Biurowce czekają na szczepionkę

opublikowano: 03-01-2021, 20:00

Rok 2020 zaowocował spadkiem zainteresowania biurowcami. Inwestorzy i deweloperzy wierzą jednak w rychły powrót normalności.

Całkowite zasoby nowoczesnej powierzchni biurowej w Polsce wynoszą już ponad 11,7 mln m kw., a w budowie znajduje się blisko 1,2 mln m kw. Według firmy doradczej Cresa, w samej Warszawie powstaje obecnie ok. 522 tys. m kw.

Przy wyjątkowo wysokiej podaży rośnie wskaźnik pustostanów. Według Real Estate Digital Data (REDD) tylko w stolicy pod koniec grudnia było ponad 500 tys. m kw. do wynajęcia od ręki w biurowcach klasy A. W całej Polsce we wszystkich biurowcach z bazy danych REDD było do wynajęcia 2,5 mln m kw., z czego ponad 700 tys. m kw. w budynkach już komercjalizowanych, ale będących jeszcze w trakcie budowy.

Według firm doradczych, wprowadzenie na dużą skalę modelu pracy zdalnej w związku z pandemią sprawiło, że wśród najemców wzrosła ostrożność do podejmowania zobowiązań długoterminowych, szczególnie dotyczących nowych kontraktów.

– Proces decyzyjny wydłużył się w wielu organizacjach. Pandemia przyspieszyła natomiast procesy renegocjacji. Wynegocjowane obniżki czynszu związane były często z wydłużeniem umowy najmu o okres, na który został udzielony rabat. Ze względu na optymalizację kosztów prowadzenia działalności, wzrosła ilość powierzchni biurowej oferowanej na podnajem, w którym wiele firm dostrzegło sposób na znalezienie oszczędności – mówi Artur Sutor, partner, dyrektor działu reprezentacji najemców biurowych w Cresa Polska.

Inwestycje w dół

Pandemia spowodowała również spadek zainwestowanego na rynku biurowym kapitału. Według JLL od stycznia do września sfinalizowano w Polsce 26 transakcji biurowych o wartości ponad 1,54 mld EUR. Ostatni kwartał przyniósł drugą falę pandemii i ponowne ograniczenia w podróżowaniu.

– Projekty biurowe o dużej skali to bardzo kapitałochłonne inwestycje, a potencjalnie zainteresowani zakupem inwestorzy pochodzą z rożnych regionów świata. COVID-19 spowodował, że inwestorzy z Azji w dużej mierze zawiesili swoje podróże do Europy. W poprzednich latach dużą aktywnością w sektorze biurowym wykazywali się m.in. inwestorzy z Korei Południowej – tłumaczy Marek Paczuski, dyrektor w dziale doradztwa inwestycyjnego Savills.

Zdaniem Jarosława Zagórskiego, dyrektora handlowego i rozwoju dewelopera Ghelamco Poland, obecnie nieruchomości kupują fundusze oportunistyczne, szukające okazji do uzyskania niskich cen. Firma pod koniec 2020 r. miała praktycznie skomercjalizowane i gotowe do sprzedaży dwa duże projekty – w pełni wynajęty kompleks The Warsaw HUB, oraz w połowie wynajęty Warsaw Unit.

– Mamy taki komfort, że nie musimy się spieszyć ze sprzedażą i możemy poczekać z tym pół roku, aż kurz po pandemii opadnie – mówi Jarosław Zagórski.

Plany deweloperów

Inwestycje w nieruchomości biurowe charakteryzują się dużą inercją – tu nie da się niczego przyspieszyć ani opóźnić (chyba, że rozpoczęcie budowy). Dlatego plany deweloperów zależne są od obecnie realizowanych projektów.

HB Reavis realizuje dwa projekty Forest i Varso. W 2020 r. deweloper oddał do użytku Varso 1 i Varso 2, liczące ponad 70 tys. m kw. i powierzchnia ta jest mimo pandemii wynajęta w 100 proc.

– Przyszły rok upłynie nam pod znakiem Varso i Forest. W Varso Tower mamy jeszcze blisko 70 tys. m kw. do wynajęcia, a w Forest rozmawiamy z kolejnymi potencjalnymi klientami [w grudniu jako pierwszy umowę najmu na ponad 12 tys. m kw. podpisał w tym kompleksie Leroy Merlin – red.]. Mamy więc co robić w najbliższym czasie. Jednak niezależnie od tego poszukujemy już następnego atrakcyjnego gruntu w Warszawie na kolejną inwestycję. Chcemy wykorzystać sytuację niskiej podaży, jaka ukształtuje się na rynku po ukończeniu obecnych inwestycji – mówi Karol Wyka, członek zarządu HB Reavis.

