Nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach pozbawia właścicieli i zarządców nieruchomości prawa do wyboru firm usuwających odpady.
Dotychczas rada gminy mogła przejąć od właścicieli nieruchomości obowiązki w zakresie wywozu śmieci tylko wtedy, gdy mieszkańcy wyrażą na to zgodę w drodze referendum. Jednocześnie właściciele zatwierdzali opłatę, którą będą ponosić za usuwanie odpadów.
Nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach znosi konieczność przeprowadzania referendum. Oznacza to większą swobodę działania organów gminy i stwarza im możliwość osiągania różnego rodzaju korzyści.
Potwierdza to w swojej opinii prawnej prof. Marek Górski, dr nauk prawnych na Uniwersytecie Łódzkim. Według niego, właściciele nieruchomości stracą możliwość sprawdzania sposobu naliczania opłaty za wykonywane czynności. Uważa on również, że propozycja nowelizacji jest chybiona także z formalnoprawnego punktu widzenia, bo narusza podstawowe zasady systemu prawa i Konstytucję.
Podobnego zdania jest Dariusz Matlak, dyrektor Polskiej Unii Gospodarki Odpadami. Według niego, wprowadzenie nowelizacji wpłynie na zmniejszenie efektywności wydawanych przez mieszkańców pieniędzy. Właściciele, którzy będą zobowiązani ponosić opłaty za wywóz śmieci za pośrednictwem gminy, nie będą mieli pewności, jaka kwota w rzeczywistości zostanie przeznaczona na opłacenie firmy, a jaka na obsługę administracji.
Jak szacuje Ministerstwo Środowiska, należy spodziewać się wzrostu cen za usługi związane z gospodarowaniem odpadami. Do 2006 r. koszt usuwania odpadów zwiększy się trzykrotnie. Dla mieszkańców oznacza to podwyżkę czynszów.
Na skutek wprowadzenia nowelizacji ustawy właściciele stracą również wpływ na jakość świadczonych usług. Należy spodziewać się, że dla gmin dokonujących wyboru firmy w drodze przetargu, decydującym kryterium będzie cena, a nie standard wykonywanej pracy. Istnieje również duże prawdopodobieństwo preferowania przez gminy przedsiębiorstw komunalnych.
— Dotychczas właściciele niezadowoleni z wykonywanych przez firmę usług mogli rozwiązać umowę zachowując przewidziane okresy wypowiedzenia. Zgodnie z nowym prawem będzie im przysługiwała tylko możliwość złożenia skargi do urzędu gminy — wyjaśnia Dariusz Matlak.
Polska Unia Gospodarki Odpadami podjęła działania w celu zablokowania zmiany w ustawie.