Pestycydy są substancjami stosowanymi w celu zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych. Najczęściej wykorzystuje się je do ochrony roślin, ale także zbiorników wodnych, zwierząt, ludzi czy produktów żywnościowych. Jednym z ich zastosowań jest ograniczenie rozprzestrzeniania się chorób przenoszonych przez komary. Naukowcy zaobserwowali jednak, że odporność na pestycydy wśród komarów w ciągu kilku ostatnich dziesięcioleci bardzo wzrosła.
Frederic Tripet i jego współpracownicy z brytyjskiej uczelni Keele University postanowili wystawić samice komarów z gatunków Aedes aegypti i Culex quinquefasciastus (przenoszących niezwykle groźne choroby: dengę, gorączkę zika i gorączkę zachodniego Nilu) na nieletalne (nie powodujące śmierci) dawki popularnych pestycydów przeciw komarom: malationu, propoksuru, deltametryny, permetryny i lambda-cyhalotryny. Następnie badali, czy ponowna ekspozycja na ten sam pestycyd nadal skutecznie odstrasza owady i czy wpływa na ich przeżycie.
Odkryli, że komary, które już nie pierwszy raz zetknęły się z danym pestycydem, unikały przechodzenia przez nasączoną szkodliwym środkiem siatkę, oddzielającą je od źródła pożywienia. Te, które nie miały styczności z pestycydem, unikały go znacznie rzadziej i śmielej starały się pokonać przeszkodę.
Przy pierwszym spotkaniu ze środkiem odstraszającym przez siatkę przeszło aż 57,7 proc. A. aegypti i 54,4 proc. C. quinquefasciastus. Przy kolejnej ekspozycji było to 15,4 proc. i 12,1 proc.
Także wskaźnik przeżywalności komarów zmienił się dość mocno. Owady wystawione na ponowną ekspozycję przeżywały dwukrotnie częściej niż wcześniej nieeksponowane. W pierwszym przypadku przetrwało 38,3 proc. A. aegypti i 32,1 proc. C. quinquefasciastus, a w drugim 11,5 proc. i 12,9 proc.
„Nasze ustalenia sugerują, że komary, które zostały choć raz wystawione na nieśmiercionośne dawki pestycydów, uczą się ich unikać i w rezultacie zaczynają szukać bezpieczniejszych źródeł pożywienia i miejsc odpoczynku. Umiejętność ta pozwala im na skuteczniejsze przeżycie — podsumowują autorzy publikacji w „Scientific Reports”.
Jest to bardzo cenna wiedza, szczególnie dla tych regionów świata, w których komary odpowiadają za przenoszenie wielu groźnych chorób. Według statystyk blisko 700 mln ludzi rocznie zapada na choroby transmitowane przez komary, a umiera z ich powodu ponad milion.