Jedną pięścią w przestępców

opublikowano: 19-07-2015, 22:00

Ścisła współpraca wszystkich służb specjalnych i organów skarbowych ma być sposobem na skuteczniejsze zwalczanie oszustw podatkowych

Od 2016 r. o 2 proc. ma wzrosnąć liczba kontroli skarbowych i celnych w ramach zwalczania przestępczości związanej z VAT i akcyzą. Na użytek organów ścigania ma powstać rejestr rachunków bankowych, umów ubezpieczeniowych i inwestycji finansowych, pojawić się ma centralna platforma informacji o obrocie paliwami — to tylko niektóre elementy rządowego programu walki z przestępczością gospodarczą.

Każdy sobie rzepkę skrobie

W 2014 r. wykryto ponad 160 tys. przestępstw uderzających w budżet państwa, legalnie działających przedsiębiorców i całą gospodarkę. A to tylko wierzchołek góry lodowej, prawdziwa skala problemu pozostaje nieznana. Zdaniem rządu, jest wielokrotnie większa i niestety przybiera na sile. Publikowane w ostatnich latach raporty wskazują, że okradanie budżetu państwa na grube miliardy złotych stało się największym źródłem dochodów przestępców w „białych kołnierzykach”, a przede wszystkim zorganizowanych grup przestępczych.

Z danych resortu spraw wewnętrznych wynika, że przestępstwa gospodarcze stanowiły aż 75 proc. wszystkich popełnionych w kraju w 2014 r. Szczególnym upodobaniem przestępców cieszą się sektory: paliwowy, tytoniowy, spirytusowy i bankowy. To tu przestępcy wypracowują największe zyski kosztem budżetu państwa i uczciwych firm. Jest szansa, że wkrótce wszelkiej maści oszuści podatkowi, piorący brudne pieniądze,wyłudzacze VAT, kredytów bankowych czy odszkodowań przestaną spać spokojnie.

Rząd właśnie kończy prace nad „Programem przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej”. Program powstał we współpracy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Ministerstwa Finansów oraz Prokuratury Generalnej. Ma ruszyć jeszcze w tym roku i wchodzić w życie etapami do 2020 r. Jego twórcy zidentyfikowali najgroźniejsze przestępstwa gospodarcze (przykłady w ramce), główne bariery w ich wykrywaniu oraz wskazali katalog metod mających poprawić skuteczność ich zwalczania (przykłady w ramce). Autorzy programu podkreślają, że największym problemem utrudniającym walkę z przestępcami gospodarczymi jest brak współpracy 17 służb specjalnych, instytucji kontrolnych i organów podatkowo-celnych.

„Wielość podmiotów realizujących zadania skutkuje nakładaniem się właściwości poszczególnych służb, organów i instytucji niemal we wszystkich obszarach występowania przestępczości gospodarczej. Kluczowe pozostaje zatem wypracowanie wzajemnie uzupełniającego się modelu współpracy, przy jednoczesnym niepowielaniu się czynności poszczególnych jego uczestników i zapewnieniu optymalnej wymiany informacji między nimi” — czytamy w programie.

I tak na przykład przestępczość podatkową zwalczają policja, kontrola skarbowa, wywiad skarbowy, Służba Celna (SC), Straż Graniczna (SG), Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW), Centralne Biuro Antykorupcyjne (CBA). Pranie brudnych pieniędzy śledzą policja, SG, kontrola skarbowa, Generalny Inspektor Informacji Finansowej (GIIF), SC, ABW, CBA. Przestępczość na rynku kapitałowym ścigają policja, ABW i Komisja Nadzoru Finansowego (KNF). Przestępstwa bankowe wykrywają policja, ABW, KNF. Przestępczość związaną z zamówieniami publicznymi zwalczają policja, kontrola skarbowa, ABW, CBA. To nakładanie się kompetencji i wchodzenie sobie w paradę nie przynosi dobrych rezultatów. Mało tego, służby i organy kontrolne rywalizują między sobą w doborze i prowadzeniu spraw i dbają tylko o własne statystyki.

Jak jedna pięść

Rząd chce, by wszystkie służby specjalne i organy powołane do zwalczania przestępczości ściśle i bezpośrednio ze sobą współpracowały, wymieniały się informacjami, brały udział we wspólnych szkoleniach. Co istotne, służby będą miały nakaz współpracy z organizacjami biznesowymi w celu pozyskiwania informacji przydatnych do walki z zagrożeniami dla obrotu gospodarczego. Koordynatorem programu będzie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych. Powstanie międzyresortowy zespół w skład którego wejdą przedstawiciele ministerstw, Prokuratora Generalnego oraz służb i instytucji kontrolnych. Zespół ma zbierać się dwa razy w roku, by oceniać postępy w realizacji programu. Raz na rok przedstawiany będzie raport. Program zawiera algorytmy skuteczności w realizacji poszczególnych celów. Wkrótce program ma trafić na posiedzenie Rady Ministrów.

