Emerytalny deficyt będzie bić rekordy

  • Jacek Kowalczyk
opublikowano: 25-04-2013, 00:00

Dziura w finansach FUS może wkrótce przekroczyć 80 mld zł. To główna przyczyna, dla której rząd chce znowu okroić OFE — twierdzą analitycy Unicredit CAIB

W niepokojącym tempie narasta dziura w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS). Jeśli w najbliższych latach wzrost gospodarczy w Polsce nie powróci w okolice 4 proc. — a nic na to obecnie nie wskazuje — w ciągu czterech lat deficyt w systemie osiągnie ogromną, rekordową kwotę 80 mld zł (wobec około 55 mld odnotowanych w 2012 r.). Jeśli doliczyć do tego deficyt w KRUS, subwencje z budżetu do ubezpieczeń społecznych przekroczą 100 mld zł. To więcej, niż wynosić będą łączne dochody z PIT i CIT.

None
None

Nie taki czarny scenariusz

Do takich alarmujących wniosków można dojść na podstawie wyliczeń samego ZUS, ale z lipca 2012 r. Urząd przeanalizował wówczas, jak zachowywałby się deficyt w FUS w scenariuszu pesymistycznym dla polskiej gospodarki. Do tego „stres-testu” przyjął założenie, że w 2013 r. wzrost gospodarczy w Polsce wyniesie 2 proc., w przyszłym przyspieszy do 2,6 proc., a w czterech kolejnych utrzyma się w okolicy 3 proc.

Dziś już wiadomo, że bynajmniej nie jest to scenariusz pesymistyczny. Większość prognoz mówi obecnie, że w bieżącym roku dynamika PKB wyniesie około 1-1,5 proc. Prognozy na kolejne lata są zbliżone do liczb, które podaje ZUS.

— Dziś określilibyśmy ten scenariusz jako realistyczny, a nie pesymistyczny. Nic nie wskazuje na to, aby w najbliższych latach wzrost gospodarczy w Polsce wrócił w okolice 4 proc. Wyliczenia prezentowane przez ZUS można więc uznać za wiarygodne i prawdopodobne — przekonuje Robert Brzoza, główny strateg Unicredit CAIB.

W tym scenariuszu ZUS prognozuje, że w przyszłym roku w FUS zabraknie 67,4 mld zł. Z każdym kolejnym rokiem ta kwota będzie się powiększać o kilka miliardów, a w 2018 r. osiągnie poziom 82,6 mld zł. To absolutny rekord. Nawet w 2010 r. — w czasie największej dotychczas zapaści w FUS — deficyt wyniósł 71,5 mld zł (jego skala skłoniła wówczas rząd do przejęcia dwóch trzecich strumienia płynącego do OFE, podwyżki VAT i kilku innych drastycznych działań).

Dziura w sam raz na OFE

Taki przyrost deficytu rodzi silną presję na budżet państwa. Niedobory w FUS rząd musi pokryć wpływami z podatków i parapodatków.

— W lipcu 2012 r. ZUS oprócz scenariusza pesymistycznego przedstawił też wariant, który wówczas nazwał realistycznym [z obecnej perspektywy nie do osiągnięcia — red.]. Deficyt w FUS rośnie w tym przypadku znacznie wolniej. Różnica między obiema ścieżkami wynosi kilkanaście miliardów złotych rocznie. Właśnie tego rzędu kwot będzie brakowało w budżecie państwa w najbliższych latach. To wydatek, który ujawnił się dopiero ostatnio, wcześniej rząd nie brał go pod uwagę — mówi Robert Brzoza.

Właśnie dlatego, zdaniem analityków Unicredit CAIB, w ostatnich miesiącach rząd przywrócił dyskusję o OFE i bez ogródek mówi o planach demontażu drugiego filara emerytalnego. Jacek Rostowski, wicepremier i minister finansów, mówił niedawno, że „OFE to pułapka, z której trzeba Polskę wydostać”.

— W ostatnich miesiącach prognozy wzrostu gospodarczego na najbliższe lata mocno się pogorszyły. Rząd uzmysłowił sobie, że deficyt w FUS będzie rósł, przez co w budżecie robi się nieplanowana wyrwa na kilka-kilkanaście miliardów złotych. Nie chcąc przed wyborami wprowadzać niepopularnych cięć wydatków czy podwyżek podatków, resort finansów szuka innych sposobów zasypania tej dziury i postanowił ponownie sięgnąć po pieniądze z OFE — mówi Robert Brzoza.

