ISO 9000:2000 to kuzynka TQM

Grzegorz Kazimierski
21-05-2001, 00:00

ISO 9000:2000 to kuzynka TQM

Nowe normy ISO 9000: 2000 są zbliżone do stosowanych w USA i Japonii metod zarządzania jakością TQM (Total Quality Management). W znacznie większym stopniu niż ich poprzedniczki (m.in. ISO z 1994 r.) dostosowane są do potrzeb organizacji nie zajmujących się produkcją, np. firm usługowych, jednostek administracji publicznej czy szpitali.

W końcu 2000 r. opublikowano długo oczekiwane normy międzynarodowe rodziny ISO 9000: 2000. To ważne wydarzenie, ponieważ dotychczasowe normy publikowane w roku 1994 (odpowiednik polski to PN ISO 9000:1996) spotykały się z coraz większą krytyką. Były trudno akceptowalne w organizacjach nie związanych bezpośrednio z produkcją wyrobów materialnych. Już wkrótce po ich opublikowaniu zaszła potrzeba wyjaśnienia ich zapisów w stosunku do innego rodzaju organizacji niż typowa firma produkcyjna. Pojawiły się normy interpretujące wymagania w stosunku do organizacji o charakterze usługowym (ISO 9004-2), dla organizacji realizujących procesy ciągłe, jak np. cementownie, rafinerie (ISO 904-3), czy dla producentów oprogramowania (ISO 9000-3).

Wymagania normy często ograniczały się do sformalizowania dotychczasowych praktyk postępowania z niewielkimi zmianami, najczęściej dotyczącymi dokumentowania wyników działań.

Nowy model

Normy, których geneza sięga jeszcze lat 60. i 70., nie uwzględniały także światowych nowości związanych z zarządzaniem, które pojawiły się na przełomie lat 80. i 90. Wówczas pojawiły się takie koncepcje związane z wykorzystaniem do zarządzania analizy realizowanych w organizacji procesów jak BPR (Business Process Reengenering) czy BPI (Business Process Improvement). Dlatego już od połowy lat 90. mówiło się o potrzebie zmian w normach ISO 9000. Koncepcja opracowania znana była pod nazwą Wizja 2000. Jednym z jej założeń była kompatybilność z innymi, już istniejącymi normami i jednoznaczna struktura normy zbudowana w oparciu o model zarządzania PDCA. Model ten w wyrazisty sposób pojawia się właśnie w układzie norm ISO 9000: 2000.

O charakterze zmian w normie świadczy już zmiana tytułu: system zarządzania jakością, a nie jak dotychczas: system zapewnienia jakości. Rodzina norm ISO 9000:2000 składa się z trzech norm: ISO 9000:2000 (Systemy zarządzania — Podstawy i słownictwo), ISO 9001: 2000 (Systemy zarządzania jakością — Wymagania) i ISO 9004:2000 (Systemy zarządzania jakością — Wytyczne dotyczące doskonalenia funkcjonowania systemu).

Podobieństwa

Pojawiające się często pytanie dotyczy relacji norm ISO 9000 do TQM (Total Quality Management) kompleksowego zarządzania jakością. O ile jasne było, że poprzednie wydanie norm dotyczy zaledwie wycinka TQM, o tyle opublikowanie normy ISO 9000:2000 stanowią właściwie pierwszą próbę standaryzacji zarządzania jakością.

O ile w TQM standaryzacja działań jest traktowana jako podstawa działań doskonalących, o tyle w normach ISO 9000:2000 rola standaryzacji działań nie jest uważana za decydujący element. Udokumentowane procedury wymagane przez normę wiążą się głównie z nadzorem nad dokumentami i zapisami oraz działaniami związanymi z doskonaleniem, natomiast standardy działań na poszczególnych stanowiskach pracy, tak ważne z punktu widzenia podnoszenia produktywności, są wymagane w miarę potrzeb.

Podsumowując, normy ISO 9000:2000 są bardziej interesującą próbą znormalizowania zasad zarządzania jakością. Określają wymagania i wytyczne, co powinno być w organizacji zrobione, lecz nie podają, w odróżnieniu od TQM, katalogu narzędzi, metod i technik możliwych do wykorzystania w budowie, utrzymaniu i doskonaleniu systemu zarządzania jakością. Możliwe, że nowa edycja norm ISO 9000:2000 zostanie wykorzystana w polskich przedsiębiorstwach i organizacjach do wprowadzenia nowoczesnych systemów zarządzania jakością i ich ciągłego doskonalenia w kierunku TQM.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Grzegorz Kazimierski

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Kariera / / ISO 9000:2000 to kuzynka TQM