Polskie firmy nie dostrzegają jeszcze potrzeby wdrażania wymagań systemu EMAS (Eco-Management and Audit Scheme). Powodem jest brak w kraju instytucji upoważnionej do rejestrowania tego typu systemów. Tymczasem praktyczne znaczenie EMAS ujawni się już niedługo — po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Dlatego krajowe firmy już teraz powinny się nim zainteresować i przygotowć do jego wdrożenia.
Jedną z nielicznych firm w Polsce, która posiada system EMAS jest Arctic Paper Kostrzyn. Jego certyfikowaniem zajęła się jednostka Lloyd’s Register Quality Assurance (LRQA). W Polsce na razie nie ma audytora, który zajmowałby się kontrolowaniem EMAS, dlatego audyt przeprowadzili zagraniczni przedstawiciele LRQA. Aby spełnić wymagania certyfikatu, w listopadzie 2002 r. firma zarejestrowała system za granicą — w szwedzkiej organizacji Miljoledningssystem. Po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej, stworzeniu rodzimej instytucji rejestrującej EMAS, szwedzka organizacja ma jej przekazać dane rejestracyjne.
— Decyzja o rejestracji EMAS w zagranicznej jednostce była spowodowana brakiem odpowiedniego organu rejestracyjnego w kraju. Jako firma wchodząca w skład szwedzkiego koncernu, sprzedająca większość produktów klientom w krajach Unii Europejskiej, certyfikowaliśmy się w tej samej jednostce co pozostałe papiernie z grupy — mówi Mariusz Bartosiak, kierownik działu ochrony środowiska i pełnomocnik zarządu ds. systemów ISO w Arctic Paper Kostrzyn.
Pożądaną podstawą dla EMAS jest system zarządzania środowiskiem (SZŚ) wdrożony wg ISO 14001. Różnice między wymaganiami tej normy i systemu EMAS są w zasadzie niewielkie, dlatego firma nie musi podejmować wielu dodatkowych działań przygotowawczych. System EMAS jest rozwinięciem idei zawartej w ISO 14001, jednak w przeciwieństwie do niej jest wdrażany dobrowolnie i informuje zainteresowane strony o wpływie przedsiębiorstwa na środowisko naturalne. Tymczasem norma ISO 14001 pozostawia wiele środowiskowych informacji wewnątrz firmy. Dlatego wdrożenie najpierw środowiskowej normy ISO, a potem EMAS jest rozwiązaniem łatwiejszym do zastosowania.
Wprowadzenie i rejestracja EMAS w Arctic Paper Kostrzyn odbyło się bez problemów. Po opublikowaniu raportu EMAS do wielu instytucji związanych z ochroną środowiska zostały rozesłane informacje na temat wpływu zakładu na jego naturalne otoczenie. Raport był dostępny także na stronie internetowej firmy. Dodatkowo ukazały się informacje w prasie lokalnej oraz reklama w czasopismach specjalistycznych.
Według Marcina Bartosiaka, należy przede wszystkim docenić znaczenie publikacji EMAS, gdyż raport uaktywnia w firmach politykę otwartości na sprawy środowiskowe. Dostępność raportu w Internecie, bibliotece lokalnej czy u władz miasta stanowi dużą porcję informacji zarówno o firmie, jak i o kondycji środowiskowej regionu.
Stworzenie odpowiednich struktur dla EMAS musi nastąpić natychmiast po przystąpieniu Polski do UE. Będzie można do tego wykorzystać istniejące już struktury stworzone dla ISO 14000.
- Polskie firmy, mając obecnie ograniczone możliwości rejestrowania EMAS, niestety stracą natychmiast po wejściu do UE, gdyż znajdą się od razu w sytuacji gorszej niż konkurenci z UE.
Ryszard Pazdan,
prezes spółki Atmoterm