miejsca zajmowanego na pokładzie oraz w hangarze.

W polskiej Marynarce Wojennej nie ma wielu okrętów, które byłyby w stanie przyjąć na pokład tego typu śmigłowiec, ale kupując nowe śmigłowce morskie, należy pamiętać, że w ramach NATO będą one także działały w zespołach sojuszniczych.

AW101 może działać autonomicznie w różnych rolach z pokładów małych fregat, okrętów floty pomocniczej, lotniskowców, a także z baz lądowych i stałych platform morskich, w koordynacji z innymi jednostkami morskimi czy zespołach powietrznych poszukująco-bojowych. W śmigłowcu został zainstalowany system awioniczny umożliwiający wykonywanie zadań ZON, ZOP oraz HEW. Zwalczanie okrętów nawodnych umożliwiają radar 360 stopni i posiadana zdolność do przenoszenia uzbrojenia w postaci pocisków przeciwokrętowych dalekiego zasięgu. Konfiguracja do zwalczania okrętów podwodnych jest wyposażona w opuszczany radiolokator oraz pławy radiohydroakustyczne, a także w zasobniki uzbrojenia: torped lub ładunków głębinowych.

W przypadku operacji specjalnych lub misji transportowych w AW101 montuje się zwykle stanowiska karabinów maszynowych, dla maszyn morskich natomiast instaluje się uzbrojenie torpedowe, jak choćby używane także w Polsce torpedy ZOP Eurotorp MU90 Impact lub nawet przeciwokrętowe pociski kierowane. Te ostatnie zwłaszcza mogłyby się przydać polskim śmigłowcom, działającym nad tak stosunkowo niedużym i zamkniętym morzem jak Bałtyk.

Zamówienia dla polskiej armii

W lutym 2017 roku ogłoszono dwa nowe postępowania na zakup śmi­głowców. Ministerstwo Obrony Narodowej chce kupić osiem śmigłowców dla Wojsk Specjalnych do przeprowadzania bojo­wych misji poszukiwawczo-ratowniczych (CSAR) oraz osiem do zwalczania okrętów podwodnych i akcji ratowniczych nad morzem dla Marynarki Wojennej (4 + 4 jako opcja zakupu). Nie ustalono jeszcze ostatecznego terminu rozstrzygnięcia przetargów.

Według Wojciecha Skurkiewicza, wiceministra MON, obecnie trwa analiza postępowania na zakup śmigłowców dla Wojsk Specjalnych zgodnie z wnioskiem potencjalnych wykonawców pod kątem dopuszczenia dostawy etapowej śmigłowców. Po jej zakończeniu będzie możliwe złożenie ofert ostatecznych. W przypadku śmigłowców ZOP/CSAR dla Marynarki Wojennej, jak powiedział wi­ceminister Wojciech Skurkiewicz, trwa anali­za dostosowania wymagań Sił Zbrojnych do możliwości produkcyjnych wykonawców oraz ewentualna zmiana wymagań. Później ma nastąpić przekazanie wykonawcom zaproszeń do składania ofert ostatecznych. Według oświadczenia ówczesnego wiceministra MON, Michała Dworczyka, z listopada 2017 r., środki zaplanowane na zakupy śmigłow­ców to 900 mln zł w 2018 r. i prawie 7 mld zł do 2022 r.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Puls Biznesu, partner publikacji: PZL - ŚWIDNIK

Być może zainteresuje Cię też:

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Obronność / AW101 — wszechstronna maszyna do trudnych zadań