Nieruchomości
Najważniejsze informacje z branży nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych. Wiadomości, komentarze i analizy rynkowe.
ZAPISZ MNIE
×
Nieruchomości
autor: Dominika Masajło, Paweł Berłowski
Wysyłany raz w tygodniu
Najważniejsze informacje z branży nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych. Wiadomości, komentarze i analizy rynkowe.
ZAPISZ MNIE
Administratorem Pani/a danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska) Sp. z o. o. (dalej: my). Adres: ul. Kijowska 1, 03-738 Warszawa. Administratorem Pani/a danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska) Sp. z o. o. (dalej: my). Adres: ul. Kijowska 1, 03-738 Warszawa. Nasz telefon kontaktowy to: +48 22 333 99 99. Nasz adres e-mail to: rodo@bonnier.pl. W naszej spółce mamy powołanego Inspektora Ochrony Danych, adres korespondencyjny: ul. Ludwika Narbutta 22 lok. 23, 02-541 Warszawa, e-mail: iod@bonnier.pl. Będziemy przetwarzać Pani/a dane osobowe by wysyłać do Pani/a nasze newslettery. Podstawą prawną przetwarzania będzie wyrażona przez Panią/Pana zgoda oraz nasz „prawnie uzasadniony interes”, który mamy w tym by przedstawiać Pani/u, jako naszemu klientowi, inne nasze oferty. Jeśli to będzie konieczne byśmy mogli wykonywać nasze usługi, Pani/a dane osobowe będą mogły być przekazywane następującym grupom osób: 1) naszym pracownikom lub współpracownikom na podstawie odrębnego upoważnienia, 2) podmiotom, którym zlecimy wykonywanie czynności przetwarzania danych, 3) innym odbiorcom np. kurierom, spółkom z naszej grupy kapitałowej, urzędom skarbowym. Pani/a dane osobowe będą przetwarzane do czasu wycofania wyrażonej zgody. Ma Pani/Pan prawo do: 1) żądania dostępu do treści danych osobowych, 2) ich sprostowania, 3) usunięcia, 4) ograniczenia przetwarzania, 5) przenoszenia danych, 6) wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania oraz 7) cofnięcia zgody (w przypadku jej wcześniejszego wyrażenia) w dowolnym momencie, a także 8) wniesienia skargi do organu nadzorczego (Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych). Podanie danych osobowych warunkuje zapisanie się na newsletter. Jest dobrowolne, ale ich niepodanie wykluczy możliwość świadczenia usługi. Pani/Pana dane osobowe mogą być przetwarzane w sposób zautomatyzowany, w tym również w formie profilowania. Zautomatyzowane podejmowanie decyzji będzie się odbywało przy wykorzystaniu adekwatnych, statystycznych procedur. Celem takiego przetwarzania będzie wyłącznie optymalizacja kierowanej do Pani/Pana oferty naszych produktów lub usług.

Mimo pandemii HB Reavis sprzedał w 2020 r. CA Immo za 87 mln EUR biurowiec Postępu 14, a Skanska biurowiec Generation Park Z funduszowi Deka Immobilien za 98 mln EUR i Spark B funduszowi Stena Fastigheter za 70 mln euro.

– Moment zawahania się rynku mamy już z sobą. Jest na nim bardzo dużo kapitału, który nie trafił do najbardziej dotkniętych pandemią segmentów – handlowego i hotelowego – i poszukuje bezpiecznych aktywów. Jestem przekonana, że od II lub III kwartału 2021 r. pojawi się już więcej transakcji sprzedaży – mówi Katarzyna Zawodna-Bijoch, prezes spółki biurowej Skanska w Europie Środkowo-Wschodniej (CEE).

Prezes dewelopera zauważa widoczny kierunek zmiany z offshoringu do nearshoringu, zainteresowanie europejskich firm przenoszeniem centrów usług wspólnych z Azji do bliższych krajów. Podkreśla też, że Polska zdała egzamin pracy zdalnej dużo lepiej, niż kraje azjatyckie.

– Planujemy kolejne inwestycje. Dwie rozpoczęliśmy jeszcze w 2020 roku – P180 w Warszawie i drugi H2Offices w Budapeszcie. Dwie kolejne wystartują w Czechach i Rumunii w perspektywie kilku miesięcy – mówi Katarzyna Zawodna-Bijoch.

Również Ghelamco myśli o kolejnych inwestycjach. Zdaniem Jarosława Zagórskiego, dziś jest właśnie dobry czas, aby zaczynać nowe projekty. Rynek się schłodził, łatwiej będzie więc znaleźć wykonawcę niż przed pandemią, a koszty wykonawstwa powinny być niższe.

– Właśnie rozpoczynamy trzy nowe projekty biurowe, których oddanie planujemy w latach 2024-25. Wśród nich jeden większy w Warszawie i dwa na rynkach regionalnych – Kreo w Krakowie i Craft w Katowicach. Ten ostatni już budujemy i być może oddamy do użytku już pod koniec 2023 roku – mówi Jarosław Zagórski.

Prognozy

– Prognozy na rok 2021 dają nadzieję na stopniowy powrót do normalności, na którą wszyscy czekają. Zmiany technologiczne, które w przyspieszonym tempie zostały wprowadzone podczas pandemii, wpłyną korzystnie na wiele procesów związanych z funkcjonowaniem firm, a także poprawią komfort użytkowania powierzchni – mówi Iga Kraśniewska, Research Manager w firmie Cresa Polska.

Jak podkreśla Iga Kraśniewska, dla kondycji rynku nieruchomości komercyjnych bardzo ważny jest stan gospodarki. Polski PKB zaczyna odrabiać straty po spadku konsumpcji i sprzedaży zagranicznej na początku pandemii i z kwartału na kwartał jest coraz bliżej poziomów z 2019 r.

Według firm doradczych na rynku nieruchomości, rok 2021 powinien przynieść poprawę nastrojów wśród najemców, głównie za sprawą dystrybucji szczepionek w coraz większej liczbie krajów. Firmy powinny chętniej podejmować decyzję o wynajmie powierzchni biurowej i negocjowaniu umów najmu. Pracownicy będą częściej korzystać z możliwości pracy w trybie hybrydowym. Wzmocni się rola coworkingów i biur serwisowanych. Ponadto biura nadal będą oferowały podwyższony reżim sanitarny, a bezpieczeństwo będzie kluczowym priorytetem dla wielu organizacji.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Polecane