Gdy czytasz, drogi czytelniku, ten tekst, do noworocznego szampańskiego toastu zostało już naprawdę niewiele czasu. Kilka chwil poświęconych na przeczytanie poniższego pozwoli ci lepiej poznać i zrozumieć to wyjątkowe wino, a także da odpowiedź na pytanie, czy bąbelki, które znajdą się w twoim kieliszku tej wyjątkowej nocy, na pewno będą szampańskiego pochodzenia.
Słodko i wytrawnie
Prawo do nazwy mają tylko wina musujące powstałe we Francji w regionie Szampanii. Ten ściśle określony geograficznie obszar znajduje się niecałe 150 km na wschód od Paryża. Winiarskie epicentrum regionu zlokalizowane jest w miasteczku Épernay, jednak Reims, Bouzy, Verzenay i Aÿ są nie mniej ważne.
Atrakcyjne położenie Szampanii było ważnym czynnikiem jej sukcesu. Bliskość Paryża pozwalała na łatwą dystrybucję win, szczególnie po 1728 r., kiedy Francja zniosła zakaz transportu wina w butelkach. Od tego czasu przemysł szampański zaczął rozkwitać.
Rolę w promocji regionu i jego trunków odegrał również Napoleon, który był wielkim miłośnikiem bąbelków. Nie bez powodu zatem jego przyjaciel i ówczesny burmistrz Épernay, Jean-Remy Moët, zbudował dla niego dwa domy przy Avenue de Champagne.
Wracając z krótkiej, historycznej dygresji do głównego wątku, warto przejść do zawiłości związanych ze stopniem wytrawności szampana. Informację taką znajdziecie na etykiecie, która mimo że nie zawsze oczywista i łatwa w odkodowaniu, jest swoistą skarbnicą wiedzy na temat tego trunku.
Najczęściej spotykany szampan w wersji brut to wino wytrawne, jednak z delikatną domieszką cukru. Wino półsłodkie określane jest jako demi-sec, zaś na etykiecie słodkiego szampana można odnaleźć słowo doux.
Mniej więcej do połowy XIX w. szampan był winem wyłącznie słodkim. Smak ten przypadł do gustu szczególnie bogatym Rosjanom z carskiego dworu. Aleksander II tak pokochał francuskie bąbelki, że zapragnął stworzenia wyjątkowego cuvée specjalnie dla siebie.
Gwiazdy w bąbelkowym biznesie
Kiedy przebrniemy już przez określenie stopnia wytrawności wina, kolejnym etapem wyboru szampana jest poznanie odmian winogron użytych do produkcji tego wyjątkowego trunku.
W tym przypadku mamy do wyboru dwie opcje. Blanc de blancs (biały z białych), czyli szampan wytwarzany w 100 proc. z winogron szczepu chardonnay, oraz blanc de noirs (biały z czarnych), czyli trunek, który powstaje z ciemnych odmian winogron pinot noir i/lub pinot meunier. Wino zachowuje białą barwę, ponieważ do procesu maceracji nie użyto skórek winogron, w których ukryte są barwniki.
Jeśli szampan nie ma na etykiecie jednego z tych dwóch określeń, to przeważnie mamy do czynienia z połączeniem trzech najważniejszych odmian winogron uprawianych w tym regionie – chardonnay, pinot noir oraz pinot meunier. Tego rodzaju wino jest najczęściej wytwarzane przez winiarzy.
W szerokiej ofercie szampanów są też wina rosé (różowe). Powstają przy użyciu dwóch metod: dodania czerwonego wina do wina bazowego lub pozostawienia na krótki czas skórek czerwonych winogron w soku (maceracja). W większości przypadków szampany rosé również są połączeniem wymienionych trzech szczepów, jednak z przewagą winogron czerwonych.
O rosnącym znaczeniu różowego szampana niech świadczy to, że od 2024 r. Fleur de Miraval Brut Rosé będzie jedynym winem musującym nalewanym zarówno podczas ceremonii wręczenia Oscarów, jak i na balu po jej zakończeniu.
Trunek ten jest produkowany przez dom szampański, którego współwłaścicielem jest ikona kina – Brad Pitt. Wkraczanie światowych gwiazd do szampańskiego biznesu również pokazuje, jak prestiżowe jest to wino, a także to, że szampan, mimo burzliwej historii i wielu zawirowań na rynku, po prostu ma się dobrze.