BBC o odbudowie Warszawy

Marcin Dobrowolski
aktualizacja: 30-01-2016, 14:47

W Muzeum Powstania Warszawskiego, odbyła się 27. stycznia premiera filmu dokumentalnego „Warszawa – zmartwychwstałe miasto” połączona ze spotkaniem z autorem filmu – Danem Cruickshankiem. Po raz pierwszy telewizja BBC postanowiła kompleksowo opowiedzieć historię zniszczenia, ale przede wszystkim odbudowy naszej stolicy.

Dan Cruickshank to brytyjski historyk sztuki i architektury, autor licznych książek poświęconych architekturze oraz gospodarz programów BBC, dla której od lat przygotowuje cykle dokumentalne na temat zabytków i światowych cudów architektury. Jego najnowszym dziełem jest film dokumentalny „Warszawa – zmartwychwstałe miasto”, opowiadający o wskrzeszeniu naszej stolicy z wojennych ruin dzięki imponującej walce Polaków o swoją tożsamość. Film jest zarówno niezwykle osobistą i wzruszającą podróżą autora po Warszawie jego dzieciństwa, jak i po współczesnej europejskiej stolicy. 

Dan Cruickshank, autor dokumentu na Zamku Królewskim w Warszawie
Wyświetl galerię [1/2]

Dan Cruickshank, autor dokumentu na Zamku Królewskim w Warszawie

Materiały prasowe

Warszawa stanowi niezwykłą historię sama w sobie. Budowana przez wieki i przez wiele pokoleń, przetrwała liczne zawiłości historii. Praktycznie zrównana z ziemią podczas II Wojny Światowej, zwłaszcza po Powstaniu Warszawskim, a jednak odbudowana. To miasto zmartwychwstałe, które jest przykładem determinacji mieszkańców i całego narodu w zachowaniu swojej tożsamości kulturowej i historycznej.

„Dla mnie, Warszawa jest miastem niezwykłym. Mieszkałem tu w dzieciństwie przez prawie trzy lata i byłem naocznym świadkiem jej powrotu do życia. Ta właśnie historia, wskrzeszenie miasta, unikalna jakość rekonstrukcji Starego Miasta oraz heroiczna postawa i postanowienie warszawiaków, że to Polacy, a nie agresor, będą mieli ostatnie słowo, było inspiracją do zrobienia filmowego dokumentu. Przykład Warszawy jest moim zdaniem bardzo aktualny, ponieważ żyjemy w czasach, w których historia, piękno, pamięć, muzea, architektura i tożsamość są zagrożone przez różnego rodzaju wrogie ataki.” – powiedział na spotkaniu z dziennikarzami Dan Cruickshank.  

Podczas II Wojny Światowej Warszawa miała być usunięta z mapy, a po Powstaniu Warszawskim w 1944 roku – praktycznie zrównana z ziemią. „Trwająca pięć lat okupacja doprowadziła do zburzenia niemal połowy zabudowy Warszawy. Po upadku Powstania, Niemcy wyburzyli kolejne 30 procent przedwojennej substancji miejskiej. Ogrom zniszczeń najlepiej widać w wyprodukowanym przez Muzeum Powstania Warszawskiego filmie pod wymownym tytułem „Miasto Ruin” – animacji 3D przedstawiającej przelot samolotu Liberator nad zniszczoną Warszawą wiosną 1945 roku.” - komentował Jan Ołdakowski, dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego.

Już w styczniu 1945 roku, miasto zaczęło jednak ożywać – ludzie wracali i rozpoczynali nowe życie na gruzach. Wkrótce też zapadła decyzja o utrzymaniu stołeczności Warszawy, następnie o odbudowie miasta i rekonstrukcji kulturalnego „klejnotu” - Starego Miasta. Rynek, Barbakan, kościoły oraz kamienice a także zabudowania wzdłuż Nowego Światu zostały zrekonstruowane w sposób twórczy i z unikalną precyzją zarazem.

W tym właśnie okresie, w latach 50. XX wieku, Dan Cruickshank mieszkał z rodzicami w kamienicy przy ul. Świętojańskiej na warszawskiej Starówce. Jego ojciec był brytyjskim korespondentem prasowym. Zdewastowane w trakcie wojny miasto i niestrudzeni w odbudowie Warszawy mieszkańcy, pozostawili w pamięci chłopca niezatarty ślad. Wrócił do Warszawy po 60-ciu latach, by opowiedzieć światu niezwykłą historię odbudowy i rekonstrukcji miasta, które zostało skazane na zagładę przez hitlerowskie Niemcy i miało przestać istnieć. 

„Przyjechałem z rodzicami do Warszawy po zakończeniu pierwszego etapu rekonstrukcji Starego Miasta. Miałem wówczas 8 lat i byłem zafascynowany tym, co się wokół działo. Czułem smutek i cierpienie unoszące się nad miastem. Doświadczałem odradzania się tego miejsca i czułem też energię bijącą od ludzi, którzy po prostu wypełniali swoją misję. Wydaje mi się, że również rozumiałem gniew ludzi – miasto zrujnowane podczas walk o wyzwolenie spod władzy jednego okupanta, po tak wielu cierpieniach, znalazło się pod kolejną okupacją reżimu, który ogłosił kryminalistami bohaterów AK, ludzi walczących i poświęcających życie za wolność.” - wspomina Dan Cruickshank.”To były wielkie emocje. Nadal je pamiętam, nawet coraz silniej. Mieszkałem w mieście bohaterów. I to właśnie wtedy zakochałem się w architekturze Starówki, patrzyłem i rysowałem.”

W dokumencie „Warszawa – zmartwychwstałe miasto” Dan Cruickshank wyrusza śladem wspomnień i odwiedza dawne mieszkanie, pokazuje swoje chłopięce rysunki kamienic widzianych przez okno.  Z uznaniem oprowadza po pieczołowicie zrekonstruowanej Starówce, Zamku Królewskim i Królewskich Łazienkach, zwracając uwagę na najdrobniejsze odtworzone detale architektoniczne. Na podstawie archiwalnych dokumentów objaśnia historię i sposób odbudowy staromiejskiego kompleksu, pokazując zmiany, jakie zaszły w warszawskiej zabudowie i architekturze.

„Są miasta, które zostały zniszczone w porównywalnym stopniu i następnie odbudowane, ale, według mojej wiedzy, Warszawa jest przykładem największej w skali, najbardziej ambitnej i skutecznej rekonstrukcji zabytkowego centrum miasta. Podczas spaceru czułem, że jest to Stare Miasto, a nie rekonstrukcja. Warszawa jest też fascynującym przykładem konieczności pogodzenia autentycznego odtworzenia utraconych budynków i królewskiego miasta z wymaganiami nowoczesnego miejskiego życia w socjalistycznym społeczeństwie.” – powiedział  Cruickshank.

W Polsce telewizyjna premiera filmu „Warszawa – zmartwychwstałe miasto” odbędzie się w niedzielę, 21 lutego o godz. 20:00 na kanale BBC Earth.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Marcin Dobrowolski

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu