Obserwujemy także wiele zmian w strukturze istniejących grup kapitałowych, polegających na transferach jednostek z jednej do drugiej części grupy.
Terminy używane do określania transakcji połączenia jednostek gospodarczych na gruncie polskich zasad rachunkowości mają często nieco inne znaczenie od podobnych terminów używanych w MSSF, a niektóre kwestie pozostają nieuregulowane. Dla przykładu obszarem, który nie jest uregulowany w MSSF, są transakcje połączeń jednostek znajdujących się pod wspólną kontrolą. MSSF nie rozróżnia połączeń ze względu na formę prawną, tak jak to czynią polskie zasady rachunkowości, na łączenie się spółek oraz powstanie stosunku podporządkowania poprzez nabycie udziałów lub akcji. W polskich zasadach rachunkowości nie ma natomiast specyficznych regulacji dotyczących wyboru właściwej metody konsolidacji spółki, która została nabyta od jednostki znajdującej się pod wspólną kontrolą, co oznacza, że należy stosować zasady ogólne.
Poza tym, analiza transakcji połączenia wymagana przez MSSF jest znacznie szersza i obejmuje całą jej ekonomiczną treść, w tym analizę relacji pomiędzy wszystkimi udziałowcami jednostki przed transakcją i po niej. Analiza zgodna z polskimi zasadami rachunkowości w przypadku powstania stosunku podporządkowania ma zaś charakter formalny i ogranicza się do identyfikacji jednostki dominującej oraz jednostki zależnej. W związku z tym, wnioski z analizy mogą się okazać diametralnie odmienne, a w konsekwencji rozliczenie transakcji połączenia będzie wyglądać zupełnie inaczej.
W polskich zasadach rachunkowości nie występuje pojęcie połączenia odwrotnego, nie ma również potrzeby analizowania, czy jednostka przejmowana spełnia definicję przedsięwzięcia. W rezultacie, to aktywa netto jednostki uznanej, zgodnie z MSSF, za jednostkę przejmującą, w przypadku zastosowania polskich zasad będą wyceniane, jakby to była jednostka przejmowana. Skutkiem braku odpowiednich regulacji w MSSF dotyczących połączeń jednostek pod wspólną kontrolą jest niska porównywalność sprawozdań inansowych różnych podmiotów, które przeprowadzały połączenia, reorganizacje i inne tego typu transakcje, opierając się na różnych rozwiązaniach księgowych.
MIROSŁAW MATUSIK
biegły rewident, FCCA, partner w dziale audytu w KPMG [email protected]