To musisz wiedzieć dziś rano
Codzienny newsletter z najważniejszymi informacjami dla inwestorów.
ZAPISZ MNIE
×
To musisz wiedzieć dziś rano
autor: Kamil Zatoński
Wysyłany codziennie
Kamil Zatoński
Codzienny newsletter z najważniejszymi informacjami dla inwestorów.
ZAPISZ MNIE
Administratorem Pani/a danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska) Sp. z o. o. (dalej: my). Adres: ul. Kijowska 1, 03-738 Warszawa. Administratorem Pani/a danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska) Sp. z o. o. (dalej: my). Adres: ul. Kijowska 1, 03-738 Warszawa. Nasz telefon kontaktowy to: +48 22 333 99 99. Nasz adres e-mail to: rodo@bonnier.pl. W naszej spółce mamy powołanego Inspektora Ochrony Danych, adres korespondencyjny: ul. Ludwika Narbutta 22 lok. 23, 02-541 Warszawa, e-mail: iod@bonnier.pl. Będziemy przetwarzać Pani/a dane osobowe by wysyłać do Pani/a nasze newslettery. Podstawą prawną przetwarzania będzie wyrażona przez Panią/Pana zgoda oraz nasz „prawnie uzasadniony interes”, który mamy w tym by przedstawiać Pani/u, jako naszemu klientowi, inne nasze oferty. Jeśli to będzie konieczne byśmy mogli wykonywać nasze usługi, Pani/a dane osobowe będą mogły być przekazywane następującym grupom osób: 1) naszym pracownikom lub współpracownikom na podstawie odrębnego upoważnienia, 2) podmiotom, którym zlecimy wykonywanie czynności przetwarzania danych, 3) innym odbiorcom np. kurierom, spółkom z naszej grupy kapitałowej, urzędom skarbowym. Pani/a dane osobowe będą przetwarzane do czasu wycofania wyrażonej zgody. Ma Pani/Pan prawo do: 1) żądania dostępu do treści danych osobowych, 2) ich sprostowania, 3) usunięcia, 4) ograniczenia przetwarzania, 5) przenoszenia danych, 6) wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania oraz 7) cofnięcia zgody (w przypadku jej wcześniejszego wyrażenia) w dowolnym momencie, a także 8) wniesienia skargi do organu nadzorczego (Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych). Podanie danych osobowych warunkuje zapisanie się na newsletter. Jest dobrowolne, ale ich niepodanie wykluczy możliwość świadczenia usługi. Pani/Pana dane osobowe mogą być przetwarzane w sposób zautomatyzowany, w tym również w formie profilowania. Zautomatyzowane podejmowanie decyzji będzie się odbywało przy wykorzystaniu adekwatnych, statystycznych procedur. Celem takiego przetwarzania będzie wyłącznie optymalizacja kierowanej do Pani/Pana oferty naszych produktów lub usług.

Nadzieja w obligacjach

Jego zdaniem, w najlepszym razie rząd w czerwcu zdecyduje o przekazaniu z OFE do ZUS aktywów osób, którym do emerytury brakuje 10 lat. — Niewykluczone jednak, że zmiany będą szły dalej i dodatkowo np. składka do OFE zostanie po raz kolejny ścięta, może nawet do zera — uważa Robert Brzoza. Wszystko zależy od tego, jakie rząd ma podejście do obecnego rajdu na polskich obligacjach, który obniża wydatki budżetowe na obsługę długu. Jeśli obniżenie się rentowności uzna za trwałe, to zmiany w OFE mogą być mniej radykalne.

— Jeśli rentowności polskich obligacji pozostaną w najbliższych latach na niskich poziomach, w budżecie pojawi się kilka miliardów złotych oszczędności. To częściowo zasypałoby niedobór w FUS i zmiany w OFE mogłyby przebiegać łagodniej — uważa Robert Brzoza. ZUS nie komentuje. Przypomina jedynie, że w lipcu opublikowana zostanie nowa prognoza dla FUS.

OKIEM EKSPERTA

Deficyt w FUS to poważne zagrożenie

STANISŁAW GOMUŁKA

główny ekonomista Business Centre Club

Scenariusz podawany przez ZUS jako pesymistyczny można dziś określić jako realistyczny, a może nawet lekko optymistyczny. Przyjęte w nim założenia makroekonomiczne — zwłaszcza dotyczące PKB, bezrobocia i wynagrodzeń — wyglądają dziś dość racjonalnie. Należy więc przyjąć do wiadomości fakt, że deficyt w FUS w 2017 r. rzeczywiście osiągnie poziom około 80 mld zł, jak pokazuje to prognoza ZUS. To poważne zagrożenie dla polskich finansów publicznych. Rząd będzie musiał coraz więcej dopłacać do FUS z budżetu, co będzie rodziło silną presję na wzrost deficytu budżetowego. Żeby do tego nie dopuścić, Ministerstwo Finansów prawdopodobnie sięgnie po część aktywów OFE, np. ograniczając obywatelom czas przebywania w systemie o 10 czy 20 lat. To na krótką metę zmniejszy obciążenia budżetowe i rozwiąże problem. W długiej perspektywie nic jednak się nie zmieni — w finansach publicznych nadal będzie narastała dziura.

OKIEM EKSPERTA

Rząd musi szybko reagować

RAFAŁ ANTCZAK

wiceprezes Deloitte

Niestety, w ostatnich kwartałach rozwój sytuacji w polskiej gospodarce przebiega gorzej, niż ZUS pokazał to w pesymistycznym scenariuszu. Zakład powinien więc obecnie zmodyfikować prognozy — zarówno wariant optymistyczny, jak i pesymistyczny — i przyjąć założenie trwałego spowolnienia gospodarczego, czyli takiego, którego obecnie doświadczamy. Wtedy politycy i wyborcy wiedzieliby, na przykład, jak może wzrosnąć deficyt w FUS w najbliższych latach. Obecnie wiemy tylko tyle, że jeśli rząd nie podejmie żadnych zdecydowanych działań, deficyt w FUS wyniesie za kilka lat jeszcze więcej niż 80 mld zł. Mam nadzieję, że nie będzie to „drugi rozbiór OFE”, lecz posunięcia przynoszące realne, a nie wirtualne oszczędności budżetowe, np. likwidacja przywilejów emerytalnych wybranych grup społecznych. W końcu wszyscy mamy równe prawa i żyjemy w tym samym państwie.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Jacek Kowalczyk

Polecane