Planując działalność gospodarczą, już na samym początku trzeba dobrze przemyśleć formę jej opodatkowania.
Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, jak forma opodatkowania ich dochodów może wpłynąć na ostateczną kwotę zysku. Tymczasem zły wybór może spowodować, iż zarobione pieniądze trafią w dużej części do fiskusa. Z drugiej strony, optymalna forma może przynieść całkiem sporo oszczędności.
Co z VAT
Przepisy podatkowe pozwalają podatnikom rozpoczynającym prowadzenie działalności gospodarczej na skorzystanie ze zwolnienia z podatku VAT, jeśli ich roczne obroty (w proporcji przypadającej na część roku, przez jaką działalność jest prowadzona) nie przekroczą kwoty 10 tys. EUR. Trzeba pamiętać, że nie wszyscy mogą skorzystać z takiego zwolnienia. Nie dotyczy ono np. osób świadczących usługi w zakresie doradztwa i rzeczoznawstwa. Skorzystanie z takiego zwolnienia pozwala podatnikowi na stosowanie niższych cen wobec odbiorców indywidualnych, gdyż nie musi doliczać VAT do swojego wynagrodzenia. Teoretycznie, może więc być bardziej konkurencyjny od przedsiębiorców, którzy ten podatek płacą.
Czy zawsze opłaca się korzystać ze zwolnienia z VAT? Okazuje się, że nie. Skorzystanie ze zwolnienia oznacza, że przedsiębiorca nie może odliczać podatku VAT, jaki płaci w fakturach wystawionych przez innych przedsiębiorców, a to zwiększa koszty. Również jeśli poniesie wydatki inwestycyjne, nie odliczy VAT, a jedynie będzie dokonywał odpisów amortyzacyjnych od ceny zakupu powiększonej o ten podatek. Jeśli więc przedsiębiorca przypuszcza, że będzie musiał ponosić sporo wydatków, za które będzie otrzymywał faktury z VAT, warto zrezygnować ze zwolnienia i mieć możliwość rozliczania tego podatku. Sam VAT doliczany do faktury nie musi zresztą podnosić kosztu usługi. Jeśli nabywca jest podatnikiem VAT, to po prostu odliczy go na zasadach ogólnych.
Zasady ogólne
Opodatkowanie według zasad ogólnych oznacza, że podatnik może pomniejszać uzyskane przychody o koszty prowadzonej działalności gospodarczej, a uzyskany dochód opodatkować według skali progresywnej — od 19 do 40 proc., wpłacając zaliczki (według skali podatkowej) w trakcie roku. Stosując obowiązującą skalę podatkową, podatnik ma prawo do skorzystania z wyłączenia z opodatkowania tzw. kwoty wolnej od podatku. Ponadto, ma prawo do korzystania z odliczeń od dochodu i podatku.
Taka forma opodatkowania dochodów z działalności pozwala podatnikowi na skorzystanie ze wspólnego opodatkowania z małżonkiem (lub dzieckiem).
Faktycznie zatem wysokość podatku jest często dużo niższa.
Liniowy — stawka kusi
W przypadku podatku liniowego podatnik może pomniejszać przychody o koszty działalności gospodarczej, a uzyskany dochód opodatkować według jednolitej 19-proc. stawki podatku, wpłacając zaliczki według tej stawki w trakcie roku.
Wydaje się to bardzo korzystne, jednak wiąże się z wieloma minusami. Podatnik nie ma w tym przypadku prawa do skorzystania z wyłączenia z opodatkowania kwoty wolnej od podatku. Dochody (i podatek) nie mogą być zmniejszane o istniejące odliczenia (z wyjątkiem składek ZUS i na Narodowy Fundusz Zdrowia). Nie może również skorzystać ze wspólnego opodatkowania z małżonkiem (lub dzieckiem).
Ryczałt lub karta
Istnieją jeszcze dwie uproszczone formy opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest podatkiem, jaki płaci się w oparciu o uzyskany przychód, niezależnie od kosztów związanych z jego uzyskaniem. Karta podatkowa jest podatkiem co do wysokości określanym przez urząd skarbowy, niezależnie od tego, jakie są rzeczywiste przychody/dochody.
Co do zasady, formy te są opłacalne, jeśli działalność podatnika wiąże się z niewielkimi kosztami i dużą dochodowością. Nie pozwalają bowiem na uwzględnianie kosztów uzyskania przychodu. Dlatego jeśli działalność jest bardzo mało zyskowna, mogą nie być efektywne.
W szczególności ryczałt nie będzie zazwyczaj opłacalny, jeśli podatnik zamierza dokonywać znacznych inwestycji. Powodem jest brak możliwości pomniejszania podstawy opodatkowania o odpisy amortyzacyjne i inne koszty.
Ponadto, opodatkowanie w formie karty lub ryczałtu nie pozwala na wspólne opodatkowanie z małżonkiem (lub dzieckiem).
Dużym plusem jest natomiast prostota tych form.
Autor jest radcą prawnym w KPMG