 

Cele programu

ściślejsza współpraca wszystkich służb specjalnych oraz organów ścigania, utworzenie rejestru informacji o rachunkach bankowych, umowach ubezpieczenia, inwestycjach finansowych, współpraca służb i organów ścigania ze środowiskami przedsiębiorców, stworzenie centralnej platformy informacji o obrocie paliwami, zwiększenie nacisku na wykrywanie i ściganie przestępstw gospodarczych ze strony azjatyckich grup przestępczych, intensyfikacja współpracy z międzynarodowymi organami zwalczającymi przestępczość gospodarczą, skoordynowane działania pilotażowe w zakresie zwalczania przestępstw skarbowych popełnianych przez zorganizowane grupy przestępcze o charakterze etnicznym, poprawa przepływu informacji o majątkach przestępców, zwiększenie skuteczności zajmowania mienia i wartości majątkowych pochodzących z przestępstw, stworzenie jednolitej metodyki szacowania strat budżetu państwa ponoszonych na skutek przestępczości gospodarczej, lepsza identyfikacja i eliminowanie luk prawnych sprzyjających przestępczości podatkowej.

Źródło: rządowy „Program przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej”

Przestępcze eldorado*

wyłudzanie nienależnych zwrotów podatku VAT (fikcyjne faktury), zaniżanie i unikanie płacenia VAT (karuzele podatkowe, znikający podatnik) oraz akcyzy, pranie brudnych pieniędzy, wyłudzanie kredytów na podstawie sfałszowanych dokumentów, wypłacanie pieniędzy z cudzych rachunków bankowych za pomocą zgubionych, skradzionych lub podrobionych dowodów osobistych, phishing czyli pozyskiwanie w internecie haseł ID oraz loginów umożliwiające przestępcze dokonywaniem operacji finansowych drogą elektroniczną, skimming czyli nielegalne kopiowanie zawartości paska magnetycznego bez wiedzy i zgody właściciela w celu dokonywania płatności, oszustwa dokonywane przez parabanki, wyłudzanie odszkodowań od firm ubezpieczeniowych, organizowanie nielegalnych gier hazardowych przez internet, ujawnianie i wykorzystywanie na rynku kapitałowym poufnych informacji, manipulowanie instrumentami finansowymi.

* przykłady najgroźniejszych przestępstw gospodarczych

OKIEM EKSPERTA
Połączmy służby

ADAM RAPACKI, ekspert ds. bezpieczeństwa w biznesie, były wiceminister spraw wewnętrznych

O ile organy ścigania całkiem nieźle sobie radzą ze zwalczaniem zwykłej przestępczości, o tyle znacznie gorzej im idzie z przestępstwami gospodarczymi. Zapewne jedną z istotnych przyczyn tego stanu rzeczy jest to, że obecnie zbyt wiele służb się zajmuje przestępczością gospodarczą. Brakuje jednej silnej, która na tym by się koncentrowała. Dlatego należy koordynować i konsolidować działania organów ścigania i służb. Uważam wręcz, że należałoby je łączyć, a wtedy na pewno skuteczność działań byłaby większa. Niezwykle ważna jest też dobra współpraca międzynarodowa. Rządowy program oceniam pozytywnie. Jednak aby służby i inne organy ścigania rzeczywiście ze sobą współpracowały, rząd będzie musiał to na nich wymusić.

OKIEM EKSPERTA
Służby muszą pomóc fiskusowi

STANISŁAW STEC, były Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej

Intensyfikacja i koordynacja działań służb specjalnych i organów ścigania jest konieczna. Owszem, są spotkania przedstawicieli tych instytucji na szczeblu kierowniczym, ale to nie wystarcza. Ścisła współpraca przy zwalczaniu przestępczości gospodarczej musi być na dole. Szczególnie kontroli skarbowej z CBŚ przy wykrywaniu i eliminowaniu wyłudzeń VAT. Ponadto należy przyznać większe uprawnienia kontroli skarbowej oraz umożliwić jej włączanie innych służb do swoich akcji. To może dać wymierne efekty. Moim zdaniem nawet 10-15 mld zł rocznie uratowanych pieniędzy budżetu państwa. Program rządu idzie w dobrym kierunku. Ma też walor profilaktyczny, bo mówi przestępcom, że ktoś się za nich bardziej weźmie.

 

 

 

 

NA POMOC: Najboleśniejsze dla budżetu państwa są przestępstwa skarbowe. Podległa Mateuszowi Szczurkowi, ministrowi finansów, kontrola skarbowa ma otrzymać silne wsparcie służb specjalnych. [FOT. WM]

MÓZG OPERACJI: Akcję zacieśniania współpracy służb i organów ścigania ma koordynować resort spraw wewnętrznych, kierowany przez Teresę Piotrowską. [FOT. WM]

WIĘCEJ SKAZAŃ: Wspólne wysiłki służb i organów ścigania mają pomóc prokuraturze, kierowanej przez Andrzeja Seremeta, w zdobyciu mocniejszych dowodów przestępstw na potrzeby procesów sądowych. [FOT. WM]

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Jarosław Królak

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Prawo / Jedną pięścią w przestępców