Prawo ogranicza możliwość wprowadzania korekt do umowy o zamówienie publiczne.
Ustawa Prawo zamówień publicznych (p.z.p.), w zakresie umów o zamówienie publiczne, w sprawach, których nie reguluje, odwołuje się do przepisów kodeksu cywilnego (art. 139 p.z.p.). Dlatego też zastosowanie znajdują tu przepisy konkretnych umów nazwanych — sprzedaży, dzieła, robót budowlanych, zlecenia etc.
Ustawa reguluje natomiast w specyficzny sposób prawa zmiany postanowień oraz odstąpienia od umowy. Należy wskazać, że wprowadza zakaz zmian postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy (art. 144 ust. 1 p.z.p.). Wprowadzona zasada ma na celu ochronę konkurencji, gdyż uniemożliwia obejście przepisów ustawy w ten sposób, że po zawarciu umowy dowolnie zmienia się treść umowy. Sankcją dla dokonanych zmian jest ich nieważność (art. 144 ust. 3 p.z.p.).
Sa wyjątki
Dopuszcza się jednak zmiany postanowień umowy w stosunku do treści oferty w dwóch przypadkach:
- gdy konieczność wprowadzenia takich zmian wynika z okoliczności, których nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy, lub
- gdy zmiany te są korzystne dla zamawiającego.
Prezes Urzędu Zamówień Publicznych w swoich opiniach odniósł się do kwestii zastosowania tego przepisu w kontekście zmian stawek podatku od towarów i usług. Wskazał, że „możliwość dokonania, na podstawie art. 144 ust. 1 ustawy, zmian umowy o zamówienie publiczne w przypadku ustawowej zmiany stawki VAT istnieje w sytuacji łącznego spełnienia dwóch przesłanek:
- gdy istnieje obiektywna konieczność wprowadzenia zmian, np. gdy spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą w rozumieniu art. 3571 k.c.,
- zmiana wynika z okoliczności, których nie można było przewidzieć w momencie zawarcia umowy” (opinia na www.uzp.gov.pl).
Co może zamawiający
Kolejnym przykładem uregulowania kwestii szczególnych w ustawie jest prawo odstąpienia od umowy przez zamawiającego. Prawo takie przewiduje art. 145 p.z.p. Zamawiający może jednak skorzystać ze swojego uprawnienia po spełnieniu następujących przesłanek:
- zaistnienie istotnej zmiany okoliczności powodującej, że wykonanie umowy nie leży w interesie publicznym,
- okoliczności tej nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy,
- skorzystanie z tego uprawnienia może być dokonane w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o tych okolicznościach.
W przypadku spełnienia tych warunków wykonawcy należy się wyłącznie wynagrodzenie należne z tytułu wykonania części umowy (art. 145 ust. 2 p.z.p.). W tym miejscu wskazać należy na wyrok zespołu arbitrów z 26 września 2000 r. UZP/ZO/0-1022/00, w którym wskazuje się, że „art. 77 zd. 2 nie pozbawia wykonawcy zamówienia publicznego możliwości dochodzenia naprawienia szkody z tytułu odstąpienia od umowy na zasadach ogólnych w drodze procesu cywilnego” (odpowiednikiem art. 77 zd. 2 jest art. 145 ust. 2 p.z.p.). Skorzystanie z prawa odstąpienia skutkuje uznaniem umowy o zamówienie publiczne za niezawartą (skutek ex tunc — art. 395 § 2 k.c.).
Należy na zakończenie wskazać, ze prawo odstąpienia dodatkowo przewidziano w kodeksie cywilnym. Przykładowo stanowią o tym przepisy o umowie sprzedaży — art. 560 k.c., gdzie przewiduje się prawo do odstąpienia w zakresie korzystania z rękojmi.
Aleksander Werner, Kancelaria Kalwas i Wspólnicy