- „Puls Biznesu”: Od początku przyszłego roku Estonia zamienia koronę na euro. W Polsce perspektywa wymiany waluty budzi duże kontrowersje. Jak Estończycy podchodzą do integracji?
- Mart Laar: Społeczeństwo Estonii dość jednomyślnie popiera przystąpienie do strefy euro. Ale jednocześnie jesteśmy realistami – ludzie zdają sobie sprawę, że unijna waluta nie stworzy nam raju na ziemi. To nie waluta, ale ludzie odpowiadają za cud gospodarczy.
- Czy estońska gospodarka jest gotowa do przyjęcia euro? Przypadek Grecji pokazał, że wchodzenie do Eurolandu na siłę może prowadzić do poważnych problemów.
- Przygotowania trwają. Nasza gospodarka była jedną z najmocniej uderzonych przez światowe załamanie. Podjęliśmy jednak radykalne działania i nie dopuściliśmy do szybkiego narastania długu publicznego. Zaczęliśmy od cięć w wydatkach budżetowych o 20 proc. Teraz nasz deficyt wynosi tylko 1,7 proc. PKB i jeszcze w bieżącym roku powinniśmy zobaczyć wzrost gospodarczy. W przyszłym roku chcemy być najszybciej rozwijającą się gospodarką w Unii Europejskiej.
- Część ekonomistów podaje Kraje Bałtyckie jako przykład negatywnych skutków sztywnego kursu walutowego. Władze nie żałują, że nie zdecydowały się na upłynnienie kursu?
- Mamy sztywny kurs od wielu lat i wcześniej nie mieliśmy tak poważnych problemów. Błędy leżały gdzie indziej – w nieodpowiedzialnych działaniach rządu i przekonaniu, że możemy wydawać więcej, niż zarabiamy. Takie myślenie prowadzi do bolesnej porażki.
- Pański rząd jako jeden z pierwszych w regionie wprowadził w 1994 r. podatek liniowy – 26 proc. dla wszystkich rodzajów dochodów (obecnie 18 proc.). Jak udał się eksperyment?
- Podatek liniowy okazał się świetnym rozwiązaniem i naszym śladem poszło wiele krajów. Taki system jest bardziej sprawiedliwy i efektywny. Z jednej strony wspiera wzrost gospodarczy, uwalniając ludzką przedsiębiorczość i innowacyjność. Z drugiej strony, przychody do budżetu wzrosły, bo liniowy podatek łatwo się płaci, a trudno się go unika. [JKW]
Marta Laar to estoński polityk i historyk. Dwukrotnie był premierem – w latach 1992-1994 i 1999-2002. Wprowadzał odważne reformy gospodarcze, m.in. podatek liniowy, przyspieszoną prywatyzację i oczyszczanie sektora bankowego z wpływów mafijnych. Jest współzałożycielem Fundacji Ścigania Zbrodni Komunistycznych. W ubiegłym tygodniu uczestniczył w konferencji „Ku społeczeństwu komercyjnemu. Kultura a droga do zamożności” w Krakowie, zorganizowanej przez Acton Institute.