Od 1 stycznia zmieniły się zasady opodatkowania dywidend wypłacanych przez polskie spółki spółkom matkom mającym siedzibę w państwach UE.
Zgodnie z ustawą o CIT, zasadniczo dywidendy wypłacane przez polskie spółki do spółek matek podlegają 19-proc. podatkowi u źródła w Polsce. Stawka tego podatku zależy od tego, w jakim kraju ma siedzibę spółka matka.
Dywidendy wypłacane do spółki matki:
- z siedzibą w państwie członkowskim Unii Europejskiej mogą być zwolnione z podatku u źródła, o ile są spełnione określone warunki;
- z siedzibą w państwie, z którym Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, mogą być opodatkowane niższą stawką podatku u źródła, wynikającą z umowy (zwykle 15, 10, 5, lub 0 proc.), o ile spełnione są warunki przewidziane w umowie;
- z siedzibą w Polsce w ramach grupy kapitałowej są zwolnione z podatku u źródła.
W zgodzie z dyrektywami
Polskie przepisy dostosowano do wykładni art. 3 dyrektywy 90/435/EWG w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich, dokonanej przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) w orzeczeniu z 17 października 1996 r. w sprawie Denkavit. Dotyczyło ono 2-letniego okresu posiadania udziałów w kapitale powiązanych spółek.
— Zgodnie z przepisami obowiązującymi do 31 grudnia 2004 r., warunkiem zwolnienia dywidend wypłacanych przez polskie spółki córki z podatku u źródła pobieranego w Polsce jest posiadanie przez spółkę matkę bezpośrednio nie mniej niż 25-proc. udziałów spółki córki nieprzerwanie, przez okres nie krótszy niż dwa lata — mówi Renata Dłuska, partner w MDDP.
W orzeczeniu w sprawie Denkavit ETS stwierdził, że warunek 2-letniego posiadania udziałów jest spełniony również wówczas, gdy w momencie wypłaty dywidendy spółka matka nie posiada jeszcze udziałów w spółce córce przez okres dwóch lat, ale zamierza je utrzymywać łącznie co najmniej przez ten okres.
Niejasna interpretacja
Oznacza to, że wypłacana dywidenda będzie zwolniona z podatku u źródła bez względu na to, czy przed wypłatą dywidendy upłynął 2-letni okres od nabycia/objęcia udziałów w spółce córce, pod warunkiem, że spółka matka nie dokona zbycia udziałów w okresie 2 lat od dnia nabycia.
Jeżeli warunek 2-letniego posiadania udziałów nie będzie spełniony, to spółka matka będzie miała obowiązek zapłaty podatku wraz z odsetkami od dnia następnego po upływie terminu określonego w odrębnym przepisie (art. 26 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych).
— Niestety, zastosowanie przepisu, do którego odesłał ustawodawca, nie jest w pełni jasne, gdyż dotyczy on innego stanu faktycznego i prawnego — mówi Justyna Bauta, prawnik z MDDP.
Powstaje zatem pytanie, od kiedy należy liczyć termin zapłaty odsetek?
Od kiedy odsetki
Wydaje się, że celem ustawodawcy było ustalenie terminu naliczania odsetek od dnia, w którym podatek u źródła powinien zostać pobrany (należało więc w przepisie dotyczącym opodatkowania dywidend, czyli w art. 22 ust. 4b, wprowadzić odesłanie do art. 26 ust. 3 ustawy).
— Wprowadzona regulacja nie wskazuje w sposób jednoznaczny terminu, od którego należy obliczać odsetki za zwłokę — dodaje Justyna Bauta.
Minimalny udział
Kolejną istotną zmianą jest dostosowanie polskich przepisów do dyrektywy unijnej dotyczącej opodatkowania dywidend przekazywanych między spółkami córkami a spółkami matkami.
— Zmiany obniżają wymagany udział w kapitale polskiej spółki córki, uprawniający spółkę matkę z siedzibą w innym państwie członkowskim UE do zwolnienia z podatku u źródła dywidend — informuje Renata Dłuska.
Do 1 stycznia 2005 r. minimalny udział uprawniający do odliczenia/zwolnienia wynosił 25 proc. udziałów spółki córki. Zgodnie ze zmianami, minimalny udział ma wynosić co najmniej:
- 20 proc. udziałów od 1.01.2005 r. do 31.12.2006 r.;
- 15 proc. udziałów od 1.01.2007 r. do 31.12.2008 r.;
- 10 proc. udziałów od 1.01.2009 r.
Dodatkowo wprowadzono zmianę, zgodnie z którą odbiorcą dochodów z tytułu udziału w zyskach polskich osób prawnych (i uzyskującym te dochody) może być nie tylko spółka matka podlegająca opodatkowaniu w innym niż Polska państwie UE, ale również zakład spółki matki położony poza terytorium Polski, jeżeli dochód z udziału w zyskach polskiej spółki córki podlega opodatkowaniu w tym państwie UE, w którym zakład jest położony.
— Przepisy unijne obejmują zakresem również występujące w niektórych państwach członkowskich UE spółki osobowe, które na podstawie wewnętrznych przepisów tych państw mogą być traktowane jak osoby prawne, a także spółkę europejską i spółdzielnię europejską — zaznacza Renata Dłuska.
W związku z tym, zgodnie z nowym brzmieniem art. 1 ust 3 ustawy o CIT, przepisy dotyczyć będą także zagranicznych spółek bez osobowości prawnej, ale uznawanych w kraju swojej rezydencji za osoby prawne dla celów podatkowych.
Uchylony przepis
Istotną zmianą jest uchylenie przepisu, który wyłączał stosowanie zwolnienia z podatku u źródła do dochodów spółek matek mających siedzibę w państwie członkowskim UE innym niż Polska w przypadku, gdy dochody spółek matek są następstwem umorzenia udziałów, zbycia udziałów w celu umorzenia lub likwidacji spółki córki.
— Zapis taki był niezgodny z treścią dyrektywy 90/435/EWG i jako taki mógł być kwestionowany przez podatników od 1 maja 2004 r. — mówi Renata Dłuska.
Dobrze zatem, że ustawodawca zdecydował się zmienić przepisy w tym zakresie, gdyż zaoszczędzi to niepotrzebnych sporów z organami podatkowymi.