Formalny koniec PRL

aktualizacja: 29-12-2016, 12:26

W czasach przełomu 1989/1990 wszystkie elementy funkcjonowania państwa wymagały przebudowy. Nie był to najlepszy czas na pisanie nowej konstytucji, dlatego zdecydowano się po prostu znowelizować tą, którą niespełna 40 lat wcześniej nadał Polakom Józef Stalin.

Konstytucja PRL przyjęta w 1952 r. była dokumentem fasadowym. Nie regulowała działalności najważniejszego organu państwa komunistycznego, czyli Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, przez co statut PZPR stawał się dokumentem nadrzędnym wobec ustawy zasadniczej.

Godło polskie w wersji obowiązującej w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1952-1989.
Zobacz więcej

Godło polskie w wersji obowiązującej w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1952-1989.

Już na jesieni 1989 r. obie izby parlamentu powołały komisje konstytucyjne dla napisania nowej ustawy i przygotowania nowelizacji obowiązującej konstytucji. Zmiany w niej uchwalono bardzo szybko, w trakcie niezwykle pracowitych ostatnich tygodni roku. Był to prawdopodobnie czas najbardziej wytężonej i jednocześnie merytorycznej pracy posłów i senatorów ostatnich dekad. 

Nowelizację, tzw. 'nowelę grudniową' uchwalono 29 grudnia 1989 r., weszła w życie już dwa dni później. Zmieniała ona całkowicie pierwszy rozdział Konstytucji. Nazwą państwa stawała się Rzeczpospolita Polska, usunięto artykuły o przewodniej roli partii oraz przyjaźni z ZSRR, wprowadzono zasady demokratycznego państwa prawa i sprawiedliwości społecznej, pluralizm polityczny, swobodę działalności gospodarczej oraz ochronę własności.

Najbardziej symbolicznym elementem wprowadzonych zmian była koronacja orła białego w godle państwowym. Odzyskiwał on koronę zrabowaną w 1952 r. przez komunistyczne władze za poleceniem Stalina. Już na początku 1990 r. rozpoczęło się masowe doprawianie orłu korony w szkołach, urzędach, na pomnikach i sztandarach. Większość obywateli przyjęła tę zmianę z radością i stanowiła istotny czynnik nacisku na dyrekcje placówek publicznych do szybkiej "naprawy" wywieszonego publicznie godła (kadrę kierowniczą stanowił aparat partyjny nie zawsze życzliwie nastawiony do nowelizacji).

Konstytucja z 1952 r. została w całości uchylona w 1997 r. wejściem w życie nowej ustawy zasadniczej, choć w części dotyczącej stosunków między władzą wykonawczą a ustawodawczą oraz samorządu terytorialnego została zastąpiona już w 1992 r. tzw. Małą Konstytucją.

Mimo dogłębnych zmian, jakie zachodziły w polskim systemie prawnym tamtych miesięcy, to właśnie nowelizacja z końca 1989 r. stanowić może najbardziej symboliczną granicę istnienia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i początku III Rzeczypospolitej Polskiej.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Marcin Dobrowolski

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu