Bezpieczeństwo jest jedną kluczowych wartości w obrocie gospodarczym. Najistotniejsze jest przy tym zabezpieczenie środków płatniczych, w jakich obrót ten jest prowadzony. Według Europejskiego Banku Centralnego bowiem zapłata fałszywym banknotem, wpływa negatywnie nie tylko na klienta i sprzedającego, ale także na partnerów i klientów obu stron zawierających feralną transakcję. Negatywne efekty dla obrotu gospodarczego są widoczne, nawet jeśli fałszywy banknot znajdzie się wśród 10 prawdziwych.
W Polsce w obiegu znajduje się gotówka o wartości ponad 127 bln zł. Jak wynika z danych NBP w końcu marca br. było to ponad 13,7 mld monet i blisko 1,4 mld 1 banknotów, przy czym 60 proc. banknotów to nominały 100 złotowe - zdecydowanie najpopularniejsze banknoty w naszym kraju - podczas kiedy wśród monet najwięcej, bo 37,3 proc. jest jednogroszówek.
Mimo takich ilości gotówki w obiegu, fałszywych banknotów jest mało; tylko 6,57 banknotu na milion okazuje się podrobione. W 2013 roku wykryto 9010 fałszywek. Jest to zdecydowanie mniej niż w przypadku euro, bowiem jak szacuje Europejski Bank Centralny, tylko w 2013 roku wykryto 670 tys. podrobionych banknotów wszystkich nominałów. W fałszowaniu euro występuje przy tym istotna tendencja wzrostowa - w 2012 roku tych podróbek było 531 tys.
Nie znaczy to, że nie należy polskiego złotego jeszcze mocniej chronić przed podrabianiem. Biuletyny Interpolu donoszą o tworzeniu nowych centrów podrabiania walut, znajdujących się m.in. w Turcji, Rosji, Kazachstanie czy na Ukrainie. Są to prawdziwe nielegalne drukarnie pieniędzy, gdzie do tworzenia perfekcyjnych fałszerstw banknotów zatrudniani są najlepsi miejscowi (a często też pochodzący z innych krajów jak np. Chiny) graficy i specjaliści w dziedzinie zaawansowanej poligrafii.
Z konieczności zabezpieczenia obrotu gospodarczego i "wyprzedzenia o krok wszystkich potencjalnych fałszerzy" , w kwietniu br. wprowadzono na rynek zmodernizowane banknoty najpopularniejszych nominałów używanych w Polsce: 10, 20, 50 oraz 100 złotych. Są one najczęściej spotykane w portfelach Polaków i okres od wejścia do obiegu do wyjścia z niego, na skutek zużycia wynosi w ich przypadku około 2 lat. Na razie zmiany nie obejmą banknotu 200 zł – według NBP jego „czas życia” jest długi i banknotów tych jest w obiegu niewiele. NBP dokonał zmian zabezpieczeń w będących w obiegu banknotach serii „Władcy polscy” autorstwa Andrzeja Heidricha, która została wprowadzona w 1995 roku.
Stare zabezpieczenia funkcjonują na rynku już 18 lat. Tymczasem zachodnioeuropejskie banki centralne dokonują zmian zabezpieczeń co 8-10 lat, a utrzymywanie tych samych serii banknotów z niezmienionymi zabezpieczeniami przez 12 lat, jest uznawane za okres wyjątkowo długi. Obecnie zmiany zabezpieczeń dokonał Europejski Bank Centralny, który w marcu 2013 wprowadził na rynek nowe banknoty 5 euro. Na tym niskim nominale przejdą test najnowsze zabezpieczenia. Ponieważ banknoty 5 euro opłaca się już w dużej liczbie podrabiać i z takimi fałszerstwami policje krajów strefy euro (szczególnie Francji i Włoch) miały do czynienia w ostatnich dwóch latach, spadek ilości podrabianych banknotów tego typu może świadczyć o właściwym doborze zabezpieczeń.
Zmodernizowane banknoty wprowadzone przez NBP mają tę samą formę graficzną, co stare ich serie. Posiadają bowiem tę samą wielkość i kolorystykę. Nowości to wzbogacenie znaków wodnych, efekt kątowy, pas opalizujący, mikrodruki, uzupełniający się druk obustronny - recto-verso , a także zmienione zabezpieczenia dla odczytu w ultrafiolecie. Nowe i stare banknoty mają tę samą ważność - bezterminową, a serie ze starymi zabezpieczeniami będą wycofywane z rynku w zwykłym procesie zużycia.
Narodowy Bank Polski od kwietnia prowadzi kampanię edukacyjno-informacyjną dotyczącą nowych banknotów. Na stronie internetowej: nbp.pl/bezpiecznepieniadze znajdują się wszystkie informacje o nowych rozwiązaniach bezpieczeństwa wprowadzonych przez NBP oraz przewodnik online, który umożliwia zapoznanie się z nimi. Informacje te są dostępne również dla osób niesłyszących, niewidomych i niedowidzących. Istnieje także instrukcja dla osób z upośledzeniem umysłowym, w postaci bardzo prostego, łatwego w czytaniu tekstu na stronie: www.nbpniewyklucza.pl.
Z kolei użytkownicy smartfonów znajdą pod adresem: nbp.pl/bezpiecznepieniadze także odnośnik do aplikacji NBP Safe, przeznaczonej dla systemów operacyjnych iOS i Android. Umożliwia ona nie tylko poznanie zabezpieczeń i rozpoznawanie fałszerstw, ale również dostarcza wielu informacji dotyczących polskich monet i banknotów .